O'ktamova Zebiniso Shuxrat qizi

Zebiniso 2006-yil 21-avgustda Buxoro viloyati Jondor tumanida tug'ilgan. Uning tug'ilgan joyi va hozirgi yashash manzili bir hudud — Jondor tumani bilan bog'liq. Tarjimai holidagi bu uzviylik uning ilk ta'lim, kundalik tajriba va hozirgi oliy ta'lim sari intilishi o'z yashab turgan muhitidan boshlanib kelayotganini anglatadi.

Nomzod o'zining to'liq ismini O'ktamova Zebiniso Shuxrat qizi tarzida ko'rsatgan. Ism-sharifining to'liq qayd etilishi uning shaxsiy hamda ta'limiy yo'li haqidagi ma'lumotlarni aniq bir inson — filologiya yo'nalida o'qiyotgan talaba bilan bog'lashga xizmat qiladi. U haqidagi ma'lumotlarda tug'ilgan sanasi, hududi, o'qigan maktabi va bugungi talabalik maqomi bir-birini to'ldiradi.

Zebiniso hayotiga alohida ta'sir ko'rsatgan shaxs yoki voqea haqida so'ralganda bunday omil yo'qligini bildirgan. Bu javob uning qarashlari ma'lum bir inson yoki bitta hodisaga tayanib izohlanmaganini ko'rsatadi. Biroq uning o'z kuchiga ishonish, bugundan harakat qilish va qiyinchilikni yengib o'tishga doir fikrlari shaxsiy mas'uliyatni muhim deb bilishini anglatadi.

U 16-umumta'lim maktabida tahsil olgan va ta'lim darajasini «yaxshi» deb baholagan. Bu baho uning maktab bosqichini o'z imkoniyatlarini sinab ko'rish hamda keyingi ta'lim uchun tayyorgarlik davri sifatida qabul qilganini anglatadi. Maktab uning hayotida faqat umumiy bilim olgan maskan emas, keyingi qiziqishlarining dastlabki maydoniga aylangan.

Zebiniso faoliyatini maktab paytidan kitob o'qish orqali boshlagan. Bu ma'lumot uning mutolaaga qiziqishi tasodifiy yoki faqat bugungi talabalik davriga xos emasligini ko'rsatadi. Kitob bilan ishlash odati filologiya yo'nalishini tanlashiga mos keladigan asoslardan biri bo'lishi mumkin: filologik ta'lim til, matn va mazmun bilan izchil munosabatni talab qiladi.

Maktab davridan boshlangan kitobxonlik uning o'zini ifodalashidagi muhim belgilardan biridir. U qisqa bio tavsifida o'zini “Kitobxon” deb ataydi. Bu so'z shunchaki bo'sh vaqt mashg'ulotini emas, balki bilimga yaqinlashish usulini anglatadi. Keyinchalik uning ilmiy maqolalar muallifi bo'lishi ham o'qish va yozish bir-birini to'ldirgan yo'nalishlar ekanini ko'rsatadi.

Hozirda Zebiniso Osiyo xalqaro universitetining Filologiya va tillarni o'qitish (o'zbek tili) yo'nalishida 3-kurs talabasi sifatida tahsil oladi. Ushbu yo'nalish uning o'qish markazida o'zbek tili, filologik bilimlar va tilni o'qitish masalalari turishini belgilaydi. U o'zining bugungi maqomini aniq ifodalaydi: filologiya talabasi va 3-kurs talabasi.

Uning “bo'lajak o'qituvchi” degan ta'rifi ta'lim yo'nalishini kelgusidagi kasbiy vazifa bilan bog'laydi. O'qituvchilikni tanlash unda faqat bilim olish emas, balki olingan bilimni boshqalarga yetkazish niyati ham borligini ko'rsatadi. Ayniqsa, uning har bir bola o'qishi uchun imkoniyat yaratish haqidagi rejasi mazkur kasbiy niyatning ijtimoiy mazmunini ochadi.

Filologiya va tillarni o'qitish yo'nalishi Zebinisoga til bilan ishlash, matnni anglash va fikrni yozma shaklda bayon etish kabi yo'nalishlarda rivojlanish imkonini beradi. Uning ilmiy maqolalar yozishi mavjud ta'lim yo'li bilan uyg'undir. Biroq taqdim etilgan ma'lumotlarda maqolalarning mavzusi, soni yoki nashr etilgan manbalari keltirilmagan; shu bois uning maqolachilik tajribasi faqat mualliflik fakti doirasida baholanadi.

