Umirqulova Xumora G‘ulomiddin qizi

Xumora 2003-yil 15-mayda Jizzax viloyati Baxmal tumanida tug‘ilgan. Tug‘ilgan sana va hudud uning tarjimai holidagi aniq boshlang‘ich nuqtadir. Baxmal tumani uning nafaqat tug‘ilgan joyi, balki bugungi hayoti davom etayotgan makon hamdir. Insonning yashab turgan muhiti uning oilaviy mas’uliyatlari, yaqinlari bilan aloqalari va kundalik mashg‘ulotlari shakllanadigan tabiiy doiradir. Xumoraning keyingi rejalari ham ayni paytdagi hayotiy tajribasi va shu muhitda orttirayotgan ishonchi bilan bog‘langan.

U hozir Jizzax viloyati Baxmal tumani, Sangzor MFY, Nushiravon ko‘chasida yashaydi. Bu manzil uning hayoti oila va mahalla muhiti bilan chambarchas kechayotganini ko‘rsatadigan biografik ma’lumotdir. Hozirgi yashash manzili haqida aniq ma’lumot berilgani, uning hayot yo‘lini umumiy tasavvur bilangina emas, balki muayyan hudud va kundalik voqelik bilan bog‘lab yoritish imkonini beradi. U uchun uy nafasi farzandlar tarbiyasi, erkin ijod va kelgusi kasbiy intilishlar bir nuqtada tutashadigan makondir.

Tug‘ilgan va yashayotgan hududning bir tuman bilan bog‘liqligi Xumoraning hayotida barqaror makon hissi borligini ko‘rsatishi mumkin. Biroq uning qarashlari faqat bir joy doirasida qolib ketmaydi: u oilasi bilan chet ellarga sayohat qilishni, dunyo ajoyibotlarini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rishni orzu qiladi. Demak, mavjud yashash muhiti uning hayotining tayanchi bo‘lsa, sayohat va yangi taassurotlar haqidagi niyatlar kelajak tasavvurining muhim qismidir. Bu ikki jihat — o‘z makoniga bog‘liqlik va dunyoni ko‘rishga intilish — uning rejalari mazmunini to‘ldiradi.

Xumora Jizzax politexnika institutini tamomlagan. Mazkur oliy ta’lim muassasasiga kirishni u o‘zining asosiy yutuqlaridan biri deb hisoblaydi. Bu baho uning uchun ta’lim faqat diplom bilan yakunlanadigan jarayon emasligini, balki maqsad sari erishilgan muhim qadam ekanini bildiradi. Institutga kirish uning hayotida o‘z imkoniyatini sinash, belgilangan marraga intilish va keyingi kasbiy rejalarga zamin yaratish bilan bog‘liq voqea bo‘lgan.

Institutdagi davr tanlovlarda ishtirok etgani bilan ham esda qolgan. Tanlovlarning nomi, sanasi yoki natijalari keltirilmagan bo‘lsa-da, ularda qatnashishning o‘zi Xumoraning o‘quv jarayonini faqat darslar bilan cheklamaganini ko‘rsatadi. Bunday ishtirok unga o‘zini sinab ko‘rish, tashabbus ko‘rsatish va jamoat oldidagi vazifalarga moslashish tajribasini bergan bo‘lishi mumkin. U bu qatnashuvni alohida yutug‘i sifatida tilga olishi mazkur tajriba uning shaxsiy bahosida muhim o‘rin tutishini anglatadi.

Uning institut haqidagi qarashida erishilgan natijani qadrlash bor. Oliy o‘quv yurtiga kirish va uni tamomlashni hayotining ahamiyatli bosqichi sifatida ko‘rishi, keyinchalik o‘z sohasida yetuk mutaxassis bo‘lish niyati bilan ham uzviy bog‘lanadi. U qaysi aniq mutaxassislikni egallagani haqida ma’lumot bermagan, shu sababli uning kelajakdagi kasbiy maqsadi umumiy mazmunda ifodalangan. Shunga qaramay, institut tajribasi uning kelgusi faoliyatga tayyorgarligida asosiy tayanchlardan biri bo‘lib qoladi.

