Panjiyeva Maftuna Otabek qizi

Panjiyeva Maftuna Otabek qizi 2006-yil 23-oktabrda Surxondaryo viloyati Sho‘rchi tumanida tug‘ilgan. Uning tarjimai holidagi dastlabki aniq nuqta aynan shu hudud bilan bog‘liq. Keyinchalik ta’limini davom ettirish va o‘zini rivojlantirish yo‘lida u Toshkent shahrining Olmazor tumanida yashay boshladi. Sho‘rchi tumanidan poytaxtga qadar davom etgan ushbu yo‘l uning hayotida yangi akademik va jamoatchilik imkoniyatlarini ochgan.

Maftunaning shakllanish jarayonida ta’limga e’tibor alohida o‘rin egallaydi. Maktab davridayoq u nafaqat o‘quv dasturidagi fanlarni o‘zlashtirishga, balki olimpiada kabi bilim va tayyorgarlikni talab qiladigan sinovlarda o‘zini tekshirishga ham intilgan. Bu intilish keyinchalik uning oliy ta’limdagi tanlovi, pedagogikaga bo‘lgan qiziqishi va universitet hayotidagi faol qatnashuvi bilan mantiqan davom etgan.

Uning o‘ziga xos yondashuvi har bir vaziyatning salbiy jihatlari va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan noqulay oqibatlarini avvaldan o‘ylab ko‘rishida namoyon bo‘ladi. Hatto biror ish yaxshi yakun topishini bilib turganida ham, uning amalga oshmay qolishi ehtimolini inobatga oladi. Bunday ehtiyotkorlik ayrimlar uchun ortiqcha xavotirdek ko‘rinishi mumkin, biroq Maftuna bu holatdan o‘ziga kuch olishini aytadi. Bu qarash uning qarorlar oldidan ehtimollarni hisobga olishga harakat qilishini ko‘rsatadi.

Maftunaning hayot yo‘lida tajribaga munosabat ham muhim mazmunga ega. U xatoni katta yutqazish, hayotning to‘xtab qolishi yoki yo‘ldagi to‘siq sifatida qabul qilmaydi. Aksincha, to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lishidan qat’i nazar, xatoga avvalo tajriba deb qaraydi. Shu nuqtai nazar uning o‘qish, ijod, jamoaviy tadbirlar va kelajak rejalari oldidagi munosabatini birlashtiruvchi hayotiy prinsipdir.

Maftuna maktabni oltin medal bilan tamomlagan. Bu natija uning maktab ta’limi davomida fanlarni izchil o‘zlashtirgani va yakuniy bosqichga mas’uliyat bilan yondashganini ifodalaydi. Oltin medal uning ta’lim yo‘lidagi muhim yutuqlaridan biri sifatida keyingi akademik rejalariga asos bo‘lib xizmat qilgan.

Maktab yillarida ona tili fani Maftunaning alohida e’tibor qaratgan yo‘nalishlaridan bo‘lgan. U ona tili fanidan viloyat olimpiadasida faxrli birinchi o‘rinni egallagan. Shuningdek, ayrim hollarda uchinchi o‘rinlarni ham qo‘lga kiritgan. Bu natijalar uning bir martalik sinov bilangina cheklanmay, fan olimpiadalarida qatnashib kelganini anglatadi.

Viloyat miqyosidagi olimpiada ishtiroklari Maftunani respublika olimpiadasigacha olib borgan. Respublika bosqichigacha yetib borish uning ona tili bo‘yicha tayyorgarligi, fan materiallarini chuqurroq o‘rganishga moyilligi va raqobatli ta’lim muhitida qatnashish tajribasini oshirgan. U viloyat hamda respublika olimpiadalarida ishtirok etib, yaxshi natijalarni qayd etgan.

Ona tili bo‘yicha olimpiada tajribasi Maftunaning hozirgi qiziqishlari bilan hamohangdir. U bo‘sh vaqtida hayot va shaxsiy hayotiga oid turli mavzularda she’rlar yozadi. Til, fikr va ifoda bilan ishlashni talab qiladigan olimpiada muhiti hamda she’riy ijod uning dunyoqarashida turli shakllarda aks etayotgan yo‘nalishlar sifatida ko‘rinadi. Biroq uning she’rlari yoki olimpiada ishlari mazmuni haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmaganligi sabab, bu ikki yo‘nalish o‘rtasidagi bog‘liqlik faqat uning til va adabiyotga qiziqishi doirasida baholanishi mumkin.

