Luqmanova Odina Toxirovna

Odina 10.02.2006-yilda Namangan viloyatining Chortoq tumanida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan va yashash hududi bir ekanligi, hayotining dastlabki bosqichlari hamda bugungi kundalik faoliyati shu makon bilan bog‘langanini ko‘rsatadi. Tarjimai holida bolalik davriga oid alohida voqealar keltirilmagan bo‘lsa-da, aynan Chortoqda yashab, oliy ta’lim va kasbiy qadamlarini ham o‘z viloyatidagi pedagogik institut bilan bog‘lagani uning shakllanish yo‘lida hududiy yaqinlik va amaliy izchillik borligini anglatadi.

Uning to‘liq ismi taqdim etilgan strukturali draftda Luqmanova Odina Toxirovna tarzida qayd etilgan. Nomzodning shaxsiy javobida esa «Luqmanova Odina Toxir qizi» shakli berilgan. Har ikki yozuv bir shaxsga tegishli bo‘lib, maqolada asosiy nom sifatida Luqmanova Odina Toxirovna qo‘llanadi. Ism-sharifdagi bu ikki shakl rasmiy nashr yoki hujjat tayyorlash jarayonida aniqlashtirilishi lozim bo‘lsa-da, uning hayot yo‘liga doir boshqa ma’lumotlar aniq: u Chortoq tumanida tug‘ilgan va ayni paytda shu yerda istiqomat qiladi.

Odinaning faoliyat doiralari erta shakllangan kasbiy qiziqishning bir necha ko‘rinishini qamrab oladi. U bir tomondan til va adabiyot bo‘yicha tahsil olayotgan talaba, ikkinchi tomondan maktab o‘quvchilariga mazkur fanlardan dars berayotgan o‘qituvchi sifatida faol. Bunga ijodiy yozish, intellektual o‘yinlar, volontyorlik va xalq og‘zaki ijodini o‘rganish ham qo‘shiladi. Shu jihatdan uning biografiyasida nazariy bilim, amaliy o‘qitish va ijodiy qiziqishlar bir-birini to‘ldirib boradi.

Odina Namangan davlat pedagogika instituti Ijtimoiy fanlar fakultetining O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi 3-kursida tahsil oladi. Bu mutaxassislik tilning me’yorlari, badiiy matnni anglash, adabiy merosni o‘rganish va uni o‘qitish masalalari bilan chambarchas bog‘liq. Uning maktabdagi dars berish tajribasi tanlagan yo‘nalishi faqat auditoriyadagi o‘qish bilan cheklanmayotganini, o‘zlashtirayotgan bilimlarini bevosita amaliyotga tatbiq etayotganini ko‘rsatadi.

U faoliyatini 2025-yilda institutga qabul qilingach boshlaganini aytadi. Bu sana uning oliy o‘quv yurti muhiti bilan bog‘liq yangi bosqichini belgilaydi. Institutga kirish Odina uchun faqat talabalik maqomini emas, balki shaxsiy rivojlanishning faol davrini ham anglatgan. U institut hayotiga kirganidan keyin o‘zini rivojlantirish bosqichiga o‘tganini, ustozlarining o‘gitlari va ko‘rsatgan yo‘llari orqali juda ko‘p natijalarga erishganini ta’kidlaydi.

Bu fikrda ustozning o‘rni alohida seziladi. Odina erishilgan natijalarni faqat shaxsiy urinish bilan izohlamay, yo‘l ko‘rsatgan pedagoglar maslahatining ahamiyatini ham tan oladi. Bunday qarash o‘qituvchilikni tanlagan yosh mutaxassis uchun muhim: u bilim berish jarayonida ustoz-shogird davomiyligini qadrlashini ko‘rsatadi. Kelgusida uning o‘zi ham yangi avlodga yetarlicha bilim bera oladigan mutaxassis bo‘lishni maqsad qilgani aynan shu tajriba bilan mantiqan bog‘lanadi.

Institutdagi uchinchi kurs davri Odina uchun bir necha yo‘nalishning kesishgan pallasi hisoblanadi. U o‘qishni davom ettirar ekan, dars beradi, klub va volontyorlik tashabbuslarida qatnashadi, ijodiy namunalarini nashrga taqdim etadi hamda ilmiy qiziqishlarini xalq og‘zaki ijodi tomon yo‘naltiradi. Ushbu mashg‘ulotlarning har biri uning kasbiy qiyofasida adabiy bilim va insonlar bilan ishlash ko‘nikmasi yonma-yon rivojlanayotganini anglatadi.

