Aliyeva Matluba Jakbaraliyevna

Aliyeva Matluba Jakbaraliyevna 1990 yil 5 aprel kuni Namangan viloyatining Namangan tumanida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan hududi va hozirgi yashash joyi bir xil — Namangan tumani. Bu holat hayot yo‘lining hudud bilan uzviy bog‘liqligini, uning ta’lim va faoliyatga oid qarashlari shakllangan makon bilan davomiy aloqada ekanini anglatadi.

Har bir insonning kelajakdagi tanlovlarida bolalik va yashagan muhitning o‘rni bo‘ladi. Matluba Aliyevaning ma’lumotlarida pedagogikaga, ilmga va ta’limni qadrlashga oid aniq ustuvorliklar ko‘rinadi. U o‘z faoliyatini aynan ta’lim bilan bog‘lagani, ilmiy-pedagogik yo‘nalishda magistr darajasiga erishgani hamda kelgusida akademik darajani egallashni maqsad qilgani bu tanlovning izchil davom etayotganidan dalolat beradi.

Uning hayotiga kuchli ta’sir ko‘rsatgan voqea ham o‘z ustida ishlash masalasiga bog‘liq. Bir ayolning “oʻqimagan qizni kelin qilmayman” degan gapi Matluba Aliyevaning tinmay o‘z ustida ishlashiga sabab bo‘lgan. Bu voqea uning uchun tashqi fikrni shunchaki eshitib qolish emas, balki uni shaxsiy o‘sish uchun turtkiga aylantirish tajribasi bo‘lganini ko‘rsatadi.

Mazkur ta’sir uning keyingi qarorlarida ham aks etgandek: u o‘qish, bilim olish va uni boshqalarga yetkazish masalalarini hayotining markaziy qadriyatlari sifatida ko‘radi. Shaxsiy tajribadan tug‘ilgan bu talabchanlik uning o‘ziga nisbatan mas’uliyatini kuchaytirgan bo‘lishi mumkin. Natijada ta’lim uning uchun faqat diplom yoki bosqich emas, balki insonning imkoniyatlarini kengaytiradigan doimiy jarayonga aylangan.

Matluba Aliyeva faoliyatining boshlanish nuqtasi sifatida 2008 yil va Namangan yengil sanoat kasb-hunar kolleji ko‘rsatiladi. Ushbu sana uning ta’lim va kasbiy yo‘nalishidagi muhim boshlang‘ich davrni belgilaydi. Aynan shu bosqich uning keyinchalik pedagogika nazariyasi va tarixi bilan bog‘langan yo‘liga zamin bo‘lgan manzillardan biri sifatida qaraladi.

Kasb-hunar kolleji bilan bog‘liq davr haqida nomzod tomonidan batafsil lavozim, mutaxassislik yoki vazifalar berilmagan. Biroq 2008 yilni faoliyat boshlanishi sifatida alohida tilga olishi bu davr uning hayotida amaliy va ta’limiy tajriba to‘plash uchun ahamiyatli bo‘lganini bildiradi. Shundan keyingi yo‘l magistratura darajasi hamda pedagogika sohasidagi izlanishlar bilan davom etgan.

Matluba Aliyevaning tajribasida ta’limning turli bosqichlarini qadrlash muhim o‘rin tutadi. Namangan yengil sanoat kasb-hunar kollejidan boshlangan yo‘l Namangan davlat pedagogika institutidagi magistrlik darajasigacha yetib kelgan. Bu ketma-ketlik uning o‘z ta’lim traektoriyasini to‘xtatib qo‘ymaganini, yangi ilmiy marralarni izlaganini ko‘rsatadi.

Uning shaxsiy hayotiy prinsipida ham mazkur harakatning mazmuni mujassam: “Bilim olinadi ilm esa beriladi”. Bu fikr bilim olishni shaxsiy kamolot zarurati, ilm berishni esa jamiyat oldidagi mas’uliyat sifatida talqin qilishga imkon beradi. Kasb-hunar ta’limi bilan bog‘langan dastlabki bosqichdan magistraturagacha bo‘lgan yo‘lda aynan o‘rganish va ulashish g‘oyasi uning qarashlarini birlashtirib turadi.

