Dilijonov Biloliddin Valijon o‘g‘li

Biloliddin Dilijonovning tarjimai holidagi dastlabki aniq nuqta — 2008 yil 20 iyul, Asaka shahri. Uning to‘liq ismi Dilijonov Biloliddin Valijon o‘g‘li sifatida qayd etilgan. Asaka shahri uning tug‘ilgan joyi, keyingi o‘qish va kasbiy izlanishlari esa uni poytaxtga olib kelgan hayotiy yo‘nalishni belgilaydi. Tug‘ilgan hudud va hozirgi yashash manzili o‘rtasidagi bu yo‘l yosh insonning ta’lim uchun yangi muhitga moslashib borayotganini anglatadi.

Hozirda u Toshkent shahrining Sergeli hududida yashaydi. Sergelidagi hayot uning universitetdagi birinchi bosqich tajribasi bilan bog‘langan. Talabalik davri odatda mustaqil reja tuzish, vaqtni taqsimlash va yangi ijtimoiy doiraga kirish masalalarini oldinga chiqaradi. Biloliddinning intizomni o‘ziga ham, boshqalarga ham muhim sifat deb bilishi aynan shu davr talablariga mos keladigan qarashdir.

U o‘z xarakterini “Ekstrovert” so‘zi bilan ifodalagan. Bu qisqa ta’rif uning ochiq muloqot va tashqi muhit bilan faol aloqaga moyilligini anglatishi mumkin. Biroq uning shaxsiy qiyofasi faqat shu belgi bilan cheklanmaydi: sport bilan muntazam shug‘ullanishi, kitob o‘qishi, ta’limdagi ishtiroki va mas’uliyat haqidagi qarashi uning o‘z ustida ishlashni qadrlashini ham ko‘rsatadi. Bu jihatlar Biloliddinning bugungi shakllanish yo‘lida bir-biri bilan uyg‘unlashadi.

Biloliddin Asaka tuman 11-ixtisoslashgan maktab-internati bitiruvchisidir. Ushbu ta’lim bosqichi uning oliy o‘quv yurtiga kirishidan avvalgi akademik tayyorgarlik davrini tashkil qiladi. Maktab-internat bitiruvchisi sifatidagi ma’lumot uning o‘quv muhitida belgilangan tartib va kun rejasi muhim o‘rin tutganini ko‘rsatishi mumkin, biroq uning ayni maktabdagi kundalik faoliyati haqida qo‘shimcha tafsilot berilmagan.

Maktab yillaridagi fanlarga qiziqishining aniq ko‘rinishlaridan biri matematika fani bo‘yicha olimpiadada ishtirok etganidir. Olimpiadadagi ishtirok natija yoki sovrin haqidagi da’vodan qat’i nazar, fanga oid sinov maydonida o‘z bilimini sinab ko‘rish tajribasini bildiradi. Matematika mantiqiy mushohada, masalani qismlarga ajratish va yechimga izchil borishni talab qiladi. Keyinchalik iqtisodiyot yo‘nalishini tanlagan talabada bunday tayyorgarlik foydali asos bo‘lishi mumkin.

Uning maktabdan keyingi yo‘li alohida bir fakt bilan ham belgilanadi: ingliz tili CEFR sohibi. Bu natija til ko‘nikmasini baholovchi mezon doirasidagi tayyorgarlikni anglatadi. Ingliz tilini o‘rganish nafaqat sertifikat olishga, balki turli manbalar bilan ishlashga ham zamin yaratishi mumkin. Biloliddinning kelajakda dunyo bo‘ylab sayohat qilish istagi bilan bu ko‘nikma o‘rtasida mantiqiy bog‘liqlik bor: til bilish boshqa mamlakatlar va madaniyatlarni bevosita kuzatish imkoniyatini kengaytiradi.

Biloliddin Toshkent davlat transport universiteti Iqtisodiyot fakultetining 1-kurs talabasi. U o‘qiyotgan sohani bevosita “Iqtisodiyot” deb ko‘rsatgan. Bu uning hozirgi asosiy faoliyat yo‘nalishi o‘qish ekanini bildiradi. Universitetdagi birinchi kurs bilimlarni tizimli ravishda egallash, tanlangan yo‘nalish mazmunini chuqurroq anglash va kelgusi kasbiy qadamlar uchun poydevor yaratish davridir.

Iqtisodiyot yo‘nalishi kundalik hayotdagi resurslar, tanlovlar, hisob-kitob va jarayonlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni tushunishga xizmat qiladigan bilimlar doirasidir. Biloliddinning matematika olimpiadasida qatnashgani ushbu yo‘nalishga nisbatan mantiqiy va analitik yondashuvni rivojlantirgan tajriba sifatida qaralishi mumkin. Ammo uning kelajakda iqtisodiyotning qaysi tor mutaxassisligida ishlashi yoki tadqiqot olib borishi haqida aniq ma’lumot mavjud emas; shuning uchun uning hozirgi maqomi iqtisodiyot bo‘yicha bilim olayotgan 1-kurs talabasi sifatida baholanadi.