Maftuna oliy ta’limda Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili yo‘nalishini tanlagan. Uning bu tanlovi ingliz tiliga bo‘lgan qiziqishi bilan bog‘liq. U tanlagan sohasini o‘z hayot yo‘li deb biladi va aynan shu yo‘nalishni tanlaganidan hech qachon afsuslanmasligini aytadi. Bu fikr uning kasb tanlashida ichki qiziqish va ishonch yetakchi o‘rin tutganini ko‘rsatadi.

Uning ingliz tili yo‘nalishiga yuzlanishida ilk bor ingliz tilidan dars bergan Dilnoza ustoz muhim ta’sir ko‘rsatgan shaxslardan biri bo‘lgan. Ustozining darslarga chuqur yondashishi, o‘quvchilar bilan munosabati va ularni har qanday holatda qo‘llab-quvvatlay olishi Maftunada mazkur soha haqidagi tasavvurni shakllantirgan. Ustozning pedagogik yondashuvi Maftunaning ingliz tilini faqat fan sifatida emas, balki inson bilan ishlashni ham talab qiladigan yo‘nalish sifatida ko‘rishiga sabab bo‘lgan.

Maftuna Dilnoza ustozdan o‘z ustida sabr bilan ishlashni, tinmasdan o‘rganishni va o‘qib tushunishni o‘rganganini aytadi. Bu uch tushuncha uning ta’limga munosabatida bir-birini to‘ldiradi: sabr murakkab jarayonda davomiylikni, tinimsiz o‘rganish izlanishni, o‘qib tushunish esa bilimni yuzaki emas, mazmunan anglashni bildiradi. U Dilnoza ustozni hayotida uchratganidan juda xursandligini ham bildirgan.

Ustoz ta’siri Maftunaning kelajakdagi yo‘nalishida ham seziladi. Ingliz tiliga qiziqish uning pedagogikaga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirgan, pedagogikaga mehr esa bolalar bilan amaliy ishlash orqali yanada mustahkamlangan. Shu sababli uning kasbiy tanlovi faqat universitetdagi mutaxassislik nomi bilan cheklanmaydi; u tajriba, ustozdan o‘rganilgan qadriyatlar va o‘qitish jarayoniga bo‘lgan qiziqish asosida shakllangan yo‘ldir.

Maftuna faoliyatini dastlab o‘quv markazlarida bolalarga ingliz tilidan dars berishdan boshlagan. Ushbu tajribaning aniq boshlangan sanasi keltirilmagan bo‘lsa-da, uning faoliyatidagi muhim dastlabki qadamlardan biri aynan o‘quv markazlaridagi darslar bo‘lgan. Bu jarayonda u o‘zi o‘rganayotgan tilni boshqalarga tushuntirish va bolalar bilan ishlash imkoniyatiga ega bo‘lgan.

Bolalarga dars berish tajribasi unda ingliz tili yo‘nalishi va pedagogikaga bo‘lgan qiziqishni yanada kuchaytirgan. Nazariy qiziqishning amaliy mashg‘ulot orqali mustahkamlanishi Maftunaning kasb haqidagi qarashlarida muhim rol o‘ynagan. U dars berish jarayonidan keyin o‘z yo‘nalishini yanada aniqroq anglagan va uni hayot yo‘li sifatida ko‘ra boshlagan.

Pedagogikaga qiziqish uning hayotiga ta’sir ko‘rsatgan Dilnoza ustozning namunasi bilan ham uzviy bog‘lanadi. Ustozning o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashi Maftuna uchun muhim kuzatuv bo‘lgan bo‘lsa, o‘quv markazlarida bolalarga dars berishi bu qarashlarni amalda his qilish maydoniga aylangan. Shu tariqa, ingliz tilini bilish va uni o‘rgatish istagi uning faoliyatida o‘zaro bog‘langan ikki tomon sifatida shakllangan.

