Tojiyeva Hulkar Shuhratjon qizi

Tojiyeva Hulkar Shuhratjon qizi 28.11.2005-yilda Samarqand viloyati Pastdargʻom tumanida tug‘ilgan. Tug‘ilgan sana va hudud uning hayot yo‘lining aniq boshlang‘ich nuqtasini belgilaydi. U o‘z tarjimai holida aynan shu maskan bilan bog‘liqligini qayd etadi; keyingi intilishlari esa ta’lim olish, o‘z qiziqishlarini aniqlash va kasbiy maqsad tomon harakatlanish bilan davom etadi.

Uning shaxsiy kamolotida ota-onasining o‘rni bor. Hulkar hayotiga ta’sir ko‘rsatgan insonlar sifatida ota-onasini tilga oladi. Bu e’tirof uning qarorlarida yaqinlarining fikri va qo‘llab-quvvatlashi ahamiyatli ekanini anglatadi. Ayniqsa, u kelajak haqidagi orzularini yaqinlari uchun yaxshi sharoit va yaxshi kelajak yaratish niyati bilan birga ko‘rishi oilaviy qadriyatlarning uning maqsadlari bilan uzviy bog‘langanini ko‘rsatadi.

Oila ta’siri Hulkarning hayotga qarashida faqat tashqi dalda sifatida emas, mas’uliyat manbai sifatida ham namoyon bo‘ladi. U maqsad sari intilishni o‘ziga kuch beradigan omil deb biladi. Bunday yondashuvda yaqinlar oldidagi burch hissi hamda o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish istagi birlashadi. U o‘z yo‘lini belgilashda katta orzularni kundalik harakatning ichki sababi sifatida qabul qiladi.

Hulkar o‘zida boshqalar o‘rganishi mumkin bo‘lgan jihat sifatida sabrlilikni ko‘rsatadi. Bu fazilat uning oilaviy tarbiya, shaxsiy intilish va tanlagan yo‘nalishiga munosabatida ahamiyat kasb etishi mumkin. Sabr uning tasvirida shunchaki kutish emas, maqsadni yo‘qotmasdan davom etish, qiyinchilikdan cho‘chimaslik va natijaga tomon izchil borish bilan bog‘lanadi.

Hulkar Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetining Psixologiya va ijtimoiy-siyosiy fanlar fakulteti Psixologiya yoʻnalishining 3-kursida tahsil oladi. U ayni paytda mazkur sohada bilim olayotgan talaba sifatida o‘z kasbiy qiziqishini shakllantirmoqda. Universitet va fakultetning aniq ko‘rsatilishi uning akademik yo‘li muayyan muassasa hamda yo‘nalish bilan bog‘langanini bildiradi.

U tanlagan sohani inson bilan ishlashni talab qiladigan, kuzatuvchanlik, tinglash va mulohazali yondashuv muhim bo‘lishi mumkin bo‘lgan yo‘nalish sifatida qabul qilishi uning qiziqishlaridan ham seziladi. Yangi narsalarni o‘rganishni yoqtirishi va qiziqarli suhbatlarga e’tibor berishi o‘qish jarayonidagi izlanishlariga mos keladigan xususiyatlardir. Biroq uning berilgan ma’lumotlarida muayyan ish joyi yoki kasbiy faoliyatni qachon va qanday boshlagani ko‘rsatilmagan; u hozirgi bosqichda talabalik va bilim olish yo‘lini asosiy o‘rin sifatida belgilagan.

3-kursda o‘qish tanlangan mutaxassislikka oid dastlabki tasavvurlarni chuqurlashtirish davri bo‘lishi mumkin. Hulkarning kelajakdagi aniq niyati — kuchli psixolog bo‘lib yetishish. Bu niyat uning o‘qishni faqat diplomga olib boradigan jarayon sifatida emas, kelgusidagi professional o‘sishning zarur poydevori deb ko‘rishini anglatadi. U bilim va shaxsiy sifatlarni birgalikda rivojlantirish zarurligini o‘z qarashlarida bilvosita ifodalaydi.

