Abdivoxidova E'zoza Azizbekovna

E’zoza Abdivoxidova 2006-yil 14-avgustda Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan hududi va bugungi yashash manzili birligi hayot yo‘lining hozircha o‘z yurti bilan chambarchas bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. U ayni paytda ham Navoiy viloyati Xatirchi tumanida istiqomat qiladi. Bu ma’lumot yosh mutaxassis sifatida shakllanish jarayoni o‘zi voyaga yetayotgan muhit bilan yonma-yon davom etayotganini anglatadi.

Biografik ma’lumotlarda bolalik yillari yoki maktab davriga doir alohida voqealar keltirilmagan bo‘lsa-da, E’zozaning bugungi qiziqishlari uning bilimga faol munosabatini ko‘rsatadi. U huquqni o‘rganadi, xorijiy til ustida ishlaydi, texnologik soha bilan qiziqadi, kitob mutolaasini va tarjima bilan shug‘ullanishni bo‘sh vaqtining mazmunli qismiga aylantiradi. Bunday turli mashg‘ulotlar yoshligidan o‘z ustida ishlashni muhim deb biladigan qarash bilan uyg‘unlashadi.

Tuman hududida yashab, respublika miqyosidagi oliy ta’lim yo‘nalishlari bilan bog‘lanishi E’zozaning akademik harakatini belgilovchi jihatlardan biridir. U yashash joyi, tanlagan mutaxassisligi hamda xalqaro madaniyatga oid qiziqishini bir-biriga zid deb emas, balki o‘zini rivojlantirishning turli qatlamlari sifatida ko‘radi. Ayniqsa, turli xalqlarning hayoti haqidagi tasavvurni til o‘rganish, o‘qish va amaliy tarjima orqali kengaytirishga urinishi uning yo‘lida kuzatiladi.

E’zoza Samarqand davlat chet tillari institutining sobiq talabasi bo‘lgan. Ushbu ta’lim tajribasi uning tilga bo‘lgan qiziqishi tasodifiy emasligini, u mazkur sohani akademik muhitda ham o‘rganganini bildiradi. Chet tillari bilan bog‘liq bilimlar keyinchalik uning tarjimonlik amaliyoti, chet el madaniyatiga oid izlanishlari va hozir ham davom etayotgan xitoy tili mashg‘ulotlariga mazmunli zamin bo‘lib xizmat qilgan deb qarash mumkin.

Hozirda u SamDU yuridik fakulteti talabasi sifatida yuridik sohada tahsil olmoqda. Huquqni tanlashi uning adolat masalasiga e’tiborini ko‘rsatuvchi muhim yo‘nalishdir. E’zoza faoliyatini ayni davrda yuridik sohada o‘qish orqali davom ettirmoqda: bu uning professional shakllanishining amaldagi asosiy bosqichidir. Huquqiy bilimlar unga qoidalar, mas’uliyat va adolat mezonlariga tayanib fikrlash imkonini berishi mumkin.

Chet tillari institutidagi avvalgi tajriba va SamDUdagi bugungi yuridik ta’lim E’zozaning yo‘lida ikki alohida qiziqish sifatida emas, balki bir-birini boyituvchi tajribalar sifatida namoyon bo‘ladi. Uning prinsipida xalqlarni bog‘laydigan ko‘prik va adolatni qo‘riqlaydigan qo‘rg‘on obrazlari yonma-yon kelishi ham bejiz emas. U muloqotning ahamiyatini qadrlagan holda, huquqning jamiyatdagi tartib va adolat uchun tutgan o‘rniga ham jiddiy qaraydi.

E’zoza o‘qish bilan cheklanib qolmay, ayni paytda xitoy tilini ham o‘rganmoqda. Bu yondashuv uning hozirgi yuridik tayyorgarligini avvalgi lingvistik tajribasidan uzib qo‘ymasligini ko‘rsatadi. U bilimlarini parallel ravishda kengaytirishga intiladi: mutaxassislik bo‘yicha ta’lim olish, xorijiy til ko‘nikmalarini saqlab borish va IT bo‘yicha yangi tushunchalarni o‘rganish uning bugungi rivojlanish yo‘nalishlarini tashkil etadi.

