Sattorova Nozikoy Shukrulloyevna

Sattorova Nozikoy Shukrulloyevna 22.03.2007-yilda Buxoro viloyati, Qorako‘l tumanida tug‘ilgan. Tug‘ilgan sana va hudud uning tarjimai holidagi aniq boshlang‘ich nuqtadir. U hozirda ham Qorako‘l tumanida yashaydi. Shu bois mazkur tuman uning bolalikdan boshlangan hayot makoni va hozirgi yashash muhiti sifatida namoyon bo‘ladi.

Nozikoyning o‘qish manzili Buxoro shahri bilan bog‘langan bo‘lsa-da, yashash joyi Qorako‘l tumanida ekanligi uning hayotida ikki hududning o‘rni borligini ko‘rsatadi. Bir tarafdan, u tug‘ilib-o‘sgan va istiqomat qilayotgan tuman bilan bog‘liq; ikkinchi tarafdan, Buxoro shahridagi universitetdagi mashg‘ulotlar uning kasbiy yo‘nalishini belgilamoqda. Mavjud ma’lumotlarda bolalik davri, maktab yillari yoki oilasining boshqa a’zolari haqida alohida tafsilot berilmagan, biroq uning keyingi rejalari yaqinlariga yordam berish istagini yaqqol ifodalaydi.

Uning hayot yo‘lini tasvirlashda hudud nomini shunchaki geografik ma’lumot sifatida emas, balki shakllanishining tabiiy fonida ko‘rish mumkin. Qorako‘l tumanida yashayotgan yosh talabaning oliy ta’lim orqali o‘z sohasini egallashga intilishi, kelajakda esa shu bilimni mehnatga aylantirishni maqsad qilishi uning bugungi bosqichini tavsiflaydi. Bu bosqichda eng muhim belgi — aniq manzil, davom etayotgan o‘qish va oldinga qaratilgan rejalarning birligi.

Nozikoy hozirda Buxoro shahridagi Osiyo Xalqaro universitetining 3-kursida tahsil olmoqda. U tanlagan mutaxassislik — filologiya, xususan, o‘zbek tili yo‘nalishi. Bu tanlov uning qisqa biografik tavsifida ham alohida qayd etilgan: u o‘zini filologiya talabasi va o‘zbek tili yo‘nalishidagi izlanuvchi sifatida ko‘rsatadi.

Uchinchi kursda o‘qiyotgani uning oliy ta’limdagi faol bosqichda ekanini bildiradi. Nozikoy ikki yildan keyin o‘qishini tugatishni rejalashtiradi. Bu muddat uning hozirgi o‘quv holati bilan bevosita bog‘langan bo‘lib, ta’lim jarayonini yakunlashni keyingi kasbiy qadamlar uchun asos deb bilishini anglatadi. U o‘qishni kelajakdagi ish faoliyatidan alohida emas, aynan o‘sha yo‘lga olib boruvchi tayyorgarlik sifatida tasavvur qiladi.

Filologiya yo‘nalishini tanlagan talaba sifatida u til bilan bog‘liq bilimlarni o‘rganmoqda. Mavjud javoblarda o‘quv fanlari, ilmiy mavzular yoki amaliyot joylari sanab o‘tilmagan. Shunga qaramay, uning liderlik haqidagi fikrida “o‘z sohasini juda yaxshi o‘rganish” talabi bor. Bu qarash o‘zining talabalik davriga ham tegishli: u mutaxassislikka puxta yondashishni nafaqat liderlik mezoni, balki shaxsiy kasbiy rivojlanishning muhim sharti deb biladi.

Nozikoyning o‘qishga bergan ustuvorligi yoshlar uchun aytgan maslahatida ham ravshan ko‘rinadi. U: «Nima.bo'lishidan qatiy nazar 1chi navbat o'qib keyin qogan ishlani qilishsin» deydi. Iqtibosdagi ifoda uning o‘qishni har qanday boshqa rejadan oldinga qo‘yishini ko‘rsatadi. Universitetdagi tahsil, ikki yildan keyin uni yakunlash rejasi va bu murojaat birgalikda Nozikoyning bilim olishni hayotiy tartibning birinchi pog‘onasi deb qabul qilishini anglatadi.