Matluba Aliyeva magistr darajasiga ega bo‘lib, Namangan davlat pedagogika institutida tahsil olgan. Uning faoliyat yo‘nalishi pedagogika nazariyasi va tarixi deb ko‘rsatilgan. Ushbu yo‘nalish ta’limning mazmuni, pedagogik fikr, o‘qitish va tarbiya bilan bog‘liq nazariy asoslarni anglashga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.

Pedagogika nazariyasi va tarixi bilan shug‘ullanish Matluba Aliyevaning ta’limni faqat kundalik jarayon sifatida emas, balki ilmiy tahlil va tajriba talab qiladigan soha sifatida ko‘rishini anglatadi. Uning kelajakda akademik darajani egallash istagi ham aynan shu yo‘nalishdagi bilimlarni chuqurlashtirish niyati bilan uyg‘unlashadi.

Magistrlik darajasi uning ta’limiy yo‘lida muhim natijadir. Bu bosqich nomzodning ilmiy va kasbiy qiziqishlari pedagogik yo‘nalishda barqaror shakllanganini ko‘rsatadi. Ta’lim sohasini davom ettirish niyati uning mavjud malakasi bilan kelajakdagi maqsadlari o‘rtasidagi mantiqiy bog‘lanishni yaratadi.

Uning “Bilim olinadi ilm esa beriladi” degan shiori pedagogika mazmuniga hamohangdir. Mazkur iborada bilimni egallash va uni boshqalarga yetkazish ikki ajralmas jarayon sifatida ko‘rinadi. Pedagogika nazariyasi va tarixi sohasidagi faoliyat ham aynan shunday yondashuvni — bilimning manbadan insonlarga, avlodlardan avlodlarga o‘tishini anglashni talab etadi.

Matluba Aliyevaning ilmiy-ta’limiy qarashlarida o‘z ustida ishlash, tashabbus ko‘rsatish va muammolarga yechim izlash bir-birini to‘ldiradi. U liderlik uchun inson “har bir sohada oʻz prinsiplariga ega” bo‘lishi lozimligini ta’kidlaydi. Bunday qarash pedagogik faoliyatda ham muhim: prinsipiallik ta’limga munosabatning izchilligini, yechim topishga intilish esa doimiy rivojlanishga tayyorlikni bildiradi.

Matluba Aliyevaning faoliyatida bir qator aniq e’tiroflar mavjud. U “Yangi Oʻzbekiston ilm-fan targʻibotchisi” ko‘krak nishoni sohibasi. Ushbu ko‘krak nishoni uning ilm-fanni targ‘ib qilish bilan bog‘liq mehnati e’tirof etilganini ifodalaydi. Ilm-fanni targ‘ib qilish uning “ilm esa beriladi” degan hayotiy qarashiga mazmunan yaqin turadi.

U Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi sohibasi hamdir. Davlat stipendiyasiga sazovor bo‘lish uning ta’limiy va ilmiy yo‘lidagi muhim natijalardan biridir. Bu e’tirof Matluba Aliyevaning o‘z sohasida olib borgan intilishi va bilimga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatuvchi aniq fakt sifatida uning biografiyasida alohida o‘rin egallaydi.

Nomzod “Taʼlim sohasidagi fidoyi xizmatlari va Taʼlim iftixori koʻkrak nishoni” sohibasi sifatida ham qayd etilgan. Ushbu e’tirof ta’lim sohasidagi xizmatlar bilan bevosita bog‘langan. Uning kelajak rejalarida ta’limdagi faoliyatini davom ettirish istagi borligi nazarda tutilsa, mazkur nishon avvalgi mehnat va istiqboldagi maqsadlarni birlashtiruvchi muhim belgi bo‘lib ko‘rinadi.