Maftuna kelajakda o‘z kasbining mohir ustasi bo‘lishni maqsad qilgan. Uning avvalgi dars berish tajribasi bu maqsad sari dastlabki amaliy qadam sifatida ahamiyatlidir. U pedagogikani tanlagan yo‘nalishining tabiiy davomchisi deb biladi: tilni o‘rganish, uni tushunish va uni boshqalarga yetkazish uning kasbiy qiziqishining asosiy qatlamlarini tashkil etadi.

Hozirda Maftuna O‘zbekiston Milliy universitetida Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili yo‘nalishida tahsil oladi. Universitet uning ta’limdagi navbatdagi bosqichi bo‘lish bilan birga, turli tadbirlar va jamoaviy faoliyatlarda qatnashish maydoni hamdir. U universitetdagi barcha tadbirlarda faol ishtirok etib kelmoqda. Bu faollik uning o‘qishdan tashqari muhitdan ham tajriba olishga intilishini anglatadi.

Uning universitetdagi jamoaviy faoliyatlaridan biri «Zakovat» o‘yinlari bilan bog‘liq. Maftuna bu o‘yinlarda jamoasi bilan ishtirok etib, munosib o‘rinlarni egallab kelmoqda. «Zakovat»dagi qatnashuv tezkor fikrlash, bilimlarni birlashtirish, sheriklar bilan kelishib harakat qilish va umumiy natijaga mas’ul bo‘lishni talab qiladigan jamoaviy tajribadir.

Maftunaning liderlik haqidagi qarashlari ham jamoa bilan ishlash masalasiga e’tiborli ekanini ko‘rsatadi. Uning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — guruhni halollik, adolatlilik va tenglik tamoyillari asosida birlashtira hamda boshqara olishdir. Bu yondashuvda rahbarlik faqat buyruq berish emas, balki jamoa ichidagi munosabatlarni adolatli tashkil etish sifatida talqin qilinadi.

U zarur vaziyatda faqat o‘z so‘zi bilan cheklanmay, o‘zini tanqid qila bilishni ham liderning asosiy xususiyatlaridan biri deb hisoblaydi. Bu qarash uning xatolarga tajriba sifatida munosabatda bo‘lish prinsipi bilan uyg‘un. «Zakovat» jamoasidagi ishtirok hamda universitet tadbirlaridagi faollik ushbu fikrlarni real hamkorlik muhitida sinab ko‘rish imkonini beradi. Maftuna ilgari tuman Yoshlar ittifoqi yo‘nalishida ham faoliyat ko‘rsatgan, bu esa uning jamoatchilik ishlaridagi tajribasi universitet davridan oldinroq boshlanganini bildiradi.

Maftunaning bo‘sh vaqti ijodiy mashg‘ulotlar bilan ham to‘ladi. U asosan she’rlar yozish bilan shug‘ullanadi va bo‘sh vaqtining katta qismini shu mashg‘ulotga ajratadi. Uning she’rlari hayotga oid hamda shaxsiy hayotiga oid turli mavzularga bag‘ishlanadi. She’r yozish uning ichki kuzatuvlari va fikrlarini badiiy ifoda orqali bayon qilishiga xizmat qiladigan qiziqishdir.

U turli badiiy kitoblarni, ayniqsa tarixiy kitoblarni o‘qishni yaxshi ko‘radi. Kitobxonlik uning ijodiy qiziqishi bilan bir qatorda bilim doirasini kengaytirishga bo‘lgan intilishini ham ko‘rsatadi. Tarixiy asarlarga qiziqishi o‘tmish voqealari, insonlar taqdiri va davrlar manzarasiga e’tibor bilan qarashini anglatishi mumkin. Biroq u o‘qigan muayyan mualliflar yoki asarlar haqida ma’lumot berilmagan.

Maftuna uchun pazandachilik ham yoqimli mashg‘ulotlardan biridir. U bo‘sh vaqtida o‘zi va oilasi uchun pazandachilik bilan shug‘ullanishni yoqtiradi. Bu qiziqish uning kundalik hayotida oilaga e’tibor va amaliy ijodga o‘rin borligini ko‘rsatadi. She’r yozish fikr va hislarni so‘z orqali ifodalash bo‘lsa, pazandachilik kundalik turmushdagi ijodkorlikning boshqa ko‘rinishidir.