U faoliyatini qachon va qanday boshlagani haqidagi savolga “Yo‘q” deb javob bergan. Shu sabab uning universitetdan tashqaridagi ish tajribasi, muayyan tashkilotdagi lavozimi yoki tadbirkorlik faoliyati haqida xulosa chiqarish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Mavjud ma’lumotlar Biloliddinning asosiy e’tibori hozircha oliy ta’lim, sport mashg‘ulotlari va shaxsiy rivojlanishga qaratilganini ko‘rsatadi. Talabalikning ilk bosqichida aynan puxta bilim va odatlarni shakllantirish uning kelgusi imkoniyatlari uchun ahamiyatli bo‘lishi mumkin.

Biloliddin bo‘sh vaqtida kurash sport turi bilan muntazam shug‘ullanishini aytgan. Uning sportdagi asosiy yo‘nalishi yunon-rum kurashidir va u bu yo‘nalish bo‘yicha bir nechta turnirlar sovrindori bo‘lgan. “Bir nechta turnirlar sovrindori” degan ma’lumot uning musobaqalarda bir martalik emas, takroriy qatnashuv va natijalarga ega bo‘lganini bildiradi. Biroq turnirlarning nomi, sanasi, o‘tkazilgan joyi va egallangan o‘rinlari ko‘rsatilmagani uchun ular haqida kengroq da’vo qilish mumkin emas.

Yunon-rum kurashi jismoniy tayyorgarlik bilan bir qatorda texnika, vaziyatni tez baholash va ruhiy bardoshlilikni ham talab qiladigan sport turidir. Biloliddinning o‘zi ilgari surgan hayotiy prinsipda kuchning o‘zi yetarli emasligi alohida ta’kidlanadi. Uning “G‘alaba — faqat kuch bilan emas, intizom, sabr va o‘z ustingda tinimsiz ishlash bilan qo‘lga kiritiladi.” degan fikri sportdagi mashg‘ulot tajribasi bilan uyg‘un keladi.

Sport uning hayotida faqat sovrinlar bilan o‘lchanadigan soha emasligi, muntazam shug‘ullanish haqidagi javobida ham namoyon bo‘ladi. Muntazamlik bir kunlik kayfiyatga emas, davomli odatga tayanishni talab qiladi. Bu xususiyat u boshqalar undan o‘rganishi mumkin deb hisoblagan “Intizomli bolishni” fikri bilan bevosita tutashadi. Shunday qilib, kurash Biloliddin uchun jismoniy faollik, musobaqa tajribasi va shaxsiy tartibni bir nuqtada birlashtirgan mashg‘ulotdir.

Biloliddinning akademik qiziqishlari ikki aniq fakt orqali ko‘rinadi: u matematika fani bo‘yicha olimpiada ishtirokchisi va ingliz tili CEFR sohibi. Bu ma’lumotlarni bir-biridan ajratib ko‘rish muhim. Olimpiada ishtiroki matematika bo‘yicha bilimni sinovdan o‘tkazishga tayyorlikni bildirsa, CEFR natijasi ingliz tilidagi tayyorgarlikning mavjudligini tasdiqlaydi. Ularning har biri turli ko‘nikmalarni talab qiladi.

Matematika bilan ishlash odatda aniqlik, dalillash va ketma-ket fikrlashga o‘rgatadi. Olimpiada formatida qatnashish esa standart dars jarayonidan tashqari murakkabroq savol va masalalar bilan yuzlashishni talab qilishi mumkin. Biloliddinning ayni yo‘nalishi iqtisodiyot bo‘lgani sabab, bu fan bo‘yicha orttirgan tajriba kelajakdagi o‘quv jarayonida hisob-kitob va tahliliy vazifalarga yordam berishi ehtimoldan xoli emas. Bu faqat mavjud faktlardan kelib chiqadigan ehtiyotkor bog‘lanishdir.

Ingliz tilidagi CEFR sertifikati esa Biloliddinning o‘z ustida ishlash doirasini kengaytiradi. Til ko‘nikmasi xalqaro manbalarni o‘qish, turli insonlar bilan muloqot qilish yoki safar paytida amaliy aloqa o‘rnatish uchun foydali bo‘lishi mumkin. Uning kitob o‘qishga qiziqishi ham til va bilimga bo‘lgan munosabat bilan yonma-yon turadi. Biroq u aynan qaysi janrdagi kitoblarni o‘qishi, qaysi asarlar yoki mualliflarni yoqtirishi haqida ma’lumot bermagan; shu bois kitobxonlik uning doimiy qiziqishlaridan biri sifatida qayd etiladi.