Matluba Aliyeva “Ilm-fan iftixori” ko‘krak nishoni sohibasi hamdir. “Yangi O‘zbekiston ilm-fan targ‘ibotchisi” va “Ilm-fan iftixori” ko‘krak nishonlari uning faoliyatida ilm-fan masalasi alohida o‘rin tutishini ko‘rsatadi. Bunga Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi hamda ta’lim sohasidagi fidoyi xizmatlari uchun berilgan e’tirof qo‘shilganda, uning yutuqlari ta’lim va ilm-fan atrofida jamlanganini ko‘rish mumkin.

Bu e’tiroflarni Matluba Aliyevaning shaxsiy prinsiplaridan ajratib bo‘lmaydi. U bilimlar manbai bo‘lishni, tashabbuskorlikni, g‘oyalar va loyihalarga boy bo‘lishni liderlikning muhim jihatlari deb biladi. Mukofot va nishonlar uning yo‘lidagi yakuniy nuqta sifatida emas, balki ta’lim hamda ilmga xizmat qilishni davom ettirish uchun mas’uliyatni oshiradigan natijalar sifatida talqin etilishi mumkin.

Matluba Aliyevaning hayotida ta’sirli bo‘lgan voqea uning shaxsiy motivatsiya manbasini ochib beradi. Bir ayolning o‘qimagan qizni kelin qilmasligi haqidagi gapi unda tinimsiz o‘z ustida ishlash ehtiyojini uyg‘otgan. Bu holat inson hayotida aytilgan bitta fikr ham uzoq muddatli qarorga aylanishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Muhimi, Matluba Aliyeva bu gapni cheklov yoki tushkunlik manbai sifatida emas, balki o‘sishga undovchi omil sifatida qabul qilgan. Uning ta’limning keyingi bosqichlariga chiqishi, magistr darajasini egallashi va ilm-fan hamda ta’limga doir e’tiroflarga sazovor bo‘lishi o‘z ustida ishlashga asoslangan yo‘lning natijalarini ko‘rsatadi.

U boshqalar undan nimani o‘rganishi mumkinligi haqidagi savolga “Eshita olishni, maqsad sari intilish” deb javob beradi. Bu qisqa javob uning shaxsiy tajribasiga mos tushadi: eshita olish — tashqi fikr, maslahat yoki hayotiy ishoradan xulosa chiqarish; maqsad sari intilish esa o‘sha xulosani izchil harakatga aylantirishdir.

Mazkur ikki sifat pedagogik faoliyat uchun ham muhimdir. Eshita olish o‘quvchi, hamkasb va jamiyat ehtiyojlarini anglashga yordam berishi mumkin; maqsad sari intilish esa murakkab ta’limiy vazifalarni izchillik bilan bajarish uchun zarurdir. Matluba Aliyevaning qarashlarida bu fazilatlar shaxsiy kamolot va kasbiy mas’uliyatning o‘zaro bog‘langan qirralari sifatida namoyon bo‘ladi.

Uning yoshlar uchun aytgan fikri ham shu yo‘nalishda: “Har doim va hamma vaqt oʻz qadriyatlaringizga ega boʻling va vaqtingizni qadriga yeting”. Bu murojaatda qadriyatlarga ega bo‘lish va vaqtni qadrlash bir-birini to‘ldiruvchi tushunchalardir. Unga ko‘ra, aniq ichki mezonlar hamda vaqtga mas’uliyat bilan yondashish maqsadli hayot kechirishning asosiy shartlaridan biri bo‘lishi mumkin.

Matluba Aliyeva liderlikni unvon yoki mavqedan ko‘ra mazmunli fazilatlar majmui sifatida ko‘radi. Uning fikricha, lider “Har bir sohada oʻz prinsiplariga ega eng asosiysi bilimlar manbai boʻlishi kerak, tashabbuskor, gʻoyalar, loyihalarga boy boʻlishi, har qanday vaziyat va muammolarga yechim topish”. Ushbu qarashda prinsipiallik, bilim, tashabbus, g‘oya, loyiha va muammoga yechim topish qobiliyati bir butun tizimga birlashadi.

