Rahimjanova Mashhura Rustamjon qizi

Rahimjanova Mashhura Rustamjon qizi 2004-yil 26-iyunda Namangan viloyati Chortoq tumanida tug‘ilgan. Hozirda ham Namangan viloyatining Chortoq tumanida yashaydi. Tug‘ilgan va yashayotgan makonning birligi uning hayot yo‘li haqida berilgan ma’lumotlarda aniq qayd etilgan asosiy nuqtalardan biridir. Bu hudud yosh pedagogning shakllanishi, o‘qishi va kasbiy yo‘nalishini tanlashiga zamin bo‘lgan hayotiy muhit sifatida uning tarjimai holida o‘z o‘rniga ega.

Mashhura o‘z faoliyatini inson kamolotining eng dastlabki davri bilan bog‘liq bo‘lgan sohada qurmoqda. Maktabgacha ta’lim yo‘nalishidagi kasb tanlovi bolaning rivojlanishi, tarbiyasi va ilk bilim olish jarayoniga e’tibor qaratishni taqozo etadi. Tarbiyachi-pedagog sifatidagi maqom ushbu tanlovning amaliy tomoni bo‘lsa, talabalik uning nazariy va ilmiy jihatdan davom etayotganini ko‘rsatadi. Shuning uchun uning kasbiy yo‘lida o‘qish va ish tajribasi bir-birini to‘ldiruvchi jarayon sifatida ko‘rinadi.

Biografik ma’lumotlarda bolalik yillari yoki oilaviy muhit tafsilotlari keng bayon etilmagan. Biroq o‘zi yashayotgan tumanda kasbiy va akademik izlanishini davom ettirishi mahalliy muhit bilan aloqani saqlagan holda rivojlanishga intilishini anglatishi mumkin. Chortoq uning uchun shunchaki tug‘ilgan manzil emas, balki kelgusi maqsadlar sari harakat qilayotgan bugungi hayot makoni hamdir. Shu sabab uning shaxsiy va professional tarixi hududiy mansublik, pedagogik qiziqish va izlanishga tayangan holda rivojlanmoqda.

Mashhura Namangan davlat pedagogika institutida bakalavr bosqichini tamomlagan. Bu bosqich uning pedagogik bilimlar uchun mustahkam akademik asos yaratgan ta’lim davri hisoblanadi. Institutni bakalavr darajasida tugatgani kasb tanlovi tasodifiy emas, balki pedagogika bilan bog‘liq izchil o‘quv yo‘liga asoslanganini ko‘rsatadi. Mazkur muassasa uning oliy ta’limdagi asosiy manzili sifatida biografiyasida qayd etiladi.

Hozirda u magistratura bosqichi talabasi. Magistraturadagi tahsil bakalavr davrida olingan bilimlarni chuqurlashtirish, mutaxassislikka yanada mas’uliyat bilan yondashish va kelgusi ilmiy-kasbiy rejalarni belgilash imkonini beradigan davrdir. Mashhura o‘qishni tarbiyachi-pedagoglik faoliyati bilan bir qatorda olib boradi. Bu holat uning nazariy o‘rganish va kasbiy yo‘nalishdagi amaliy qarashlarini bir-biridan ayirmayotganini ko‘rsatadi.

U o‘zini maktabgacha ta’lim yo‘nalishida tarbiyachi-pedagog va talaba deb belgilaydi. Bu ikki ta’rif uning ayni paytdagi faoliyatini aniqroq ochadi: bir tomonda pedagogik mas’uliyat, ikkinchi tomonda esa muntazam o‘rganish bor. Kasbga oid qarashlarining kelajakdagi professor va katta o‘qituvchi ilmiy unvonini olish maqsadi bilan bog‘lanishi ham akademik rivojlanish uning rejasida muhim o‘rin egallashini bildiradi. Bunday maqsad ayni magistratura davrini keyingi bosqichlarga tayyorgarlik sifatida ko‘rishiga asos bo‘ladi.

Mashhura faoliyatini 2022-yildan MTTga oid maqolalar yozishdan boshlagan. Faoliyatning yozma izlanish bilan boshlanishi uning tanlagan sohasidagi fikr va kuzatuvlarni ifodalashga erta e’tibor berganini anglatadi. MTTga oid mavzularni tanlash esa uning qiziqishi bevosita maktabgacha tarbiya va pedagogik masalalar bilan bog‘langanini ko‘rsatadi. Bu boshlanish keyingi ijodiy ishlari va kasbiy yo‘nalishi uchun muhim nuqta bo‘lib xizmat qilgan.

