Liderlar Online5 daqiqa

Konservatoriya:Musiqa mo‘jizasi va iste’dodlar maskani

Konservatoriya - musiqa olami

KONSERVATORIYA: MUSIQA MO‘JIZASI VA ISTE’DODLAR MASKANI

Musiqa — inson hayotida alohida o‘rin tutadigan san’at turi. Ba’zan birgina kuy insonning kayfiyatini o‘zgartirishi, unga quvonch yoki sokinlik bag‘ishlashi mumkin. Har bir xalqning o‘ziga xos musiqasi, milliy cholg‘ulari va asrlar davomida shakllangan ijrochilik an’analari bor. Ana shu boyliklarni saqlash va rivojlantirishda konservatoriyalarning o‘rni juda katta.

Konservatoriya deganda ko‘z oldimizga musiqa bilan yashaydigan, kunini mashg‘ulotlar, repetitsiyalar va konsertlarga bag‘ishlaydigan insonlar keladi. Bu yerda har bir talabaning o‘z orzusi, maqsadi va ijodiy yo‘li bor. Kimdir mohir sozanda, kimdir yaxshi xonanda, yana kimdir bastakor yoki dirijyor bo‘lishni istaydi. Konservatoriya ana shu maqsadlarga erishish uchun zarur bilim va imkoniyatlarni beradi.

Konservatoriya tarixi ancha qadimiy bo‘lib, uning dastlabki shakllari XVI asrda Italiyaning Neapol shahrida paydo bo‘lgan. Dastlab bu muassasalarda yetim va yordamga muhtoj bolalar tarbiyalangan, ularga musiqa, qo‘shiq aytish va cholg‘u chalish o‘rgatilgan. Vaqt o‘tishi bilan ular professional musiqachilarni tayyorlaydigan ta’lim maskanlariga aylangan. Keyinchalik Fransiya, Germaniya, Avstriya va Rossiyada ham konservatoriyalar tashkil etila boshlagan. 1795-yilda Parij konservatoriyasining ochilishi musiqa ta’limi tarixidagi muhim voqealardan biri bo‘lgan. XIX asrda Moskva va Sankt-Peterburg konservatoriyalari ham ochilib, ko‘plab mashhur musiqachilarning yetishib chiqishiga zamin yaratgan.

O‘zbekistonda professional musiqa ta’limining shakllanishi ham o‘ziga xos tarixga ega. XX asrning birinchi yarmida yurtimizda musiqa san’atiga bo‘lgan e’tibor kuchayib, milliy musiqamiz bilan bir qatorda jahon klassik musiqasini ham chuqur o‘rganishga ehtiyoj ortdi. 1934-yilda Toshkentda Oliy musiqa bilim yurti tashkil etildi. Uning negizida 1936-yilda Toshkent davlat konservatoriyasi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Bu sana mamlakatimiz musiqa ta’limi tarixida muhim o‘rin tutadi.

Dastlab konservatoriyada fortepiano, vokal, cholg‘u ijrochiligi, musiqa nazariyasi va kompozitsiya kabi yo‘nalishlar rivojlantirildi. Yillar davomida ta’lim yo‘nalishlari va ijodiy imkoniyatlar kengayib bordi. 1976-yilda konservatoriyaga mashhur o‘zbek kompozitori va dirijyori Muxtor Ashrafiy nomi berildi. 2002-yilda esa muassasa O‘zbekiston davlat konservatoriyasi sifatida qayta tashkil etilib, yangi binosi foydalanishga topshirildi.

Bugungi kunda O‘zbekiston davlat konservatoriyasi mamlakatimizdagi muhim musiqa oliygohlaridan biri hisoblanadi. Bu yerda musiqa san’atining turli yo‘nalishlari bo‘yicha mutaxassislar tayyorlanadi. Konservatoriyada tahsil olish katta mas’uliyat talab qiladi. Chunki bu yerda faqat nazariy bilim bilan cheklanib qolib bo‘lmaydi. Har bir talaba o‘z cholg‘usi yoki mutaxassisligi ustida muntazam ishlashi, ko‘p mashq qilishi va mahoratini oshirib borishi kerak. Musiqa tarixi, solfedjio, garmoniya, polifoniya, kompozitsiya va boshqa fanlar amaliy mashg‘ulotlar bilan birga olib boriladi.Boshqa ta'lim maskanlaridan farqli o'laroq, bu yerda mutaxassislik fanlari yakka olib boriladi.

Konservatoriyada fortepiano, vokal, torli, puflama va zarbli cholg‘ular, xalq cholg‘ulari, estrada san’ati, kompozitsiya, dirijyorlik va musiqashunoslik kabi yo‘nalishlar mavjud. Masalan, fortepiano yo‘nalishida talabalar pianino chalish texnikasini o‘rganib, turli davr kompozitorlarining asarlarini ijro etishni o‘zlashtiradilar. Vokal yo‘nalishida ovoz ustida ishlash, to‘g‘ri nafas olish va sahna madaniyatiga e’tibor beriladi. Torli cholg'ular yo'nalishida skripka, alt, violenchel kontrabas cholg'ulari, damli cholg'ular yo'nalishida fleyta, klarnet, truba, trambon va shu qatori damli cholg'ulardan talabalar saboq olishsa, xalq cholg‘ulari yo‘nalishida esa dutor, tanbur, rubob, gijjak, nay, chang va doira kabi milliy cholg‘ularimiz ijrosi chuqur o‘rgatiladi.Musiqashunoslik va kompozitsiya yo'nalishida bo'lsa musiqaning nazariy bilimlarlari hamda kuy bastalash, yozish sir asrorlari professional darajada o'rgatiladi. Har bir yo‘nalishning o‘ziga xos qiyinchiliklari va qiziqarli jihatlari bor.