E’zozaning aniq qayd etilgan natijalaridan biri — ingliz tilidan B2 darajasiga egaligidir. Bu daraja uning xorijiy tildagi tayyorgarligi ma’lum mezon asosida belgilanganini ko‘rsatadi. Ingliz tilidagi B2 darajasi o‘qish, axborot izlash va muloqot doirasini kengaytirishda amaliy ahamiyat kasb etishi mumkin; uning til sohasiga qiziqishi esa bunday tayyorgarlikni boshqa yo‘nalishlardagi izlanishlar bilan birga olib borayotganidan dalolat beradi.

U xitoy tili bo‘yicha 1 yil tarjimonlik qilgan. Bir yillik ushbu amaliy tajriba tilni faqat nazariy o‘rganish bilan emas, mazmunni bir tildan boshqasiga aniq yetkazish mas’uliyati bilan ham bog‘laganini anglatadi. Tarjima jarayoni so‘zlarning lug‘aviy ma’nosinigina emas, vaziyat, niyat va madaniy farqlarni ham hisobga olishni talab qiladi. Shu sababli E’zozaning bu tajribasi uning muloqotga e’tiborli bo‘lishini shakllantiruvchi muhim qadam sifatida ko‘rilishi mumkin.

Bo‘sh vaqtida u kitoblar o‘qiydi va ayniqsa tarjimonlik bilan shug‘ullanadi. Bu yerda tarjima uning bir martalik amaliyoti emas, balki doimiy qiziqishlaridan biri ekanligi ko‘rinadi. Mutolaa va tarjima bir-birini to‘ldiruvchi mashg‘ulotlardir: o‘qish lug‘at boyligi hamda mazmunni anglashni kuchaytirsa, tarjima fikrni aniqlik bilan ifodalashga o‘rgatadi. E’zoza bu ikki faoliyatni bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish vositasi sifatida tanlagan.

Uning til o‘rganishga munosabatida tengdoshi bo‘lgan xitoylik dugonasining ta’siri alohida o‘rin tutadi. Mazkur dugonasining 6 ta tilni mukammal bilishi E’zoza hayotiga katta ta’sir o‘tkazgan. Bu voqea unga ko‘p til bilishning imkoniyatlari va muntazam mehnat natijasini yaqqol namuna sifatida ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin. Aynan shunday shaxsiy taassurot uning xitoy tiliga qiziqishini davom ettirishida ruhiy turtki bo‘lib xizmat qilganini anglash mumkin.

E’zoza Xitoy Respublikasining madaniyati va yashash tarziga qiziqadi. Bu qiziqish uning xorijiy tilni o‘rganishi bilan bevosita bog‘liq: til orqali xalqning kundalik turmushi, qadriyatlari va dunyoqarashi haqida chuqurroq tushuncha hosil qilish mumkin. U tilni faqat aloqa quroli sifatida emas, madaniyatga kirib borish imkoniyati sifatida ham qabul qilayotgani uning faoliyatida seziladi.

U Xitoy madaniyati haqida maqola yozgan. Bu ish qiziqishni yozma izlanish va ijodiy ifodaga aylantirganini ko‘rsatadi. Maqola yozish mavzuni tartibga solish, kuzatilgan yoki o‘rganilgan ma’lumotlarni o‘quvchiga tushunarli shaklda bayon etishni talab qiladi. E’zozaning bunday tajribasi uning madaniyatga oid qiziqishini faqat ichki havas darajasida qoldirmay, uni matn orqali ifodalashga uringanini bildiradi.

Maqola yozish tajribasi va tarjimonlik bilan shug‘ullanish uning fikrni aniqlik bilan bayon qilishga bo‘lgan e’tiborini ko‘rsatadi. Yuridik sohaga tahsil olayotgan talaba uchun ham matn mazmunini sinchiklab anglash, tushunchalarni o‘rinli ishlatish hamda mazmunni izchil yetkazish muhimdir. E’zozaning til bilan bog‘liq amaliyoti va huquqqa oid o‘qishi bu jihatdan bir-biriga ma’lum ma’noda yaqinlashadi.

Madaniyat va yashash tarziga qiziqish unda boshqa jamiyatlarni tayyor stereotiplar orqali emas, o‘rganish orqali tushunishga intilishni namoyon etadi. Bu holat uning «Til — xalqlarni birlashtiruvchi ko‘prik, huquq esa adolatni qo‘riqlovchi qo‘rg‘on» degan prinsipiga hamohangdir. Ushbu iqtibosda aloqa va o‘zaro tushunish g‘oyasi adolat tushunchasi bilan birlashtirilgan; E’zoza uchun bu ikki qadriyat uning o‘qishi va qiziqishlarida bir vaqtda ahamiyatga ega.