Maqola yozish pedagog uchun faqat axborotni bayon etish vositasi bo‘lib qolmay, mavzu ustida izlanish, fikrni tartiblash va uni o‘quvchiga tushunarli yetkazish tajribasi hamdir. Mashhuraning dastlab MTTga oid materiallar bilan chiqishi bolalar tarbiyasi bilan bog‘liq sohani faqat amaliy jihatdan emas, yozma mulohaza orqali ham anglashga harakat qilganini ko‘rsatadi. Berilgan ma’lumotlarga ko‘ra, uning maqolalari xalqaro “Page 3 New Times” gazetalarida nashr etilgan. Bu e’lonlar uning ijodiy ishlari kengroq axborot maydoniga chiqqanini bildiradi.

Yozish faoliyatining davomida “O‘yin-ruhiy vitamin” kitobi yaratilgani alohida ahamiyatga ega. Kitob nomining o‘zi o‘yin va ruhiy holat masalalarini bir tushunchada jamlaydi, biroq mazmuni haqidagi qo‘shimcha tafsilotlar berilmagan. Shunday bo‘lsa-da, mazkur asarning muallifi bo‘lishi Mashhuraning maqola shaklidan kengroq mualliflik ishiga o‘tganini ko‘rsatadi. Pedagogika yo‘nalishidagi tahsil, MTTga oid yozuvlar va kitob yaratish tajribasi uning kasbiy qiziqishlari hamda ijodiy faoliyati o‘zaro tutashganini anglatadi.

Mashhura “Yil talabasi” tanlovi g‘olibasi sifatida e’tirof etilgan. Ushbu natija uning talabalik davridagi faolligi va erishgan yutuqlari qatorida turadi. Tanlovdagi g‘oliblik uning o‘qish jarayoniga jiddiy yondashganini ko‘rsatsa-da, taqdim etilgan ma’lumotlarda tanlovning sanasi, bosqichi yoki yo‘nalishi keltirilmagan. Shunga qaramay, bu yutuq uning biografiyasidagi aniq natijalardan biri sifatida muhimdir.

“Mahmudxo‘ja Behbudiy saboqlari” respublika insholar tanlovida faol ishtirok etgani ham uning yozma nutq va ma’rifiy mavzularga qiziqishini ko‘rsatadi. Behbudiy nomi bilan bog‘langan tanlovda qatnashish yosh muallifning insho janrida ham o‘z fikrini ifodalaganini anglatadi. Bu ishtirok maqola yozish tajribasi bilan bir qatorda uning turli yozma shakllarda ishlashga intilganini ko‘rsatadi. Faol ishtirokchi sifatidagi ushbu tajriba tanlov natijasidan qat’i nazar, izlanish va jamoatchilik oldida fikr bildirish maydoni bo‘lgan.

Mashhura “The World of Creators” mavzusidagi konferensiyada ham ishtirok etgan. Konferensiya ishtiroki ijod va yaratuvchanlik bilan bog‘liq mavzularni muhokama qiladigan maydonga chiqish tajribasini anglatadi. Nashrlar, insho tanlovi va konferensiya bir-biridan farqli shakllar bo‘lsa-da, ularni fikr yaratish va uni boshqalar bilan bo‘lishish istagi birlashtiradi. Ayniqsa, xalqaro “Page 3 New Times” gazetalarida maqolalarining nashr etilishi Mashhuraning mualliflik faoliyati faqat shaxsiy izlanish bilan cheklanmaganini, uning ishlari ommaga taqdim etilganini ko‘rsatadi.

Mashhuraning hayotiga ta’sir ko‘rsatgan shaxs — maktab direktori bo‘lgan. Ustoz unga hayotda faqat olg‘a qadam bosishni, qoqilgan paytda qayta o‘rnidan turishni o‘rgatgan. Bu saboq uning bugungi hayotiy qarashlarida o‘z aksini topadi. Ta’sir ko‘rsatgan shaxs haqida aniq ism yoki maktab nomi berilmagan, ammo direktorning o‘rni uning shaxsiy shakllanishi uchun muhim bo‘lgani ravshan.

Mashhura hech kim bilan emas, kechagi o‘zi bilan raqobat qilishini aytadi. Bu qarash tashqi solishtirishdan ko‘ra shaxsiy o‘sish mezoniga urg‘u beradi. Uning fikricha, bugungi kun kechagidan ham dadilroq qadam tashlashi uchun berilgan imkoniyatdir. Bunday yondashuv o‘qish, yozish va kasbiy rivojlanishdagi vazifalarni boshqalarning natijasi bilan emas, o‘zining avvalgi imkoniyati bilan qiyoslashga yo‘naltiradi.