Xumoraning bugungi mashg‘ulotlarida farzand tarbiyasi markaziy o‘rin tutadi. U bir o‘g‘il va bir qiz farzandning onasi. Bu ma’lumot uning tarjimai holidagi eng muhim oilaviy jihatlardan biridir: u kundalik hayotini ikki farzandning tarbiyasi bilan birga olib bormoqda. Onalik uning vaqti, e’tibori hamda mas’uliyatini talab qiladigan hayotiy vazifa bo‘lsa, u bu jarayon bilan bir qatorda shaxsiy qiziqishlarini va kelgusi rejalari­ni ham saqlab kelmoqda.

U karyerasini qo‘llab-quvvatlaydigan oilaga kelin bo‘lganini o‘zining eng asosiy yutuqlaridan biri deb hisoblaydi. Bu fikr uning muvaffaqiyat haqidagi tasavvurida faqat shaxsiy natija emas, balki insonni tushunadigan va uning izlanishlariga tayanch bo‘ladigan muhit ham muhimligini ko‘rsatadi. Unga ota-onasining ishonchi hamda turmush o‘rtog‘ining qo‘llab-quvvatlashi ta’sir qilganini aytadi. Yaqinlarning ishonchi uning kelajak yo‘lidagi intilishlarini ruhlantiruvchi omil sifatida namoyon bo‘ladi.

Uning hayotiy prinsipi ham qadrlash va munosabatning inson ruhiyatidagi o‘rniga e’tibor qaratadi: “Inson qadrlangan joyda qayta va qayta gullayveradi.” Ushbu iqtibos Xumoraning oilaviy qo‘llov haqidagi fikrlari bilan uyg‘un eshitiladi. U qadrlanishni shaxsning imkoniyatlari ochilishi bilan bog‘laydi. Shu ma’noda, ota-onaning ishonchi va juftining dalda berishi uning rejalari uchun tashqi sharoit bo‘lish bilan birga, harakatni davom ettirishga undovchi ichki kuch manbai ham bo‘lishi mumkin.

Hozircha Xumora farzand tarbiyasi hamda uyda erkin ijod qilish bilan shug‘ullanadi. “Erkin ijod” uning kundalik faoliyatini qat’iy bir kasbiy qolipga solib qo‘ymasdan, qiziqishlari asosida mazmun beradigan tushunchadir. Bu davrda u uy yumushlari va onalik mas’uliyatlari orasida o‘ziga yaqin mashg‘ulotlar uchun imkon yaratmoqda. Uning faoliyat boshlashga tayyorlanayotgani ushbu ijodiy izlanishlarni kelgusidagi qadamlar bilan bog‘lashga urinayotganini ham ko‘rsatadi.

Bo‘sh vaqtida u tikuvchilik bilan shug‘ullanadi. Mazkur qiziqish uning qisqa biografik belgilaridan birida ham alohida qayd etilgan: u tikuvchilik ixlosmandi. Qo‘l mehnatini talab qiladigan bu mashg‘ulot e’tibor, sinchkovlik va sabrni talab qilishi bilan ahamiyatlidir. Xumora boshqalar undan sabrlilikni o‘rganishlari mumkinligini aytgani bois, bu fazilatning uning amaliy qiziqishlari bilan hamohangligi seziladi. Biroq uning tikuvchilik borasidagi mahsulotlari yoki alohida ishlari haqida qo‘shimcha ma’lumot yo‘q.

U turli shirinliklar ham tayyorlaydi va badiiy asarlarni mutolaa qiladi. Shirinliklar tayyorlash uning ijodiy qiziqishlaridan yana biri bo‘lsa, badiiy adabiyot mutolaasi kitobxonlikka bo‘lgan munosabatini bildiradi. Bir tomondan, pazandalikdagi bezak va tayyorlash jarayoni; ikkinchi tomondan, asarlar olami uning uy sharoitidagi bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazishga xizmat qiladi. Bu qiziqishlarning barchasi Xumoraning kundalik hayotini faqat majburiyatlar yig‘indisi deb bilmasdan, unda ijod va o‘rganishga ham o‘rin berishini ko‘rsatadi.

Xumora hozirda doimiy kasbiy faoliyatini boshlash arafasida turibdi. U faoliyatini yaqin kunlarda boshlashni rejalashtirmoqda va buning uchun hozir harakat qilmoqda. Bu niyat uning oliy ta’limdan so‘nggi davrida yangi yo‘nalishga qadam qo‘yishga tayyorlanayotganini bildiradi. Reja hali aniq ish joyi, lavozim yoki loyiha bilan ifodalanmagan bo‘lsa-da, uning “harakat qilmoqda” degan ta’rifi niyatni amaliy tayyorgarlik bilan bog‘lashga urinayotganini anglatadi.