Uning nazarida bilimlar manbai bo‘lish alohida ahamiyatga ega. Bu yondashuv “Bilim olinadi ilm esa beriladi” degan shior bilan bevosita tutashadi. Ya’ni yetakchilik bilimni o‘zida jamlash bilan cheklanmaydi; uni boshqalarga foydali tarzda bera olish, ulashish va ta’limiy muhitga tatbiq etish bilan ham belgilanadi.

Tashabbuskorlik va g‘oyalarga boylik haqida bildirilgan fikr Matluba Aliyevaning ta’lim sohasiga faol munosabatini anglatadi. Pedagogika nazariyasi va tarixida izlanish olib borayotgan magistr sifatida u ta’lim jarayonini tayyor holatda qabul qilish emas, balki uni fikr, tashabbus va loyihalar bilan boyitishga ehtiyoj sezadigan soha deb bilishi mumkin.

Har qanday vaziyat va muammolarga yechim topish talabini esa amaliy mas’uliyat mezoni sifatida ko‘rish mumkin. Ta’lim doimo insonlar, ehtiyojlar va turli savollar bilan bog‘liq soha bo‘lgani uchun muammoni ko‘ra bilish va uni hal qilishga intilish muhim. Matluba Aliyevaning bu qarashi uning liderlikni faol, bilimli va mas’uliyatli xizmat bilan bog‘lashini ko‘rsatadi.

Bunday qarashlarda qadriyatlarga sodiqlik ham muhim o‘rin egallaydi. U yoshlarni har doim o‘z qadriyatlariga ega bo‘lishga chaqiradi. Shunday qilib, uning liderlik talqinida natija uchun harakat qilish ichki prinsiplarni saqlash bilan birga boradi; tashabbus esa vaqt va imkoniyatni qadrlash bilan ma’no kasb etadi.

Matluba Aliyevaning bo‘sh vaqtdagi mashg‘uloti kitob mutolaasidir. Kitob o‘qish uning pedagogika nazariyasi va tarixi sohasidagi faoliyatiga tabiiy ravishda yaqin qiziqish sifatida ko‘rinadi. Mutolaa insonning bilim doirasini kengaytirishi, fikrni tartibga solishi va turli qarashlarni qiyoslashiga imkon yaratishi mumkin.

Nomzod bilimning olinishi va ilmning berilishini alohida ta’kidlaydi. Kitob mutolaasi aynan bilim olishning muhim yo‘llaridan biri sanaladi. Uning ushbu mashg‘ulotni bo‘sh vaqtida tanlashi bilimga munosabat kundalik kasbiy majburiyat doirasidan tashqarida ham davom etishini anglatadi.

Pedagogik yo‘nalish vakili uchun mutolaa ayniqsa mazmunlidir. Ta’limning nazariy va tarixiy asoslarini o‘rganish manbalar bilan ishlash, fikrlar taraqqiyotini anglash va o‘z qarashlarini boyitishni talab qiladi. Matluba Aliyevaning kitobxonlik qiziqishi uning ilmiy-ta’limiy yo‘lida muntazam izlanishga tayangan yondashuvini ko‘rsatadi.

Mutolaa uning eshita olish haqidagi fikri bilan ham ma’lum ma’noda uyg‘un. Eshita olish faqat suhbatdoshning so‘zini tinglash emas, balki turli tajriba va qarashlarni qabul qilib, ular ustida mushohada yuritishga tayyorlikni ham bildirishi mumkin. Kitob esa ana shunday fikriy muloqotning muhim vositalaridan biridir.

Uning vaqtni qadrlash haqidagi yoshlar uchun maslahati kitobxonlikning shaxsiy tartib va maqsad bilan bog‘liqligini ham yoritadi. Bo‘sh vaqtni mutolaaga ajratish o‘z ustida ishlashning amaliy ko‘rinishidir. Matluba Aliyevaning hayot yo‘lida bu qiziqish ta’lim, ilm-fan targ‘iboti va kelajakdagi akademik maqsadlari bilan bir yo‘nalishda turadi.