Odina maktabda ona tili va adabiyot fanlaridan dars beradi. Bu faoliyat uning talabalik yillari bilan bir paytda kechayotgani sababli, u nazariy tayyorgarlik va pedagogik amaliyotni birgalikda boshdan kechirmoqda. Dars berish til qoidalari yoki badiiy asarlar haqidagi ma’lumotni yetkazish bilangina tugamaydi; o‘quvchining fikrlashi, nutqi va matnni tushunishiga e’tibor talab qiladi. Uning mutaxassislik tanlovi bilan o‘qituvchilik ishi o‘rtasidagi tabiiy uyg‘unlik shu yerda namoyon bo‘ladi.

2025-yilda institutga qabul qilingach boshlagan faoliyati Odina uchun mas’uliyatli tajriba maydoniga aylangan. Maktabdagi fan darslari uning kelajak rejasidagi «yetuk mutaxassis» tushunchasiga amaliy mazmun beradi. U kelajak avlodga yetarlicha bilim bera olishni maqsad qilgan ekan, bugungi dars jarayoni shu niyatni sinab ko‘rish, bilimlarni tartibga solish va o‘quvchi ehtiyojini anglash imkonini yaratadi.

Uning o‘zini tavsiflovchi qisqa bioyorliqlaridan biri «Ona tili o‘qituvchisi»dir. Bu ta’rif uning kasbiy amaliyotini aniq ifodalaydi. Shuningdek, undagi «O‘zbek tili va adabiyoti talabasi» degan belgi mutaxassislik bo‘yicha o‘qish davom etayotganini bildiradi. Demak, Odina o‘rganuvchi va bilim ulashuvchi ikki rolni bir vaqtda tutib turibdi; bu holat uning qarashlarida doimiy o‘zini rivojlantirish tamoyili borligini ham tasdiqlaydi.

Pedagogik yo‘lda u uchun faqat shaxsiy natija emas, bilimning boshqalarga foydasi ham muhimdir. Liderlik haqida gapirganda shaxsiy manfaatdan tashqari atrofdagilarning manfaatini ko‘zlab ish tutishni alohida tilga olishi bejiz emas. Bu yondashuv maktab muhitida ham mazmunli: dars beruvchi insonning sa’y-harakati o‘quvchi manfaatiga, uning bilim olishiga va fikrlashiga xizmat qilishi kerakligini anglatadi.

Institut bosqichidagi «Zakovat» intellektual o‘yinida Odina bir necha bor birinchi o‘rinni egallagan. Bu natija uning umumiy dunyoqarashi, savollarga jamoaviy yoki tezkor fikrlash asosida yondasha olishi hamda bilimni sinovdan o‘tkazishga qiziqishini ko‘rsatadi. Intellektual o‘yinlardagi muvaffaqiyat uning asosiy mutaxassisligi bilan ham uyg‘un: til va adabiyotni o‘rganish keng o‘qish, kuzatuvchanlik va tahlil qilishni talab etadi.

Odinaning ijod namunalari «Talabalar karvoni» jurnalida chop etilgan. Jurnalda she’rlarining e’lon qilinishi uning yozishga bo‘lgan qiziqishi ichki mashg‘ulot darajasida qolmaganini, o‘quvchilar e’tiboriga havola etilganini bildiradi. U o‘z qisqa tavsifida she’r ijodkori sifatida ham ko‘rsatilgan. Ijod unga faqat estetik qiziqish emas, balki o‘qiyotgan adabiy bilimlari bilan shaxsiy badiiy ifoda o‘rtasida aloqa o‘rnatish imkonini berishi mumkin.

U institut tomonidan tashkil etilgan «Mushoira va ijod» klubi stipendiyanti hisoblanadi. Mazkur maqom Odinaning adabiy-ijodiy muhitdagi ishtirokini tasdiqlovchi aniq faktlardan biridir. Klub nomidagi mushoira va ijod tushunchalari uning monologlar hamda she’rlarni ijro etish qiziqishi bilan hamohang. U yozish va o‘qish bilan birga badiiy matnni ovoz, ifoda va tinglovchi oldidagi taqdim orqali his qilishga ham intiladi.