U kelajakda o‘z sohasining yetuk mutaxassisi bo‘lishni istaydi. Ushbu maqsad uning oliy ma’lumot olgani va kelgusi kasbiy qadamni rejalashtirayotgani bilan bir yo‘nalishda turadi. “O‘z sohasi” iborasi aniq mutaxassislik nomini bermaydi, ammo uning kasbiy kamolotga intilishini yaqqol ifodalaydi. Yetuklikni maqsad qilish qisqa muddatli natijadan ko‘ra, o‘rganish, tajriba orttirish va mas’uliyatni kuchaytirishga qaratilgan uzoqroq qarashni ko‘rsatadi.

Uning yutuqlar haqidagi tushunchasi bu rejani qanday qadriyatlar bilan amalga oshirishni anglashga yordam beradi. Institutga kirishi, tanlovlarda qatnashishi va qo‘llab-quvvatlovchi oilaga kelin bo‘lgani uning nazarida muhim natijalardir. Bu uch tajriba maqsad sari intilish, o‘zini sinash va yaqinlar madadini qadrlashga asoslangan. Shuning uchun kasbiy yo‘lini boshlash rejasida ham bilim, amaliy harakat va oilaviy tayanch bir-birini to‘ldiradigan omillar sifatida ko‘rinadi.

Xumora o‘zini ifodalovchi qisqa ta’riflarda “intiluvchan” so‘zini tanlagan. Bu sifat uning faoliyatini yaqin kunlarda boshlash haqidagi rejasi, oliy o‘quv yurtiga kirishni yutuq deb bilishi va kelajakda malakali mutaxassis bo‘lish niyati bilan mos keladi. Intiluvchanlik uning talqinida shunchaki istak emas, balki harakatni to‘xtatmaslik bilan bog‘langan qarashdir. U boshqalar undan vaziyatlarni to‘g‘ri baholay olish, intiluvchanlik va sabrlilikni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi.

Liderlik masalasida uning fikri aniq: lider bo‘lish uchun hech qachon harakatdan to‘xtamaslik, olg‘a qadam tashlash hamda hayotga aloqador bo‘lgan har bir jarayonni mas’uliyat bilan boshqara bilish muhimdir. Bu qarashda liderlik mansab yoki rasmiy maqom bilan emas, avvalo davomli harakat va javobgarlik bilan o‘lchanadi. Xumora uchun oldinga yurishning o‘zi yetarli emas; u har bir jarayonni mas’uliyat bilan boshqarish zarurligini ham alohida ta’kidlaydi.

Uning qarashlarida vaziyatni to‘g‘ri baholash sabr bilan bir qatorda turadi. Bu ikki sifat kundalik oilaviy yumushlar, qiziqishlar va rejalashtirilayotgan kasbiy qadamlar kesishgan hayot tarzida muhim bo‘lishi mumkin. Xumora bu fazilatlarni o‘zida ko‘rishi hamda ularni boshqalarga foydali o‘rnak sifatida tilga olishi o‘z ustida ishlashga e’tiborini ko‘rsatadi. Uning liderlik haqidagi talqini nazariy shior bo‘lib qolmay, harakat, qadam va mas’uliyat kabi amaliy tushunchalarga tayanadi.

Xumoraning kelajak haqidagi niyatlari bir necha yo‘nalishni qamrab oladi. U o‘z sohasining yetuk mutaxassisi bo‘lish bilan birga, oilasi bilan chet ellarga sayohat qilishni xohlaydi. Ushbu ikki maqsad uning hayotida kasbiy o‘sish va oilaviy birgalik bir-biridan ajralmasligini bildiradi. U faqat ishdagi natijani emas, yaqinlari bilan baham ko‘riladigan taassurotlarni ham orzu qiladi. Sayohat uning tasavvurida dunyoni kengroq tanish imkoniyati sifatida namoyon bo‘ladi.