Uning hayotiy prinsipi qiyinchilikka munosabatida ayniqsa aniq ifodalangan: “Qoqilish mumkin, taslim bo‘lish mumkin emas. Mag‘lubiyat — oxirgi nuqta emas, yana bir bor kuch to‘plash uchun sababdir. Uning orzulari yo‘lidagi har qanday qiyinchilikdan kattaroqdir.” Bu jumlalar qat’iyatni faqat muvaffaqiyat paytidagi sifat sifatida emas, murakkab vaziyatda davom etish qobiliyati sifatida tushunishini bildiradi. Maktab direktoridan olgan “qayta o‘rnidan turish” sabog‘i va o‘z-o‘zini rivojlantirish haqidagi mezoni bir-birini to‘ldiradi.

Mashhuraning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — kamtarlik. Bu qarash liderlikni faqat boshqaruv, ko‘rinish yoki yuqori mavqe bilan tenglashtirmasligini ko‘rsatadi. Kamtarlikni ustuvor fazilat sifatida belgilashi o‘zining ham o‘rganishga ochiqlik, insonlarga hurmat va natijaga mas’uliyat bilan qarashni muhim deb bilishidan dalolat berishi mumkin. Ayniqsa, pedagogik yo‘nalishda bunday qarash bolalar, ota-onalar va hamkasblar bilan munosabatda insoniy yondashuvning ahamiyatini eslatadi.

Shu bilan birga, uning fikricha, qat’iyatlilik barcha insonlarning lider bo‘lishi uchun kerak. Kamtarlik va qat’iyatni birgalikda tilga olishi uning liderlik haqidagi tushunchasida ikki muhim jihat borligini ko‘rsatadi: inson o‘zini boshqalardan ustun qo‘ymasligi, biroq maqsadidan ham chekinmasligi lozim. Bu fikr uning shaxsiy prinsiplariga ham mos keladi, chunki Mashhura qoqilish mumkinligini tan oladi, ammo taslim bo‘lishni qabul qilmaydi.

Uning yoshlar uchun bergan maslahati ham ayni qarashlarning davomidir: “Oson yo‘lni emas, sizni rivojlantiradigan yo‘lni tanlang. Chunki haqiqiy o‘sish qulaylik tugagan joydan boshlanadi.” Ushbu iqtibos qulaylikdan voz kechishni maqsad emas, rivojlanish uchun zarur tanlov sifatida talqin etadi. Magistraturada tahsil olish, tarbiyachi-pedagog bo‘lib faoliyat yuritish va ijodiy ishlarni davom ettirish niyatida qat’iyat uning hayotiy shiori bilan amaliy yo‘lining o‘zaro bog‘langanini ko‘rsatadi.

Bo‘sh vaqtida Mashhura badiiy asarlar mutolaa qiladi. Badiiy adabiyot o‘qish uning qiziqishlari orasida alohida tilga olingan yo‘nalishdir. Mutolaa insonning til sezgisi, tasavvuri va turli insoniy holatlarni anglashiga ta’sir qilishi mumkin; pedagog va muallif uchun esa bu qiziqish fikrni ifodalashning ichki manbalaridan biriga aylanishi ehtimol. Uning maqolalari va kitob muallifligi bilan badiiy asarlarga qiziqish o‘rtasida tabiiy yaqinlik mavjud.

Kompyuter sohasiga qiziqishi Mashhuraning an’anaviy pedagogik va adabiy mashg‘ulotlar bilan cheklanib qolmasligini ko‘rsatadi. Bu qiziqishning qaysi aniq yo‘nalishga tegishli ekani berilgan ma’lumotlarda ochiqlanmagan. Shunga qaramay, zamonaviy texnologiyalarga e’tibor uning o‘rganishga bo‘lgan qiziqishi turli sohalarni qamrab olishini anglatadi. Pedagogik izlanish, yozish va texnologiya bilan qiziqish kelajakdagi kasbiy rivojlanishda bir-birini boyitishi mumkin bo‘lgan yo‘nalishlardir.

Til o‘rganish ham uning bo‘sh vaqtdagi mashg‘ulotlari qatoriga kiradi. Qaysi tillarni o‘rganayotgani ko‘rsatilmagan, biroq bu intilish yangicha bilim va muloqot imkoniyatlariga ochiqligini bildiradi. Badiiy asarlar mutolaasi, kompyuter sohasi va til o‘rganish uchligi Mashhuraning dam olish vaqtini ham faqat bir mashg‘ulot bilan cheklamasligini ko‘rsatadi. Bu qiziqishlar uning pedagogik, ijodiy va shaxsiy o‘sish yo‘lidagi izlanishlariga mazmun berib turadi.