Matluba Aliyevaning kelajak rejalari aniq yo‘nalishga ega: u ta’lim sohasidagi faoliyatini davom ettirishni va, inshaalloh, akademik darajani egallashni maqsad qilgan. Bu niyat uning hozirgi maqomi — Namangan davlat pedagogika instituti magistri hamda pedagogika nazariyasi va tarixi yo‘nalishidagi faoliyati bilan uzviy bog‘langan.

Akademik darajani egallash istagi uning ta’limni yakunlangan bosqich emas, balki davomli rivojlanish yo‘li deb bilishini bildiradi. U erishgan ko‘krak nishonlari va Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi uning ortda qolgan bosqichlardagi natijalarini ifodalasa, akademik maqsad kelgusi izlanishlarga qaratilgan istiqbolni belgilaydi.

Ta’lim sohasida faoliyatni davom ettirish qarori uning hayotiy shiori bilan hamohang: “Bilim olinadi ilm esa beriladi”. Ushbu qarashda o‘qish va o‘rgatish, o‘zlashtirish va ulashish o‘zaro ajralmasdir. Kelajakdagi akademik izlanishlar ham uning bilimni chuqurlashtirish hamda ilmni berishga qaratilgan intilishining tabiiy davomi bo‘lishi mumkin.

Matluba Aliyevaning yoshlar bilan bo‘lishgan maslahatida ham istiqbolga mas’uliyat bilan qarash ruhi bor. U qadriyatlarga ega bo‘lish va vaqtni qadrlashni tavsiya qiladi. Bu fikr uning shaxsiy yo‘lida ham ko‘rinadi: o‘z ustida ishlashga undagan hayotiy voqeadan ta’limdagi magistrlik bosqichi, e’tiroflar va yangi akademik maqsadlargacha bo‘lgan yo‘l izchil mehnat talab qilgan.

Bugungi kunda uning yo‘li pedagogika nazariyasi va tarixi doirasidagi bilim, ta’lim sohasidagi xizmatlar hamda ilm-fanni targ‘ib qilish bilan tavsiflanadi. Kelgusidagi maqsad esa shu tajriba va qarashlarni akademik rivojlanish bilan boyitishdir. Bu yo‘lda uning prinsipiallik, bilim manbai bo‘lish, tashabbus ko‘rsatish va muammolarga yechim topish haqidagi qarashlari amaliy mezon bo‘lib qoladi.

Aliyeva Matluba Jakbaraliyevnaning biografiyasi Namangan tumanidan boshlangan, 2008 yil Namangan yengil sanoat kasb-hunar kolleji bilan bog‘langan dastlabki bosqichdan Namangan davlat pedagogika institutidagi magistraturagacha davom etgan ta’limiy yo‘ldir. Bu yo‘lda shaxsiy turtki — o‘qish va o‘z ustida ishlashga undagan hayotiy gap — aniq maqsadga aylangan. Natijada uning faoliyati pedagogika nazariyasi va tarixi, ta’lim va ilm-fan targ‘iboti bilan bog‘landi.

“Yangi O‘zbekiston ilm-fan targ‘ibotchisi”, “Ta’lim iftixori”, “Ilm-fan iftixori” ko‘krak nishonlari hamda Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi uning bosib o‘tgan yo‘lidagi muhim e’tiroflardir. Biroq uning qarashlarida yutuq yakun emas: bilimni olish, ilmni berish, eshita bilish, maqsadga intilish, qadriyatlarni saqlash va vaqtni qadrlash keyingi harakatning ham mezonlari bo‘lib qoladi.

Bugun Matluba Aliyeva ta’lim sohasida faoliyatini davom ettirish va akademik darajani egallash maqsadi sari intilmoqda. Uning pedagogik qarashlari, kitob mutolaasiga qiziqishi va bilim manbai bo‘lish haqidagi talabi bu maqsadning real mazmunini belgilaydi: ta’limda o‘sish, ilmiy izlanishni davom ettirish hamda olingan bilimni boshqalarga foydali tarzda ulashish.