U dunyo ajoyibotlarini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rishni istaydi. Bu orzu uning qiziqishlari doirasi kengayishga ochiqligini ko‘rsatadi. Badiiy asarlarni mutolaa qilish orqali tasavvur va hikoyalar olamiga murojaat qiladigan Xumora, sayohatni esa bevosita ko‘rish va his qilish istagi bilan bog‘laydi. U keltirgan ma’lumotlarda qaysi mamlakatlar yoki joylarga borishni rejalagani aytilmagan, biroq uning niyati dunyo ajoyibotlarini shaxsan kuzatishga qaratilgani aniq.

Tinch va farovon hayot kechirish ham uning asosiy orzularidan biridir. Bu maqsad kasbiy yetuklik, qo‘llab-quvvatlovchi oila, farzandlar tarbiyasi va sayohat istagi bilan bir butun holda ko‘rinadi. Farovonlik uning tasavvurida faqat moddiy tushuncha sifatida emas, balki xotirjamlik, yaqinlar bilan birga bo‘lish va niyatlarni amalga oshirish imkoniyati bilan bog‘lanishi mumkin. Uning maqsadlari yuqori da’volardan ko‘ra, hayotdagi muhim qadriyatlarni muvozanatda ushlash istagini aks ettiradi.

Xumoraning yoshlar uchun bildirgan motivatsion fikri uning dunyoqarashidagi harakat g‘oyasini eng bevosita ifodalaydi: “Bilasizmi, dengizda faqat o’lgan baliqlargina oqimga qarshi suzishga qodir bo’lmay qoladi) Shunday ekan harakatdan toʻxtama!” Ushbu murojaatda hayotdagi qiyinchilik yoki oqimga qarshi turish holatlari oldida taslim bo‘lmaslikka undov bor. U yoshlarni harakatsizlikdan emas, intilish va qarshiliklarni yengib o‘tishga tayyorlikdan kuch izlashga chorlaydi.

Bu fikr uning liderlik haqidagi pozitsiyasi bilan hamohang: u hech qachon harakatdan to‘xtamaslik va olg‘a qadam tashlashni muhim deb biladi. Xumoraning o‘zi ham yangi kasbiy yo‘lni boshlashni rejalashtirib, buning uchun hozir harakat qilayotganini aytadi. Shu sababli uning maslahati faqat umumiy chaqiriq emas, balki o‘zining bugungi intilishi bilan uyg‘un keladigan qarash sifatida eshitiladi. U yoshlar uchun tayyor yechimlarni emas, davomli harakatning ahamiyatini ilgari suradi.

Uning hayotiy yo‘lida bu prinsip ta’limga intilish, institut tanlovlarida ishtirok etish, onalik mas’uliyatini bajarish, uyda ijod qilish va kasbiy rejalarga tayyorgarlik ko‘rish kabi turli jihatlarda namoyon bo‘ladi. Ushbu tajribalarning har biri alohida miqyosga ega bo‘lsa-da, ularni bog‘laydigan umumiy nuqta — to‘xtab qolmaslikka intilishdir. Xumora uchun kelajak katta va’dalardan ko‘ra, o‘z oldiga qo‘yilgan maqsad sari sabr bilan borish, vaziyatni baholash va mas’uliyatni unutmaslik orqali quriladi.

Xumora G‘ulomiddin qizining bugungi hayoti oila, ta’limdan olingan tajriba, uy sharoitidagi ijod va yangi kasbiy niyatlar kesishgan davrdir. U ikki farzand onasi sifatida tarbiya mas’uliyatini olib bormoqda, shu bilan birga tikuvchilik, shirinliklar tayyorlash va badiiy asarlar mutolaasi kabi qiziqishlarini davom ettirmoqda. Jizzax politexnika institutini tamomlagani va institutdagi tanlovlarda qatnashgani uning keyingi faoliyatiga asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ota-onasining ishonchi hamda turmush o‘rtog‘ining qo‘llab-quvvatlashi uning uchun muhim tayanch bo‘lib qolmoqda. U yaqin kunlarda faoliyatini boshlash uchun harakat qilmoqda va kelgusida o‘z sohasining yetuk mutaxassisi bo‘lishni maqsad qilgan. Oilasi bilan dunyoni ko‘rish, tinch va farovon hayot kechirish haqidagi orzulari esa uning kasbiy niyatlari insoniy va oilaviy qadriyatlar bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Harakatdan to‘xtamaslik haqidagi qarashi Xumoraning ayni bugungi intilishlari va ertangi rejalari o‘rtasidagi asosiy bog‘lovchi kuchdir.