Nozikoy faoliyatini 3 yil avval boshlaganini bildirgan. Ushbu ma’lumot uning tarjimai holida muhim vaqt belgisidir, biroq faoliyatning aniq turi, boshlanish sharoiti yoki qaysi tashkilot doirasida olib borilgani ko‘rsatilmagan. Shuning uchun uni aniq bir lavozim yoki loyiha bilan bog‘lash mumkin emas. Ammo bu qayd uning talabalikdan tashqari yoki u bilan yonma-yon davom etayotgan tashabbuskorlik tajribasini e’tirof etishini ko‘rsatadi.

Erishgan natijalari haqida so‘z borganda, u “ko‘p marta maqollar chiqarganini” bildirgan. Bu ma’lumot aynan shu shaklda saqlanadi: nomzod maqollar chiqarganini o‘zining muhim yutuqlari qatorida tilga olgan. Qaysi maqollar, qayerda e’lon qilingani, ularning soni yoki mazmuni haqidagi ma’lumotlar berilmagani sababli, mazkur natijaga qo‘shimcha tavsif berish o‘rinli bo‘lmaydi.

Shu bilan birga, bu qayd uning til va matn bilan bog‘liq yo‘nalishda o‘qishi bilan ma’lum darajada uyg‘unlashadi. Filologiya talabasi uchun so‘z, ibora va ifoda masalalariga e’tibor tabiiy qiziqish doirasiga kirishi mumkin. Biroq maqollar chiqarish jarayonining ta’lim dasturi bilan bevosita aloqasi ko‘rsatilmagan. Shuning uchun bu holat Nozikoyning o‘zi ta’kidlagan faoliyat natijasi sifatida, mustaqil fakt tarzida baholanishi kerak.

Uning faoliyat yo‘li haqida berilgan ma’lumotlar qisqa bo‘lsa ham, ular bir muhim tamoyilni ko‘rsatadi: Nozikoy o‘zini faqat nazariy bilim olayotgan talaba sifatida emas, balki uch yil avval boshlangan faol yo‘li bor shaxs sifatida ham anglaydi. Kelgusida mutaxassisligi bo‘yicha ishlash niyati ushbu tajribani davom ettirish istagi bilan bog‘lanadi. Demak, uning bugungi holatida o‘qish ham, avval boshlangan amaliy harakat ham ahamiyatli o‘rin tutadi.

Nozikoyni onasi va ustozi ilhomlantiradi. Bu ikki shaxs uning qarashlari va intilishlari uchun tayanch manba sifatida tilga olingan. U hayotida unga ta’sir qilgan alohida shaxs yoki voqea yo‘qligini bildirgan bo‘lsa-da, onasi va ustozining ilhomi haqida aniq to‘xtalgan. Bu holatni qarama-qarshilik sifatida emas, balki u alohida bir burilish voqeasini emas, kundalik ruhiy dalda beradigan insonlarni nazarda tutgan bo‘lishi mumkinligi tarzida ehtiyotkorlik bilan tushunish mumkin.

Onaning ilhomi oilaga munosabatida ham aks etadi. Nozikoy kelgusida uyidagilarga yordam berishni rejalashtiradi. Bu niyat uning shaxsiy farovonlik haqidagi orzulari bilan bir qatorda turadi: u shaxsiy uy va mashina olishni xohlaydi, ammo bu rejalar yaqinlariga ko‘mak berish istagidan ajralmagan. Oila uning kelajak tasavvurida faqat shaxsiy hayotning bir qismi emas, mas’uliyat va mehr bilan bog‘langan qadriyatdir.

Ustozining ilhom manbai sifatida qayd etilishi esa Nozikoyning bilim va yo‘l-yo‘riq beruvchi tajribaga e’tiborini ko‘rsatadi. U o‘qishni birinchi o‘ringa qo‘yuvchi maslahat beradi, o‘z sohasini juda yaxshi bilish zarurligini aytadi. Ustozning ilhomi bilan bu qarashlar o‘rtasida tabiiy bog‘liqlik bor: u bilimni insonning o‘z yo‘lini topishida muhim vosita deb anglaydi.

Nozikoyning hayotiy prinsipi «Meni buyuk ishlar kutyapti» degan iborada jamlangan. Bu so‘zlar uning kelajakni umid va mas’uliyat bilan qarshi olish istagini bildiradi. Mazkur prinsip hali amalga oshgan natijalarni emas, uning o‘z oldiga qo‘yayotgan maqsadlarini ifodalaydi. U o‘qishni tamomlash, o‘z sohasida ishlash, oilaga yordam berish hamda shaxsiy hayotini yo‘lga qo‘yish kabi rejalari bilan ushbu ichki ishonchiga amaliy mazmun beradi.