Biloliddinning hayotiy shiori uning qarashlarini aniq ifodalaydi: “G‘alaba — faqat kuch bilan emas, intizom, sabr va o‘z ustingda tinimsiz ishlash bilan qo‘lga kiritiladi.” Bu jumlada uch tayanch tushuncha bor — intizom, sabr va tinimsiz mehnat. U g‘alabani faqat jismoniy ustunlik natijasi deb emas, kundalik tayyorgarlik va o‘zini tarbiyalash mahsuli deb tushunadi.

Uning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — mas’uliyat. Bu javob boshqaruv yoki jamoada oldinga chiqish mavzusiga uning amaliy yondashuvini ko‘rsatadi: liderlikni baland gaplar yoki mavqe bilan emas, zimmasidagi vazifaga javob bera olish bilan bog‘laydi. Sport musobaqasi, oliy ta’lim va shaxsiy rejalarda ham mas’uliyat qarorlarning oqibatini anglashga yordam beradigan mezon sifatida talqin qilinishi mumkin.

Biloliddin boshqalar undan nimani o‘rganishi mumkinligi haqidagi savolga “Intizomli bolishni” deb javob bergan. U boshqa yoshlar uchun ham yuqoridagi g‘alaba haqidagi shiorni motivatsion fikr sifatida bildirgan. Demak, uning yoshlarga murojaati mavhum nasihat emas, o‘zi qadrlaydigan kundalik tartib, sabr-toqat va o‘z ustida ishlashni ilgari suradi. Ushbu qarash uning kurash bilan muntazam shug‘ullanishi hamda ta’limdagi turli yo‘nalishlarga e’tibor berishi bilan mazmunan mos keladi.

Bo‘sh vaqtida Biloliddin kitob o‘qish va kurash bilan muntazam shug‘ullanadi. Bu ikki mashg‘ulot bir-biridan farqli tuyulsa-da, biri fikriy diqqatni, ikkinchisi jismoniy chiniqishni talab etadi. Kitob o‘qish uning kundalik hayotida bilim va mulohaza uchun ajratilgan vaqt borligini anglatadi. Kurash esa reja, jismoniy yuklama va takroriy mashqlarni talab qiladi. Shu jihatdan u bo‘sh vaqtni turli mazmunli faoliyatlar bilan to‘ldiradi.

O‘zini ekstrovert deb bilishi Biloliddinning odamlar va muhit bilan aloqa qilishga ochiqligini anglatishi mumkin. Bunday xususiyat talabalar jamoasi, sportdagi hamkorlik yoki safarlardagi yangi tanishuvlar uchun qulay omil bo‘lishi ehtimol. Biroq u jamoat tashkilotlaridagi a’zoligi, volontyorlik yoki aniq liderlik lavozimlari haqida ma’lumot bermagan. Shuning uchun ochiqlik uning o‘zi bergan shaxsiy ta’rif doirasida talqin qilinadi.

Uning kelajakdagi orzu-maqsadi — dunyo bo‘ylab sayohat qilish. Bu niyat yangi joylarni ko‘rish, turli madaniyatlar bilan tanishish va shaxsiy dunyoqarashni kengaytirishga qiziqishni bildiradi. Ingliz tili CEFR sohibi ekani bunday reja uchun foydali tayyorgarlik bo‘lishi mumkin. Iqtisodiyot bo‘yicha oliy ta’lim olayotgani, kitob o‘qishi va sportdagi davomiyligi bilan birga qaralganda, sayohat istagi uning faqat manzil ko‘rish emas, kengroq tajriba orttirishga intilishini ko‘rsatadi.

Biloliddin Dilijonovning bugungi yo‘li Asaka shahrida boshlangan hayot tajribasini Toshkentdagi talabalik, iqtisodiyot yo‘nalishidagi izlanish va sportdagi muntazam mehnat bilan bog‘laydi. U Toshkent davlat transport universiteti Iqtisodiyot fakultetining 1-kursida o‘qir ekan, yunon-rum kurashi bo‘yicha bir nechta turnirlar sovrindori bo‘lish, matematika olimpiadasida ishtirok etish va ingliz tili CEFR sohibi bo‘lish kabi natijalarni o‘z tajribasiga qo‘shib ulgurgan.

Uning keyingi qadamlari qaysi kasbiy shaklni olishi hali oldinda, ammo mavjud qarashlari aniq: mas’uliyatni liderlikning asosiy sifati deb biladi, intizomni boshqalarga ulashishga arzigulik fazilat deb hisoblaydi va sabr bilan tinimsiz mehnatni g‘alabaning asosi sifatida ko‘radi. Dunyo bo‘ylab sayohat qilish orzusi, til bo‘yicha tayyorgarligi hamda o‘qishdagi izlanishlari uning kelajakda yangi muhit va imkoniyatlarga ochiq bo‘lib qolishiga zamin yaratishi mumkin. Uning yo‘lida eng barqaror tayanch esa o‘zi ta’kidlaganidek, kuchning o‘zigina emas, balki intizom, sabr va o‘z ustida ishlashdir.