She’riyat, badiiy va tarixiy mutolaa hamda pazandachilik Maftunaning qiziqishlari faqat bitta kasbiy yo‘nalish bilan cheklanmasligini ko‘rsatadi. Ingliz tili ta’limi uning kasbiy tanlovi bo‘lsa, ushbu mashg‘ulotlar uning erkin vaqtini mazmunli tashkil etadigan sohalardir. Ayniqsa, ona tili olimpiadasidagi ishtiroki va she’r yozishga qiziqishi tilning imkoniyatlari bilan ishlash uning hayotida turli shakllarda davom etayotganini anglatadi.

Maftunaning hayotiy prinsipi xatoga munosabatida aniq ifodalanadi. U xato to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lishidan qat’i nazar, unga avvalo tajriba sifatida qaraydi. Uning fikricha, xatolar insonni kuchliroq qiladi, ko‘nikishga o‘rgatadi va yutqazish hamda xato qilish keyingi ishlar uchun muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Shu bois u xatolarni kamchilik yoki ojizlik belgisi deb hisoblamaydi.

Bu qarash uning yoshlarga bildirgan fikrida ham qisqa va aniq ifoda topgan: "Hayotda xatolar — bu tajriba, xato qilmaslik esa tajribasizlikdir." Ushbu jumla Maftuna uchun harakat qilish, natijadan xulosa chiqarish va takroran urinib ko‘rish muhimligini ko‘rsatadi. U xatodan qochish emas, uni anglash va keyingi qadamda undan foydalanishni ma’qul ko‘radi.

Kelajakda Maftuna o‘z kasbining mohir ustasi va o‘z sohasi yetakchilaridan biri bo‘lishni maqsad qilgan. U ingliz tili yo‘nalishida tahsil olayotgani, bolalarga dars berishdan boshlangan amaliy tajribasi va pedagogikaga bo‘lgan qiziqishi bu maqsadning asosiy kasbiy yo‘nalishini belgilaydi. Shuningdek, u yurt rivojlanishi va yuksalishiga o‘z hissasini qo‘shishni istaydi.

Maftuna o‘z sohasidan tashqari biznes rejalar bilan shug‘ullanishni ham rejalashtirmoqda. Bu reja uning kelajakni faqat bitta faoliyat doirasi bilan cheklamasdan tasavvur qilishini anglatadi. Bugungi o‘qish, universitet tadbirlaridagi qatnashuv, jamoaviy o‘yinlar, ijodiy mashg‘ulotlar va avvalgi dars berish tajribasi uning keyingi maqsadlari uchun turli ko‘nikmalar yig‘ilayotgan bosqichdir. U o‘z yo‘lida ehtimoliy qiyinchiliklarni oldindan o‘ylashga odatlangan bo‘lsa-da, aynan shu yondashuvdan kuch olishga intiladi.

Panjiyeva Maftuna Otabek qizining bugungi yo‘li Sho‘rchi tumanida boshlangan ta’limga intilishning Toshkentdagi universitet hayoti bilan davom etayotganini ko‘rsatadi. Maktabni oltin medal bilan tugatishi, ona tili olimpiadalarida viloyat va respublika bosqichlarigacha borishi, ingliz tiliga qiziqish asosida bolalarga dars berishi hamda O‘zbekiston Milliy universitetidagi faol ishtiroki uning izlanishlari turli yo‘nalishlarda kechayotganidan dalolat beradi. She’r yozish, tarixiy va badiiy kitoblar o‘qish, pazandachilik kabi qiziqishlar esa uning hayotida bilim, ijod va kundalik mas’uliyat o‘zaro uyg‘unligini bildiradi.

U kelajakda ingliz tili va pedagogika yo‘nalishida mahoratini oshirishni, yurt rivojiga hissa qo‘shishni hamda biznes rejalarini ro‘yobga chiqarishni niyat qilgan. Maftunaning xatoni tajriba deb bilishi, o‘zini tanqid qilishni liderlik belgisi sifatida ko‘rishi va ehtimoliy qiyinchiliklarni oldindan hisobga olishi ushbu maqsadlar sari puxta munosabatda bo‘lishiga zamin yaratadi. Uning hozirgi bosqichdagi eng muhim vazifasi — o‘qish, amaliy pedagogik tajriba, jamoaviy faollik va shaxsiy ijoddan olgan saboqlarini kelajakdagi aniq kasbiy hamda ijtimoiy tashabbuslarga aylantirishdir.