Nozikoy bo‘sh vaqtida turk tili kursiga qatnaydi. Bu mashg‘ulot uning kundalik o‘qishidan tashqarida ham yangi bilim va ko‘nikmalarni egallashga vaqt ajratishini ko‘rsatadi. U filologiya yo‘nalishida tahsil olayotganini hisobga olganda, til o‘rganishga bo‘lgan qiziqish uning asosiy mutaxassisligi bilan hamohang ko‘rinadi. Biroq kursning davomiyligi, darajasi yoki undagi maqsadlari haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmagan.

Turk tili kursiga qatnashish Nozikoyning qisqa bioyorlig‘ida ham alohida o‘rin egallagan. Demak, bu shunchaki bir martalik mashg‘ulot emas, balki u o‘zini tanishtirishda muhim deb biladigan qiziqishlardan biridir. Oliy ta’limdagi o‘qish bilan bir vaqtda til kursiga qatnashish uning vaqtini o‘z rivojlanishiga yo‘naltirishga intilishini ko‘rsatadi.

Tilga oid izlanish uning kelajakdagi sayohat qilish niyati bilan ham ma’lum ma’noda uyg‘unlashishi mumkin. Nozikoy ko‘proq sayohat qilishni rejalashtiradi. U turk tilini aynan sayohat uchun o‘rganayotganini aytmagan, shu sababli bunday sababni fakt sifatida keltirib bo‘lmaydi. Ammo til o‘rganish va yangi joylarni ko‘rishga intilish uning dunyoqarashini kengaytirishga qiziqishi borligini ko‘rsatadigan ikki mustaqil yo‘nalishdir.

Uning bo‘sh vaqti haqidagi bu ma’lumot o‘z ustida ishlashga doir qarashlarini to‘ldiradi. Nozikoyning fikricha, inson o‘z sohasini juda yaxshi o‘rganishi kerak. Universitetdagi filologik tayyorgarlik va qo‘shimcha til kursi birgalikda uning o‘rganishni faqat majburiyat emas, balki davomli izlanish deb qabul qilishini anglatishi mumkin. Bu yondashuv uning yaqin ikki yillik o‘qish rejasida ham mazmun topadi.

Nozikoy lider bo‘lish uchun eng muhim jihatlar sifatida o‘z sohasini juda yaxshi o‘rganish va hammaga ko‘maklashishni tilga oladi. Bu fikrda bilim bilan insoniy munosabat birga keladi. Uning nazarida yetakchilik faqat boshqarish yoki mavqega ega bo‘lish emas; avvalo o‘z ishini puxta bilish va odamlarga foyda bera olishdir.

U boshqalar undan aynan nimani o‘rganishi mumkinligi borasida aniq javob bera olmasligini aytadi. Bu javob uning o‘ziga baho berishda ehtiyotkor ekanini ko‘rsatadi. Biroq u qanday vaziyat bo‘lishidan qat’i nazar, qo‘lidan kelgancha hammaga yordam berishini bildiradi. Shunday qilib, u o‘zini boshqalarga dars beruvchi yoki tayyor namuna sifatida taqdim etishdan ko‘ra, zarur paytda ko‘mak berishga tayyor inson sifatida ifodalaydi.

“Yordamga tayyor” sifati uning qisqa tavsifidagi asosiy yorliqlardan biridir. Bu sifat liderlik haqidagi qarashi bilan ham, yaqinlariga yordam berish rejalari bilan ham bog‘lanadi. Nozikoy uchun qo‘llab-quvvatlash g‘oyasi faqat katta maqsad emas, balki har qanday vaziyatda imkon qadar amal qilish kerak bo‘lgan munosabatdir. U yordamning shakli yoki qaysi vaziyatlarda ko‘rsatilishini aniq sanamagan, ammo niyatini ravshan bayon qilgan.

Mazkur qarashlar uning kasbiy maqsadi bilan ham uyg‘un: o‘z sohasida ishlashni istar ekan, u mutaxassislik bilimini boshqalarga ko‘mak bera olish tushunchasidan ajratmaydi. Bu, albatta, uning kelajakdagi kasbi yoki ish o‘rni haqida aniq xulosa chiqarish uchun yetarli emas. Ammo uning javoblarida bilimli bo‘lish va foydali bo‘lish bir-birini to‘ldiradigan qadriyatlar sifatida namoyon bo‘ladi.