Nomzod ma’lumotlariga ko‘ra, uning ilk olgan eng katta yutug‘i «Yuksak ilm-fan» ko‘krak nishoni bo‘lgan. Yutuqlar ro‘yxatida esa «Yuksak ilm-fan fidoyisi» ko‘krak nishoni sohibi ekani qayd etiladi. Nomi ikki xil shaklda berilgan bo‘lsa-da, ko‘krak nishoni uning dastlabki katta e’tirofi sifatida tilga olinadi. Ushbu e’tirof, klub stipendiyasi, jurnal nashri va intellektual o‘yindagi birinchi o‘rinlar birgalikda uning institut davridagi faolligi ko‘p yo‘nalishli ekanini ko‘rsatadi.

Odina «Inson volontyorlari» a’zosi. Volontyorlik uning biografiyasida jamoatchilik bilan bog‘liq aniq yo‘nalish sifatida ajralib turadi. Bu a’zolik haqida tadbirlar yoki xizmat faoliyatining batafsil tavsifi berilmagan, biroq uning jamiyatdagi ishtirokni qadrlashini ko‘rsatuvchi fakt sifatida muhimdir. U shaxsiy rivojlanish haqida gapirar ekan, bu jarayonni faqat individual yutuqlar doirasida ko‘rmasligi uning liderlik haqidagi fikrlarida ham seziladi.

Uning fikricha, lider bo‘lish uchun hayot yo‘lidagi qiyinchiliklarni sabr bilan yengish va shaxsiy manfaatlardan tashqari atrofdagilarning manfaatini ham ko‘zlab ish tutish muhim. Bu yondashuv rahbarlikni lavozim yoki tashqi mavqe bilan emas, sinovlarga munosabat va odamlar oldidagi mas’uliyat bilan bog‘laydi. Ayniqsa, pedagogik soha va volontyorlik tajribasiga ega talaba uchun atrofdagilar manfaatini hisobga olish tamoyili kundalik munosabatlarda yo‘l-yo‘riq bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Odina boshqalar undan nimani o‘rganishi mumkinligi haqidagi savolga sabr, sinovlarga tik boqa olish va qiyinchilikdan qochmaslikni tilga olib javob beradi. Bu fikr uning shaxsiy prinsipiga mos: u har qanday holatda ham taslim bo‘lmaslik, o‘zini rivojlantirish va shaxsiy hayotidagi yutuqlarga faqat o‘z kuchi bilan erishishni muhim deb biladi. Ushbu qarashlarda mustaqil harakat qilish istagi bilan insonlarga foydali bo‘lish mas’uliyati bir-biriga qarshi qo‘yilmaydi.

U yoshlar uchun bildirgan murojaatida shunday deydi: «Har qanday qiyinchiliklarga tik boqishni afzal bildik. Yurt rivoji uchun eng avval oʻzimizni rivojlantiraylik». Bu jumlada Odinaning o‘z ustida ishlashni yurt ravnaqi bilan bog‘lash istagi mujassam. Undagi asosiy da’vat murakkablikdan chekinmasdan, avvalo shaxsiy salohiyatni oshirishga qaratilgan.

Odina o‘zbek folklori yo‘nalishida izlanishlar olib bormoqda. Bu qiziqish uning O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishidagi tahsiliga yaqin: xalq og‘zaki ijodi til, obraz, urf-odat, og‘zaki ijro va madaniy xotiraning tutash nuqtalarini qamrab oladi. Nomzod tadqiqotining aniq mavzusi yoki natijalari haqida ma’lumot bermagan, ammo mazkur yo‘nalishda izlanish olib borayotgani uning qiziqishlari adabiy asarlar bilan cheklanmasligini ko‘rsatadi.

Folklorga e’tibor Odinaning monolog va she’rlarni ijro qilishga qiziqishi bilan ham ma’lum ma’noda uyg‘unlashadi. Og‘zaki ifoda, nutqning ta’sirchanligi, matnning tinglovchiga yetib borishi kabi jihatlar badiiy ijroda ham, xalq ijodini anglashda ham ahamiyatli. Biroq uning ilmiy izlanishi va ijro qiziqishini bir xil faoliyat sifatida talqin qilishga asos yo‘q; ular biografiyada bir-birini boyituvchi, ammo mustaqil yo‘nalishlar sifatida qayd etiladi.