E’zoza IT sohasiga qiziqadi va hozirda ushbu yo‘nalishni o‘rganmoqda. Bu qiziqish uning ta’lim doirasi yuridik fanlar va chet tillari bilangina chegaralanib qolmasligini ko‘rsatadi. Zamonaviy texnologiyalarni o‘rganishga e’tibor berishi yangi ko‘nikmalarni o‘zlashtirishga tayyorligini anglatadi. U mazkur sohada ayni paytda o‘rganuvchi sifatida izlanmoqda, ya’ni qiziqishini amaliy bilimga aylantirish jarayonidadir.

ITni o‘rganish E’zozaning ko‘p yo‘nalishli rivojlanishiga mos keladi. Huquq me’yorlar va mas’uliyatni anglashni, til esa turli odamlar o‘rtasida tushunishni, texnologiya esa yangi vositalar bilan ishlashni talab qiladi. Bu uch yo‘nalishning har biri turlicha bilim bersa-da, ularning barchasida diqqat, izchillik va o‘z ustida ishlash zarur. E’zozaning qiziqishlari aynan shu sifatlarni kundalik o‘rganish jarayonida mustahkamlash imkonini beradi.

Kitob o‘qish uning bo‘sh vaqtdagi muhim mashg‘ulotlaridan biridir. Kitobxonlik yangi qarashlar va ma’lumotlarni qabul qilish uchun muntazam ehtiyoj borligini bildiradi. U mutolaaga tarjima bilan shug‘ullanishni ham qo‘shadi. Shu sababli uning bo‘sh vaqti passiv dam olish emas, til va tafakkurni rivojlantirish bilan bog‘langan faol jarayon sifatida tasvirlanadi.

E’zozaning ITga qiziqishi hali o‘rganish bosqichida bo‘lsa-da, bu holat uning yangi sohalarga ochiqligini ko‘rsatadi. Muhimi, u o‘zini allaqachon shakllanib bo‘lgan mutaxassis sifatida emas, balki o‘rganishda davom etayotgan talaba sifatida tutadi. Bu yondashuv uning yuridik ta’limi, chet tillariga e’tibori va kitobxonlik odati bilan bir qatorda, kelgusida ko‘nikmalarini puxta asosda rivojlantirishiga xizmat qilishi mumkin.

E’zoza lider bo‘lish uchun mas’uliyatli va adolatli bo‘lish, shuningdek, boshqalarning fikrini eshita olish muhim deb hisoblaydi. Bu qarashlarda liderlik faqat boshqarish yoki boshqalarga yo‘l ko‘rsatish bilan izohlanmaydi. Uning uchun mas’uliyat qarorlarning oqibatini his etishni, adolatlilik insonlarga teng mezon bilan munosabatda bo‘lishni, tinglash esa turli fikrlarni e’tiborsiz qoldirmaslikni anglatadigan asosiy sifatlar sifatida ko‘rinadi.

Uning yuridik sohada tahsil olayotgani bilan adolatga urg‘u berishi o‘zaro mantiqiy bog‘lanadi. Huquq adolat masalasining muhim institutlaridan biri bo‘lsa, E’zoza uni shaxsiy axloqiy mezon bilan ham bog‘laydi. U boshqalar undan adolatli bo‘lishni o‘rganishlari mumkinligini ta’kidlaydi. Bu fikr uning o‘zidan avvalo katta yutuq emas, munosabatlar va qarorlardagi halollik mezonini kutishini anglatadi.

«Til — xalqlarni birlashtiruvchi ko‘prik, huquq esa adolatni qo‘riqlovchi qo‘rg‘on» degan hayotiy prinsip E’zozaning qarashlarini bir jumlada ifodalaydi. Birinchi qism turli xalq va madaniyat vakillari o‘rtasidagi yaqinlashuvni ta’kidlaydi. Ikkinchi qism esa adolatni himoya qilish zaruratini markazga chiqaradi. Uning til o‘rganishi, tarjimonlik qilgani hamda yuridik ta’limni tanlagani ushbu ikki mazmunning hayotdagi amaliy ko‘rinishlari sifatida talqin qilinishi mumkin.