Mashhura kelajakda maktabgacha ta’lim sohasida yetuk kadr bo‘lishni rejalashtiradi. Bu maqsad uning bugungi kasbiy yo‘nalishi bilan bevosita bog‘langan: u allaqachon tarbiyachi-pedagog va magistratura talabasi sifatida ushbu sohada faoliyat yuritmoqda. Yetuk kadr bo‘lish haqidagi niyat faqat lavozim yoki natijaga emas, tanlangan yo‘nalishda bilim, tajriba va mas’uliyatni muntazam oshirish zarurligiga qaratilgan uzoq muddatli reja sifatida namoyon bo‘ladi.

U professor va katta o‘qituvchi ilmiy unvonini olishni ham o‘z oldiga maqsad qilgan. Bu niyat uning pedagogik amaliyot bilan bir qatorda oliy ta’lim hamda ilmiy yo‘nalishda ham rivojlanishni ko‘zlayotganini ko‘rsatadi. Bakalavrni tamomlab, magistraturada tahsil olayotgan davr ushbu rejalarning hozirgi akademik asosi sanaladi. Maqola yozish, kitob muallifligi va konferensiyadagi ishtirok tajribasi esa uning kelajakdagi ilmiy-pedagogik intilishlari uchun muhim ijodiy zamin bo‘lishi mumkin.

Mashhura bularning barchasiga kichik farzandi bilan erishishini aytadi. Bu jumla uning maqsadlari faqat shaxsiy professional rejalar emasligini, ular oilaviy hayotdagi mas’uliyat bilan bir vaqtda olib borilishini ko‘rsatadi. Kichik farzand tarbiyasi, tahsil, pedagogik faoliyat va mualliflik yo‘nalishlarini uyg‘unlashtirish intilishi uning qat’iyat haqidagi fikrlariga hayotiy mazmun beradi. Kelgusi yo‘ldagi rejalari aniq vaqtlar bilan belgilanmagan bo‘lsa-da, tanlangan sohada yetuklashish, akademik marralarga intilish va oilaviy mas’uliyatni birga olib borish uning bugungi yo‘nalishini belgilab turibdi.

Rahimjanova Mashhura Rustamjon qizining bugungi yo‘li Chortoq tumanida yashayotgan yosh pedagogning o‘qish, kasbiy faoliyat, ijod va shaxsiy mas’uliyatni bir butun holda olib borishga intilishi bilan tavsiflanadi. Namangan davlat pedagogika institutidagi bakalavr bosqichidan so‘ng magistraturada tahsilni davom ettirishi, maktabgacha ta’lim yo‘nalishida tarbiyachi-pedagog bo‘lishi, 2022-yildan MTTga oid maqolalar yozishdan boshlagan faoliyatini kitob muallifligi hamda nashrlar bilan boyitgani uning izlanishi izchil ekanini ko‘rsatadi.

“Yil talabasi” tanlovidagi g‘oliblik, “Mahmudxo‘ja Behbudiy saboqlari” respublika insholar tanlovidagi faol ishtirok, xalqaro “Page 3 New Times” gazetalaridagi nashrlar va “The World of Creators” konferensiyasidagi qatnashuv uning turli maydonlarda o‘zini sinab ko‘rganini bildiradi. Ammo uning qarashlarida natijadan ham muhimroq mezon — kechagi o‘zidan dadilroq bo‘lishdir. Maktab direktoridan olgan olg‘a yurish va qoqilganda turish haqidagi saboq, kamtarlikni liderlikning asosiy fazilati deb bilishi va qat’iyatni hamma uchun zarur deb hisoblashi uning yo‘liga ma’naviy yo‘nalish beradi.

Kelgusida maktabgacha ta’lim sohasida yetuk kadr bo‘lish, professor va katta o‘qituvchi ilmiy unvonini olish niyati Mashhuraning akademik hamda pedagogik maqsadlarini birlashtiradi. Bu maqsadlar kichik farzandi bilan birga erishiladigan hayotiy marralar sifatida tasavvur etilgani uning mas’uliyat doirasini yanada aniq ko‘rsatadi. Qulay yo‘l emas, rivojlanishga undaydigan yo‘lni tanlash haqidagi da’vati uning bugungi faoliyati uchun ham, kelgusidagi rejalari uchun ham amaliy mezon bo‘lib qolmoqda.