Kasbga munosabatda uning yaqinlariga foyda keltirish haqidagi niyati ham muhimdir. O‘z kelajagi uchun intilish bilan birga yaqinlari uchun yaxshi kelajak yaratish istagi uning maqsadini kengroq ma’naviy mazmun bilan to‘ldiradi. U kuchli mutaxassis bo‘lish orzusini kundalik mehnat, o‘rganishga ochiqlik va orzularga sodiqlik orqali amalga oshirishni ko‘zlaydi. Shu jihatdan uning talabalik yillari izlanish, tayyorgarlik va istiqbolni aniqlashtirish bosqichi sifatida namoyon bo‘ladi.

Hulkarning qayd etilgan muhim yutuqlaridan biri voleybol bo‘yicha 2-o‘rinni egallaganidir. Ushbu natija uning universitetdan tashqari faol qirralaridan birini ochadi. Ikkinchi o‘rin sport musobaqasida qatnashish va natijaga erishish tajribasini bildiradi, biroq musobaqaning sanasi, tashkilotchisi yoki darajasi haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmagan. Shuning uchun mazkur yutuq aynan qayd etilgan ko‘rinishda — voleybol bo‘yicha 2-o‘rin sifatida baholanadi.

Jamoaviy sport turi bo‘lgan voleybolda ishtirok etish o‘zaro kelishuv, vazifani his qilish va umumiy natijaga e’tibor kabi ko‘nikmalar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Hulkarning liderlik haqidagi fikri — odamlarni to‘g‘ri boshqara bilish eng muhim fazilat ekani — sportdagi jamoaviy tajriba bilan hamohang eshitiladi. Biroq u ushbu qarashini sportdagi aynan qaysi holatlar shakllantirgani haqida ma’lumot bermagan; shuning uchun bu bog‘liqlik ehtiyotkor talqin sifatida qaraladi.

Sovrinli o‘rin Hulkarning qiziqishlari faqat auditoriya va kitoblar doirasida cheklanmasligini ko‘rsatadi. Sport uning hayotidagi harakat, intilish va sinovga tayyorlikni ko‘rsatuvchi yo‘nalishlardan biridir. Maqsadlari tomon borish haqida aytgan fikri ham natijaga erishishda qat’iyatning qadrini bilishini anglatadi. Ikkinchi o‘rin uning faoliyatida aniq tilga olingan yutuq bo‘lib, u qisqa biografik tavsifidagi “Voleybol sovrindori” sifatini asoslaydi.

U o‘zidan boshqalar o‘rganishi mumkin deb hisoblagan sabr sport natijasiga munosabatda ham mazmun kasb etadi. Har qanday natijaga erishish jarayonida izchillik va o‘zini boshqara olish muhim bo‘lishi mumkin. Hulkarning bu fazilatni o‘zi uchun ahamiyatli deb bilishi uning maqsadga birdan emas, harakat va davomiylik orqali borish kerakligi haqidagi ichki qarashini ko‘rsatadi.

Hulkar bo‘sh vaqtida badiiy asarlar o‘qiydi. Kitobxonlik uning qisqa tavsifida alohida sifat sifatida ham berilgan. Badiiy asarlarga murojaat qilish undagi tasavvur, voqealar va insoniy kechinmalarga qiziqishning bir ko‘rinishi bo‘lishi mumkin. U o‘qigan asarlarining nomi, mualliflari yoki janrlarini keltirmagan, shu bois uning mutolaa olami haqidagi xulosalar aynan badiiy adabiyotga qiziqishi bilan cheklanadi.

Bo‘sh vaqtining yana bir qismi musiqa tinglash bilan bog‘liq. Musiqa uning dam olish va o‘zi yoqtirgan mashg‘ulotlar bilan band bo‘lish usullaridan biri hisoblanadi. U qaysi yo‘nalishdagi musiqani tinglashi haqida ma’lumot yo‘q, ammo bu qiziqish uning kundalik hayotida hissiy va ma’naviy hordiqning o‘rni borligini bildiradi. O‘zi yoqtirgan ishlar bilan shug‘ullanishi uning bo‘sh vaqtni mazmunli tashkil etishga intilishini ko‘rsatadi.