Oliy ta’lim muassasasining rivojlanishida rahbariyat va ustozlar jamoasining ham o‘rni katta. O‘zbekiston davlat konservatoriyasida ta’lim va ijodiy jarayonlarni tashkil etishda rektor muhim vazifani bajaradi. 2020-yil 16-iyunda Kamoliddin O‘rinboyev konservatoriya rektori etib tayinlangan. Hozirda ushbu oliygoh rektori hamda Davlat simfonik orkestri rahbari va drijyori hisoblanib, oliygoh ustozlari va talabalari uchun qulay sharoit, imkoniyat eshiklarini ochib bermoqda. Konservatoriyaning asosiy maqsadlaridan biri ta’lim sifatini oshirish, talabalar uchun ijodiy imkoniyatlarni kengaytirish va milliy musiqa san’atini rivojlantirishdan iborat.

Konservatoriya hayotini orkestr va ansambllarsiz tasavvur qilish qiyin. Orkestrda ko‘plab sozandalar birgalikda ijro etadilar. Har bir cholg‘uning o‘z ovozi va vazifasi bor. Ularning barchasi dirijyor boshqaruvida birlashib, yagona musiqiy asarni yaratadi. Simfonik orkestrda skripka, alt, violonchel, kontrabas, fleyta, klarnet, truba va boshqa cholg‘ular ishtirok etadi. Xalq cholg‘ulari orkestri esa milliy musiqamizni namoyish etishi bilan ajralib turadi. Dutor, tanbur, rubob, gijjak, nay, chang va doiraning birgalikdagi ijrosi o‘ziga xos ohang hosil qiladi. Kamer ansambllari va xor jamoalari ham konservatoriyaning ijodiy hayotida muhim o‘rin tutadi.

O‘zbekiston davlat konservatoriyasining yana bir muhim jihati — milliy musiqa merosimizga bo‘lgan e’tiboridir. Xalqimizning Shashmaqom, Farg‘ona-Toshkent maqom yo‘llari, Xorazm maqomlari, katta ashula va boshqa ko‘plab musiqiy meroslari bor. Ularning har biri o‘ziga xos tarix va ijro uslubiga ega. Milliy cholg‘ularimizning betakror sadolari ham xalqimizning boy musiqiy dunyosini namoyon etadi. Bu merosni o‘rganish, asrab-avaylash va kelajak avlodga yetkazish musiqa ta’limining muhim vazifalaridan biridir.

Konservatoriya hayotida konsertlar, ijodiy uchrashuvlar, mahorat darslari va turli musiqiy tadbirlar ham alohida o‘rin tutadi. Talabalar o‘z yo‘nalishlari bo‘yicha tayyorlagan asarlarini sahnada ijro etib, tajriba orttiradilar. Sahnaga chiqish, tomoshabinlar oldida ijro etish va hayajonni yengish har bir yosh musiqachining kasbiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Xorijiy musiqachilar bilan uchrashuvlar va xalqaro tanlovlarda ishtirok etish esa yosh ijrochilarning dunyoqarashini kengaytiradi.

O‘zim ham shu dargohda tahsil olayotgan talaba sifatida konservatoriyadagi muhit va yaratilayotgan imkoniyatlarning ahamiyatini yaxshi his qilaman. Bu yerda har bir mashg‘ulot, repetitsiya va konsert bizdan mas’uliyat hamda izlanishni talab qiladi. Konservatoriya nafaqat bilim beradigan, balki insonni sabrli, intizomli va o‘z kasbiga mehr bilan yondashadigan mutaxassis qilib tarbiyalaydigan maskandir.

So‘nggi yillarda konservatoriyada ta’lim va ijod uchun sharoitlarni yaxshilashga ham e’tibor qaratilmoqda. Katta konsert zalining yangilanishi, kutubxonaning zamonaviylashtirilishi talabalar uchun yaratilayotgan imkoniyatlarning muhim qismidir. Zamonaviy kutubxona, boy kitob va nota fondi hamda qulay o‘quv muhiti mustaqil bilim olish va izlanish uchun katta yordam beradi. Yangilangan konsert zali esa talabalar va ijrochilarga o‘z mahoratini munosib sharoitda namoyish etish imkonini yaratadi.

Konservatoriya — musiqa olamiga qadam qo‘ygan har bir inson uchun alohida maskan. Bu yerda inson nafaqat musiqa chalishni yoki kuylashni, balki mehnat qilishni, sabrli bo‘lishni va o‘z ustida tinimsiz ishlashni ham o‘rganadi. O‘zbekiston davlat konservatoriyasi 1936-yildan buyon mamlakatimiz musiqa madaniyatining rivojlanishiga xizmat qilib kelmoqda. Bugungi kunda ham bu dargohda ko‘plab yoshlar o‘z orzulari sari intilmoqda. Konservatoriya — iste’dodlar kashf etiladigan, orzular ro‘yobga chiqadigan va musiqa mo‘jizasi davom etadigan maskan. Zero, musiqa hech qachon eskirmaydi, haqiqiy san’at esa avlodlar qalbida yashaydi.

Muallif TURG'UNBOYEVA SHOXSANAMXON BAHROMJON qizi O'zbekiston davlat konservatoriyasi 4-bosqich talabasi

Maqola yoqdimi? Do'stlaringiz bilan ulashing.

Muallif

Turg'unboyeva Shoxsanamxon Bahromjon Qizi

Dutor va Kontrabas ijrochisi · Konservatoriya talabasi · Ko'rik tanlovlar g'olibasi · Kitob do'koni egasi · Yosh tadbirkor

Shu muallifning boshqa maqolalari

Hoziroq ariza qoldirish