Zebiniso muhim yutuqlaridan biri sifatida ilmiy maqolalar muallifi ekanini qayd etgan. Bu aniq fakt uning kitob o'qish bilan cheklanmay, o'z fikrini yozma shaklda ifodalashga ham intilishini ko'rsatadi. Maqola muallifligi filologiya yo'nalishidagi talaba uchun o'qilgan manbalar, kuzatuvlar va g'oyalarni tartibga solib bayon qilish tajribasini anglatishi mumkin.

Uning qisqa bio tavsifida “Ilmiy maqolalar muallifi” iborasi alohida o'rin olgan. Demak, bu faoliyatni u shaxsiy va akademik qiyofasining muhim qismi deb hisoblaydi. Mazkur yutuq tanlov, sertifikat yoki mukofot sifatida emas, mualliflik orqali namoyon bo'lgan natija sifatida berilgan. Bu farq muhim: uning aytgan ma'lumotlari mavjud mahsul — maqolalar yozilganini tasdiqlaydi, biroq ularga oid qo'shimcha tafsilotlarni bermaydi.

Yozish amaliyoti bo'lajak o'qituvchi uchun ham ahamiyatli bo'lishi mumkin. Chunki fikrni ravon, aniq va mantiqiy ifodalash til o'qitish bilan uzviy bog'liqdir. Zebinisoda mutolaa, filologik ta'lim va maqola yozish bir yo'nalishda jamlanadi. Bu uyg'unlik uning kasbiy qiziqishlari nazariy bilim hamda mustaqil yozma izlanish orasida shakllanayotganini ko'rsatadi.

Zebiniso bo'sh vaqtida kitob o'qiydi, yangi g'oya va loyihalar o'ylab topadi. Mutolaa uning maktab paytidan boshlangan odati bo'lsa, g'oya va loyiha haqida fikrlash bu odatni faollik bilan davom ettirayotganidan dalolat beradi. U uchun kitob o'qish faqat vaqt o'tkazish vositasi sifatida emas, balki yangi fikrlar paydo bo'lishi mumkin bo'lgan manba sifatida namoyon bo'ladi.

Yangi loyiha o'ylab topish haqidagi javobda muayyan loyiha nomi yoki amalga oshirilgan tashabbus berilmagan. Shunga qaramay, uning kelajakda bolalar ta'limi uchun imkoniyatlar yaratishga intilishi bu fikrlash yo'nalishining qaysi masalaga qaratilganini anglatadi. U ta'limni faqat dars jarayoni emas, imkoniyat va rag'bat bilan bog'liq kengroq tushuncha sifatida ko'radi.

Kitobxonlik va g'oyalar ustida ishlash Zebinisoga o'z maqsadlarini qayta ko'rib chiqish, fikrlarini shakllantirish imkonini berishi mumkin. Bu o'rinda uning “mukammal vaqtni kutmaydi — bugundan boshlaydi” degan prinsipi ham muhimdir. U o'zini rivojlantirishni keyinga surish o'rniga, mavjud kundalik odatlar — o'qish, o'ylash va yozish orqali yo'lga qo'yishga intiladi.

Zebinisining hayotiy prinsipi quyidagicha: «Hayot qisqa — uni qo'rquv bilan emas, orzular bilan yashash kerak. Hayotini o'zgartirish uchun mukammal vaqtni kutmaydi — bugundan boshlaydi». Ushbu iqtibosda ikki asosiy fikr birlashadi: qo'rquvga qaram bo'lib qolmaslik va maqsad sari harakatni kechiktirmaslik. Uning dunyoqarashida orzu passiv kutish emas, bugungi qadamni talab qiladigan yo'nalishdir.

Bu prinsip uning ta'lim tanlovi va bo'sh vaqtdagi mashg'ulotlariga mos keladi. U filologiya yo'nalishida o'qiydi, mutolaani davom ettiradi, maqolalar yozadi hamda yangi g'oya va loyihalar haqida o'ylaydi. Mazkur faktlarning o'zi uning prinsipini to'liq isbotlovchi voqealar sifatida emas, ammo harakat va izlanishga beradigan ahamiyati kundalik mashg'ulotlarida ham namoyon bo'lishini ko'rsatadigan belgilar sifatida qaralishi mumkin.

Uning yoshlar uchun aytgan murojaati ham shaxsiy ishonchni asosiy tayanch sifatida ko'rsatadi: «Yoshligingda o'zingga ishonsang, kelajaging ham senga ishonadi. Bugun kichik qadam tashlagan inson ertaga katta marralarni zabt etadi». Bu fikrda katta natija kichik qadamdan boshlanishi ta'kidlanadi. Demak, u maqsad sari borishda birdaniga katta o'zgarish kutishdan ko'ra, izchil boshlanishni qadrlaydi.