E’zoza uchun boshqalarning fikrini tinglash liderlikning ajralmas qismi ekanligi uning muloqot madaniyatiga munosabatini ham ochib beradi. Tarjimonlikda mazmunni to‘g‘ri anglash qanchalik zarur bo‘lsa, jamoada ham suhbatdosh nuqtai nazarini eshitish shunchalik muhim. U taklif qilayotgan mas’uliyat, adolat va tinglash mezonlari uning kelajakdagi o‘qishi hamda faoliyatida tayanch tamoyil bo‘lib qolishi mumkin.

E’zozaning yoshlar uchun bildirgan fikri aniq va amaliy ruhga ega: «Orzu va maqsadlaringiz sari qoʻyilgan har bir qadam kelajagingiz poydevoridir.» Bu jumlada katta niyatning o‘zi yetarli emasligi, natija kundalik qadamlar orqali bunyod bo‘lishi haqidagi tushuncha mujassam. Uning o‘z biografiyasida ham bu qarashni ko‘rish mumkin: u o‘qishni davom ettiradi, yangi tilni o‘rganadi, ITga oid bilimlarini kengaytiradi va mutolaa hamda tarjima bilan shug‘ullanadi.

Uning bugungi yo‘li yakunlangan emas, faol o‘rganish davridir. SamDU yuridik fakultetidagi tahsil asosiy akademik yo‘nalish bo‘lib turgan bir paytda, xitoy tili, ingliz tilidagi B2 darajasi, bir yillik tarjimonlik tajribasi va texnologik sohaga qiziqish uning imkoniyatlarini kengaytiruvchi resurslardir. Bu turli tajribalar keyinchalik qaysi aniq kasbiy yo‘nalishda birlashishi to‘g‘risida biografik ma’lumotlarda alohida maqsad berilmagan, biroq hozirgi tanlovlari uning o‘rganishni davom ettirish niyatini ravshan ko‘rsatadi.

E’zozaning yoshlarga murojaati avvalo harakatning qiymatini ta’kidlaydi. U kelajakni faqat uzoqdagi tasavvur sifatida emas, bugungi o‘qish, izlanish va mehnat bilan quriladigan poydevor sifatida ko‘radi. Bu qarash uning o‘z faoliyatiga ham mos: yuridik bilimlarni egallash, xorijiy til amaliyotini yo‘qotmaslik, ITni o‘rganish va kitob o‘qish kabi qadamlar o‘zaro bog‘langan rivojlanish yo‘lini hosil qiladi.

Abdivoxidova E'zoza Azizbekovnaning bugungi biografik qiyofasi izlanishga ochiq talaba qiyofasidir. U Navoiy viloyati Xatirchi tumanida yashagan holda yuridik sohada tahsil oladi, Samarqand davlat chet tillari institutidagi avvalgi ta’lim tajribasini chet tillariga qiziqishi bilan davom ettiradi hamda zamonaviy IT yo‘nalishini o‘rganishga e’tibor qaratadi. Ingliz tilidan B2 darajasi, xitoy tili bo‘yicha 1 yil tarjimonlik qilgani va madaniyatga oid maqola yozgani uning bilimlarni amaliy hamda ijodiy shaklda sinaganini ko‘rsatadi.

Uning qarashlarida adolat alohida o‘rin tutadi. Liderlikni mas’uliyat, adolatlilik va tinglash qobiliyati bilan bog‘lashi, boshqalar undan adolatli bo‘lishni o‘rganishlari mumkinligini aytishi uning shaxsiy mezonini belgilaydi. Shu bilan birga, turli xalqlar o‘rtasidagi tushunishga qiziqishi, kitobxonligi va tarjima bilan shug‘ullanishi uni muloqot hamda mazmun aniqligiga e’tiborli yosh sifatida gavdalantiradi.

E’zoza uchun kelajak sari harakat katta bayonotlardan ko‘ra izchil qadamlar bilan o‘lchanadi. U aytganidek, «Orzu va maqsadlaringiz sari qoʻyilgan har bir qadam kelajagingiz poydevoridir.» Hozirgi yuridik ta’limi, til bo‘yicha tajribasi, ITga qiziqishi va adolatga asoslangan qarashlari uning kelgusidagi rivojlanishi uchun real poydevor bo‘lib turibdi.