Nozikoy o‘z rejasini aniq muddat bilan bog‘laydi: u 2 yildan keyin o‘qishini tugatmoqchi. O‘qishni tamomlagach, o‘z sohasida ishlashni niyat qiladi. Bu maqsad uning hozirgi filologiya yo‘nalishidagi tahsilini mehnat faoliyatiga olib boruvchi asos sifatida ko‘rishini bildiradi. U qaysi tashkilotda yoki qanday lavozimda ishlashini aytmagan, biroq kasbiy yo‘nalishida mehnat qilish istagini aniq bildirgan.

Uning kelajak tasavvurida moddiy mustaqillik bilan oilaviy mas’uliyat yonma-yon turadi. Nozikoy shaxsiy uy va mashina olishni, shuningdek, uyidagilarga yordam berishni rejalashtiradi. Bu maqsadlar uning turmush sharoitini yaxshilash istagi bilan birga, oila oldidagi burchini ham e’tiborda tutishini ko‘rsatadi. U shaxsiy orzularini yaqinlari manfaatidan ajratib qo‘ymaydi.

Nozikoy eng chiroyli oila qurishni va eng yaxshi ayol bo‘lishni ham orzu qiladi. Bu iboralar uning kelajak haqidagi tasavvurida kasb va daromaddan tashqari shaxsiy baxt, oilaviy munosabatlar va o‘zini tarbiyalash masalalari ham muhim ekanini anglatadi. Mazkur maqsadlar uning shaxsiy qadriyatlaridir; u ularni aniq hayotiy rejalari qatorida tilga olgan.

Ko‘proq sayohat qilish istagi ham uning istiqbol rejasining bir qismidir. Sayohat uning uchun faqat alohida xohish emas, balki o‘qish, ishlash, uy-joy va oilaviy niyatlar bilan bir qatorda keladigan maqsaddir. «Meni buyuk ishlar kutyapti» degan prinsip ana shu turli rejalarning ruhiy ifodasiga o‘xshaydi: Nozikoy oldingi ikki yilni o‘qishni yakunlash davri, undan keyingi vaqtni esa kasbiy, oilaviy va shaxsiy niyatlarni bosqichma-bosqich amalga oshirish imkoniyati sifatida ko‘radi.

Nozikoyning bugungi yo‘li Qorako‘l tumanidagi hayoti, Buxoro shahridagi Osiyo Xalqaro universitetida davom etayotgan 3-kurs o‘qishi va filologiya yo‘nalishidagi izlanishlari bilan belgilanadi. U uch yil avval boshlagan faoliyatini qayd etadi, ko‘p marta maqollar chiqarganini o‘z natijasi sifatida tilga oladi hamda bo‘sh vaqtida turk tili kursida bilimini kengaytiradi. Bu faktlar uning o‘qish bilan birga faol bo‘lishga intilishini ifodalaydi.

Uning qarashlarida bilim olish ustuvor turadi. Yoshlar uchun aytgan «Nima.bo'lishidan qatiy nazar 1chi navbat o'qib keyin qogan ishlani qilishsin» degan so‘zlari shaxsiy rejalari bilan mos tushadi: avval o‘qishni tamomlash, keyin mutaxassisligi bo‘yicha ishlash. Shu bilan birga, u bilimning o‘zi yetarli emasligini, liderlik uchun o‘z sohasini chuqur o‘rganish bilan hammaga ko‘maklashish ham zarurligini ta’kidlaydi.

Oldinda Nozikoy uchun ikki yildan keyingi muhim bosqich — o‘qishni yakunlash va kasbiy yo‘lga kirish vazifasi turibdi. Uning uy va mashina olish, yaqinlariga yordam berish, oila qurish, yaxshi ayol bo‘lish hamda ko‘proq sayohat qilish haqidagi maqsadlari hayotga keng qarashini ko‘rsatadi. Onasi va ustozidan oladigan ilhom, o‘qishga bergan e’tibor va qo‘lidan kelgancha boshqalarga yordam berish niyati uning kelgusi qadamlari uchun real ruhiy tayanch bo‘lib xizmat qilishi mumkin.