U adabiyot sohasining «misli ko‘rilmagan jumboqlari»ni yechishni maqsad qilgan. Bu ifoda uning kelajak tasavvurida tadqiqotga ham o‘rin borligini bildiradi. Adabiyotdagi go‘zallikni kelajak avlodga namoyish etish istagi esa izlanish va o‘qituvchilikni bog‘lovchi maqsaddir: bir tarafdan matn va merosni chuqurroq anglash, ikkinchi tarafdan shu anglashni o‘quvchiga yetkazish niyati ko‘zga tashlanadi.

Muhammad Yusuf va O‘tkir Xoshimov Odinaning ijod borasidagi ilhom manbalari sifatida tilga olinadi. Ularning nomi uning badiiy didi va o‘qish doirasida alohida o‘rin tutishini bildiradi. Biroq u aynan qaysi asarlardan yoki qanday ijodiy jihatlardan ilhom olishi haqida ma’lumot berilmagan. Shuning uchun mazkur ta’sirni uning she’r yozish va adabiy muhitga qiziqishi bilan bog‘liq fakt sifatida qayd etish o‘rinlidir.

Odinaning bo‘sh vaqtdagi mashg‘ulotlari rang-barang. U kitob mutolaa qiladi, rasmlar chizadi, til o‘rganadi va dublyaj sohasiga qiziqadi. Shuningdek, turli xil monolog va she’rlarni ijro qiladi. Bu qiziqishlarning har biri uning badiiy matn, tasvir va nutqqa e’tiborini turli shakllarda namoyon etadi. Kitobxonlik uning mutaxassisligi va ijodiy faoliyati uchun tabiiy tayanch bo‘lsa, rasm chizish vizual ifodaga bo‘lgan qiziqishini ko‘rsatadi.

Til o‘rganish Odinaning asosiy filologik yo‘nalishi bilan mazmunan yaqin turadi. U qaysi tillarni o‘rganayotgani, darajasi yoki o‘rganish usullari haqida ma’lumot bermagan. Shunga qaramay, yangi tilga qiziqish nutq, so‘z boyligi va muloqot imkoniyatlariga e’tiborini bildirib turadi. Bu qiziqish uning ona tili bo‘yicha dars berishi bilan birga, til hodisasiga kengroq nazar bilan qarashga intilishini ko‘rsatishi mumkin.

Dublyajga qiziqishi hamda monolog va she’rlarni ijro qilishi ovoz orqali ma’no yetkazish masalasini uning e’tiboridagi mavzulardan biriga aylantiradi. Dublyajda matnning mazmuni, ohangi va obraz hissiyotini tinglovchiga etkazish muhim bo‘ladi. Badiiy ijroda ham ayni jihatlar seziladi. Odina bu sohaga amaliy ravishda kirishgani to‘g‘risida ma’lumot yo‘q, ammo qiziqishining o‘zi uning ijodiy ufqi yozma matndan tashqariga ham chiqishini bildiradi.

Uning turli mashg‘ulotlari tarqoq emas, balki so‘z va ifoda bilan bog‘langan doirada jamlanadi: mutolaa — anglashga, ijod — yozma ifodaga, ijro va dublyaj — og‘zaki ifodaga, rasm chizish esa tasviriy tasavvurga xizmat qiladi. Shu bois uning bo‘sh vaqti faqat dam olish emas, balki o‘z qobiliyatlarini sinab ko‘rish va rivojlantirish maydoni sifatida ham namoyon bo‘ladi.

Odinaning hayotiy prinsipi har qanday holatda ham taslim bo‘lmaslik, o‘zini rivojlantirish va shaxsiy hayotidagi yutuqlarga faqat o‘z kuchi bilan erishishdan iborat. Bu uch unsur — bardoshlilik, o‘sishga intilish va mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish — uning faoliyatidagi turli jihatlar bilan tutashadi. Institutdagi tahsil, maktabdagi darslar, ijodiy mashg‘ulotlar hamda jamoaviy tashabbuslarning barchasi vaqt va izchillik talab qiladigan yo‘nalishlardir.