Zebiniso lider bo'lish uchun eng muhim fazilat doimo oldinga yurish va orqaga qaramaslik ekanini aytadi. Uning liderlik haqidagi qarashi mansab yoki rasmiy maqom bilan emas, insonning ichki harakati va qat'iyati bilan bog'langan. Bu yondashuvda oldinga yurish o'z oldiga qo'yilgan maqsaddan chalg'imaslikni, orqaga qaramaslik esa tushkunlikka berilmaslikni anglatishi mumkin.

U boshqalar undan hayotda qiyinchilik bo'lsa ham tura olishni va uni yengib o'tish sirlarini o'rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikr uning o'zini qiyinchilikni inkor etadigan emas, balki unga qarshi bardosh topish zarurligini anglaydigan inson sifatida ko'rsatadi. U “tura olish” va “yengib o'tish”ni o'rganishga arzigulik ko'nikma deb biladi.

Uning liderlik haqidagi fikri va hayotiy prinsipi o'zaro yaqin: har ikkisida ham to'xtab qolmaslik g'oyasi bor. Biroq Zebiniso bu qarashni boshqalarni boshqarish haqida keng da'vo sifatida emas, avvalo insonning o'zi uchun zarur bo'lgan yo'nalish sifatida ifodalaydi. Shu jihatdan uning kelajakdagi pedagogik niyatida motivatsiya berish istagi tabiiy davom sifatida ko'rinadi.

Zebiniso kelajakda har bir bola o'qishi uchun zo'r imkoniyatlar yaratib berishni rejalashtiradi. Bu niyat uning bo'lajak o'qituvchi sifatidagi qarashlarini aniq yo'naltiradi. U uchun bolalarning o'qishi faqat individual muvaffaqiyat masalasi emas; imkoniyat yaratish zarur bo'lgan muhim vazifa sifatida namoyon bo'ladi.

U bolalar hayotda yiqilmasligi uchun motivatsiya berishni ham maqsad qiladi. Bu yerda “yiqilmasligi” iborasi uning qiyinchiliklarga munosabatidagi qarashlar bilan bog'lanadi: u boshqalar qiyinchilikdan keyin tura olishni o'rganishlari mumkinligini aytgan edi. Demak, ta'limga oid rejasida bilim berish bilan ruhiy dalda berish istagi ham birga turadi.

Uning maqsadlari hozirgi tayyorgarlik yo'li bilan bog'liq: o'zbek tili yo'nalishidagi 3-kurs talabaligi, mutolaa odati va maqola muallifligi kelgusida o'qituvchilikka qadam qo'yishi uchun mazmunli asos bo'lishi mumkin. Taqdim etilgan ma'lumotlarda u ishlamoqchi bo'lgan muassasa yoki amalga oshirmoqchi bo'lgan aniq dastur ko'rsatilmagan. Ammo barcha bolalarga o'qish imkonini kengaytirish hamda ularga motivatsiya berish maqsadi uning kelajak haqidagi eng ravshan niyatidir.

O'ktamova Zebiniso Shuxrat qizining bugungi yo'li Jondor tumanidagi 16-umumta'lim maktabidan Osiyo xalqaro universitetining Filologiya va tillarni o'qitish (o'zbek tili) yo'nalishidagi 3-kursgacha davom etgan ta'lim yo'lidir. Bu jarayonda maktab davridan boshlangan kitobxonlik, bo'sh vaqtda yangi g'oya hamda loyihalar o'ylab topish, ilmiy maqolalar muallifligi uning o'z ustida ishlashga intilishini ifodalaydi.

Uning dunyoqarashi qo'rquvdan ko'ra orzuni, mukammal lahzani kutishdan ko'ra bugungi harakatni tanlashga qurilgan. Oldinga yurish va qiyinchilikdan so'ng tura olish haqidagi fikrlari uning shaxsiy prinsiplarini belgilaydi. Bu qarashlar u tanlagan o'qituvchilik kasbida bolalarga nafaqat bilim, balki ishonch ham berish istagi bilan tutashadi.

Zebiniso hozir filologiya talabasi va bo'lajak o'qituvchi sifatida shakllanishda davom etmoqda. Uning real va aniq maqsadi — har bir bola o'qishi uchun imkoniyat yaratish hamda ularni qiyin vaziyatlarda taslim bo'lmaslikka ruhlantirish. Kitob, til, yozma fikr va ta'limni bir yo'nalishga birlashtirgan ushbu intilish uning kelgusi kasbiy qadamlariga mazmun beradi.