Yangi narsalarni o‘rganish Hulkarning doimiy qiziqishlaridan biridir. Bu xususiyat oliy o‘quv yurtidagi izlanishlar bilan ham, shaxsiy rivojlanish bilan ham bog‘lanadi. U tayyor bilim bilangina cheklanib qolishni emas, yangi ma’lumot va tajribalarga ochiq bo‘lishni qadrlaydi. Bunday ochiqlik uning kelgusida o‘zini takomillashtirish niyatini qo‘llab-quvvatlovchi muhim qarashlardan biri bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Hulkar qiziqarli suhbatlarni yaxshi ko‘rishini ham aytadi. Muloqotga qiziqish uning insonlar fikri, tajribasi va qarashlariga befarq emasligini anglatadi. U suhbatni faqat vaqt o‘tkazish emas, yangi mulohazalarni anglash imkoniyati sifatida qabul qilishi mumkin. Kitob o‘qish, musiqa tinglash, yangilik o‘rganish va mazmunli suhbatlar uning qiziqishlarida bir-birini to‘ldiradigan to‘rtta yo‘nalish sifatida ko‘rinadi.

Hulkarning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — odamlarni to‘g‘ri boshqara bilishdir. Bu qarashda rahbarlik lavozim yoki shaxsiy mavqe bilan emas, odamlar bilan ishlash mas’uliyati bilan o‘lchanadi. U boshqaruvning markaziga insonlarni to‘g‘ri yo‘naltirishni qo‘yadi. Bunday nuqtai nazar uning liderlikni amaliy munosabatlar, mas’uliyat va to‘g‘ri yondashuv bilan bog‘lashini ko‘rsatadi.

U o‘zidan boshqalar o‘rganishlari mumkin bo‘lgan jihat sifatida sabrlilikni tilga oladi. Bu sifat uning o‘zini baholashidagi muhim belgidir. Sabr insonning murakkab vaziyatlarda shoshilinch xulosa qilmasligi, boshlangan ishda davom etishi va maqsadidan voz kechmasligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Hulkarning mazkur fazilatni alohida aytishi u uchun ichki bardoshlilik qadrli ekanini anglatadi.

Liderlik va sabrni yonma-yon ko‘rish mumkin: odamlarni boshqarish haqidagi qarash ehtiyotkorlik hamda insonlarga to‘g‘ri munosabat zarurligini, bardoshlilik esa uzoq muddatli maqsadga sodiqlikni anglatadi. U bu ikki tushunchaning o‘zaro munosabati haqida bevosita fikr bildirmagan bo‘lsa-da, uning javoblari shaxsiy rivojlanishda ham muloqot, ham ichki qat’iyatni muhim deb bilishini ko‘rsatadi.

Uning yoshlar uchun bergan maslahati ham shu qarashlarning amaliy ifodasidir. Hulkar o‘ziga ishonchni qiyinchilikdan qochmaslik va maqsad sari intilish bilan birga ko‘radi. Bu fikrda boshqalarga tayyor yechim berish emas, ularni o‘z imkoniyatiga ishonishga undash ustun. Uning so‘zlari ayniqsa o‘z yo‘lini izlayotgan tengdoshlari uchun ruhiy tayanch bo‘la oladigan sodda va tushunarli murojaatdir.

Hulkarning hayotiy motivatsiyasi uning o‘z so‘zlari bilan ravshan ifodalangan: “Meni ilhomlantiradigan eng katta narsa — kelajagim haqidagi orzularim. Maqsadlarim sari intilish va yaqinlarim uchun yaxshi kelajak yaratish menga kuch beradi.” Ushbu iqtibos uning intilishlari ikki yo‘nalishda jamlanishini ko‘rsatadi: bir tomonda shaxsiy orzular, ikkinchi tomonda yaqinlariga munosib sharoit yaratish istagi bor.

Orzu uning uchun mavhum tasavvur emas, kuch beradigan ichki manbadir. U maqsad sari intilishni ilhom bilan bog‘laydi. Bu yondashuv insonning rejalari faqat istak bo‘lib qolmasligi, u harakat uchun asos bo‘lishi lozimligini anglatadi. U aynan qanday vazifalarni amalga oshirishni rejalashtirayotgani haqida batafsil ma’lumot bermagan, ammo kuchli psixolog bo‘lib yetishish maqsadi uning kasbiy yo‘nalishini aniq belgilab turadi.