U sinovlarga munosabatni diniy-axloqiy qarash bilan ham ifodalaydi: boshqalar undan Alloh tomonidan berilgan sinovlarga tik boqa olishni o‘rganishlari mumkinligini aytadi. Bu fikrda qiyinchilikni inkor etish emas, uni sabr bilan qarshi olish g‘oyasi ustun. Uning liderlik haqidagi qarashida ham sabr birinchi o‘rinda turadi. Demak, Odina uchun yetakchilik boshqalarni boshqarishdan avval o‘zini tutish, murakkab vaziyatda bardoshli bo‘lish va umumiy manfaatni unutmaslikdir.

Ustozlarining maslahatlari orqali natijalarga erishganini aytishi «faqat o‘z kuchi bilan» degan tamoyilga zid emas. Aksincha, bu holat maslahat va yo‘l-yo‘riqni qabul qilgan holda, natija uchun shaxsiy mehnat va javobgarlikni saqlashni anglatadi. Odina biografiyasida ustozlardan o‘rganish, o‘qish, dars berish va o‘zini sinovdan o‘tkazish bir-birini to‘ldiruvchi jarayon sifatida namoyon bo‘ladi.

Odina bakalavr yo‘nalishini tamomlagach magistratura bosqichida tahsil olishni rejalashtiradi. Bu reja uning tanlagan sohasini chuqurlashtirish niyatidan dalolat beradi. U oliy ta’limning keyingi bosqichini faqat diplom olish vositasi sifatida emas, kasbiy salohiyatini kengaytirish imkoniyati sifatida ko‘radi. Bugungi uchinchi kurs talabasining kelgusi rejasi aniq davomiylikka ega: avval bakalavrni yakunlash, so‘ng magistraturada o‘qishni davom ettirish.

Uning asosiy orzularidan biri kelajak avlodga yetarlicha bilim bera oladigan yetuk mutaxassis bo‘lishdir. Bu niyat uning maktabdagi amaliy faoliyati bilan bevosita bog‘langan. Adabiyotdagi go‘zallikni yosh avlodga namoyish etish va undagi jumboqlarni o‘rganish istagi uning pedagogik hamda tadqiqotchilik qiziqishlarini bir nuqtaga olib keladi. Bunda u bilimni faqat nazariy boylik sifatida emas, anglash va ulashish kerak bo‘lgan qadriyat sifatida tasavvur qiladi.

Odina o‘z shaxsiy brendi asosida yurtga foyda keltiradigan ta’lim maskani tashkil etishni ham orzu qiladi. Bu uzoq muddatli niyat uning o‘qituvchilik, o‘zini rivojlantirish va jamoat manfaatini hisobga olish haqidagi qarashlarini birlashtiradi. Hozircha bu reja maqsad darajasida turibdi, biroq u belgilagan yo‘l — oliy ma’lumotni davom ettirish, maktabdagi tajribani kengaytirish, badiiy va ilmiy qiziqishlarni saqlash — mazkur orzu uchun amaliy tayyorgarlikning yo‘nalishlarini ko‘rsatadi.

Luqmanova Odina Toxirovnaning bugungi hayot yo‘li Chortoq tumanidan boshlangan va pedagogik institutdagi izlanishlar bilan davom etayotgan yosh mutaxassis yo‘lidir. U 2025-yildan boshlangan faoliyatida talabalikni maktabdagi darslar, ijodni jurnal nashri bilan, intellektual qiziqishni birinchi o‘rinlar bilan, jamoatchilik mas’uliyatini volontyorlik bilan uyg‘unlashtirmoqda. Uning «Har qanday qiyinchiliklarga tik boqishni afzal bildik. Yurt rivoji uchun eng avval oʻzimizni rivojlantiraylik» degan murojaati o‘z oldiga qo‘ygan magistratura, adabiy izlanish va yurtga foydali ta’lim maskani barpo etish niyatlarining mazmunini ochadi. Bu maqsadlar amalga oshishi uning hozirgi izchil o‘qishi, pedagogik tajribasi, ustozlar o‘gitidan foydalanishi va taslim bo‘lmaslik prinsipiga sodiq qolishiga bog‘liq bo‘ladi.