Yaqinlari uchun yaxshi kelajak yaratish istagi uning motivatsiyasiga ijtimoiy va oilaviy mazmun beradi. Ota-onasining hayotiga ta’sir qilgani haqidagi e’tirof ham shu qarash bilan uyg‘unlashadi. Hulkar uchun shaxsiy yutuq yaqinlaridan uzilgan holda tasavvur qilinmaydi; u o‘zining o‘sishi va oilasining farovonligi haqidagi tasavvurlarni bir-biriga bog‘laydi.

Bu ichki motivatsiya uning badiiy adabiyotga qiziqishi, yangi bilimlarni o‘rganishga moyilligi, sportdagi ishtiroki va universiteting 3-kursidagi o‘qishi bilan bir yo‘nalishda ko‘rinadi. Har bir qirra uning o‘z salohiyatini izlash jarayoniga tegishlidir. U o‘z oldiga qo‘ygan maqsadning ro‘yobini ma’lum bir yakun sifatida emas, o‘rganish va intilish bilan davom etadigan yo‘l sifatida ko‘radi.

Hulkarning kelajakdagi asosiy maqsadi — kuchli psixolog bo‘lib yetishish. Bu niyat uning bugungi talabalik faoliyatining markazida turadi. U Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetida olayotgan bilimlarini kelgusidagi kasbiy tayyorgarlikning muhim bosqichi deb biladi. Maqsadning aniq aytilgani uning o‘z yo‘nalishini anglagan holda rivojlanishga intilayotganini ko‘rsatadi.

Uning kasbiy istiqbol haqidagi qarashlarini shaxsiy sifatlari ham to‘ldiradi. Sabrni o‘zidan o‘rganish mumkin bo‘lgan fazilat deb bilishi, odamlarni to‘g‘ri boshqarishni liderlikning muhim mezoni deb hisoblashi, suhbat va yangilikka qiziqishi uning tanlagan yo‘nalishida zarur bo‘lishi mumkin bo‘lgan insoniy jihatlarga e’tibor qaratayotganini anglatadi. Biroq u kelgusidagi ish joyi, muayyan yo‘nalishi yoki rejalashtirgan loyihalari haqida ma’lumot bermagan; uning aniq belgilangan marrasi hozircha kuchli mutaxassis sifatida shakllanishdir.

Hulkarning boshqa yoshlar uchun murojaati ishonch va jasorat g‘oyasiga asoslanadi. U shunday deydi: “Yoshlarga aytadigan maslahatım, o‘zlariga doimo ishonsinlar. Har bir qiyinchilikdan qo‘rqmasdan, maqsad sari intilsinlar.” Bu fikr uning o‘z hayotiy motivatsiyasi bilan hamohang: u ham orzularini kuch manbai deb biladi va maqsadga harakat orqali borishni qadrlaydi.

Bu murojaatda qiyinchilikni inkor etish emas, undan qo‘rqmaslikka chaqiriq bor. O‘ziga ishonch, maqsad sari intilish va bardoshlilik Hulkarning shaxsiy qarashlarida bir-birini to‘ldiradi. U tengdoshlarini o‘z yo‘liga mas’uliyat bilan qarashga undaydi. Mazkur maslahat uning bugungi talabalik bosqichi, sportdagi sovrinli natijasi va kelajak uchun qo‘ygan maqsadlari bilan mazmunan bog‘lanib, uning hayotiy pozitsiyasini ifodalaydi.

Tojiyeva Hulkar Shuhratjon qizi bugun o‘z yo‘lini universitetdagi bilimlar, kitobxonlik, yangi narsalarga qiziqish, mazmunli muloqot va sportdagi tajriba orqali qurayotgan 3-kurs talabasi sifatida namoyon bo‘ladi. Voleybol bo‘yicha 2-o‘rin uning intiluvchan qirrasini ko‘rsatsa, ota-onasining ta’siri va yaqinlari uchun yaxshi kelajak yaratish istagi maqsadlariga ma’naviy yo‘nalish beradi. U kuchli psixolog bo‘lish niyatini kelajak haqidagi orzulari bilan bog‘laydi. O‘ziga ishonish, qiyinchilikdan qo‘rqmaslik va maqsad sari harakat qilish haqidagi qarashlari Hulkarning bundan keyingi izlanishlari uchun real ichki tayanch bo‘lib qoladi.