Usmonova Mashhura Zafarjon qizi

Mashhura Usmonova Jizzax viloyatining G‘allaorol tumanida dunyoga kelgan. Tug‘ilgan sana — 2006-yil 16-may. Uning hozirgi yashash joyi ham G‘allaorol tumani ekani, bu hudud uning shaxsiy hayot yo‘li va faoliyatidagi doimiy manzil bo‘lib kelayotganini anglatadi. Tarjimai holida bu joy alohida qayd etilishi bejiz emas: aynan shu muhit uning ta’lim, o‘qituvchilik va jamoatchilikka oid faoliyati bilan bog‘langan.

Nomzodning to‘liq ismi — Usmonova Mashhura Zafarjon qizi. Ism-sharifining to‘liq shaklda berilishi uning oilaviy mansubligini ham ifodalaydi. U hayotida ota-onasi va barcha ustozlari alohida o‘ringa ega ekanini ta’kidlaydi. Bu fikr uning qarashlarida yaqinlar ko‘magi hamda ustozlarning yo‘l-yo‘riqlari muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi.

Ota-onasi va ustozlariga beradigan baho Mashhuraning o‘z kelajak tasavvuri bilan hamohang. Chunki u kelgusida talabalarning sevimli ustozi bo‘lishni istaydi. Bunday niyat ustozdan olgan e’tibor, bilim yoki tarbiyaning keyinchalik boshqalarga ulashilishini anglatishi mumkin. Shu jihatdan uning tug‘ilib-o‘sgan hududi, oilaviy qadriyatlari va ustozlarga hurmati keyingi akademik hamda kasbiy tanlovlari uchun mazmunli zamin sifatida ko‘rinadi.

Mashhura Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti Markaziy Osiyo xalqlari tillari va madaniyati institutining o‘zbek tili yo‘nalishida 3-bosqich talabasi hisoblanadi. Ushbu yo‘nalish uning qisqa ta’rifidagi “O‘zbek tili talabasi” iborasini aniq mazmun bilan to‘ldiradi. Tilga yo‘naltirilgan tahsil uning ijodiy faoliyati bilan ham tabiiy ravishda bog‘lanadi, chunki ijodiy matn bilan ishlash tilning ifoda imkoniyatlariga e’tibor talab qiladi.

U 2024-yilda davlat granti asosida talabalikka tavsiya etilgan. Bu holat universitetdagi o‘qishining muhim boshlang‘ich nuqtasidir. Davlat granti asosida tavsiya etilishi uning oliy ta’limga kirish yo‘lidagi aniq natijasini ifodalaydi; keyingi yillarda esa u talabalikni faqat dars jarayoni doirasida emas, balki jamoatchilik, ijod va o‘qituvchilik tajribasi bilan birga davom ettirmoqda.

Markaziy Osiyo xalqlari tillari va madaniyati institutida o‘qish Mashhuraning til hamda madaniyat bilan aloqador qiziqishlariga yo‘l ochadi. Biroq berilgan ma’lumotlarda uning alohida fanlari, ilmiy mavzusi yoki tadqiqotlari keltirilmagan. Shunga qaramay, o‘zbek tili yo‘nalishidagi talabasi maqomi, kitobxonligi va nashr qilingan ijodiy ishlari uning so‘z, matn va o‘quv jarayoniga jiddiy yondashishini ko‘rsatadi.

Universitet davri uning uchun ko‘p yo‘nalishli tajriba makonidir. U bir tomondan 3-bosqichda bilim olayotgan talaba, ikkinchi tomondan esa tashkilotchilik vazifasini bajarayotgan koordinator va o‘quvchilar bilan ishlayotgan o‘qituvchidir. Shu bois uning talabalik yillari akademik tayyorgarlik bilan bir qatorda mas’uliyatni amalda sinab ko‘rish davri sifatida ham namoyon bo‘ladi.

2026-yildan buyon Mashhura Samarqand davlat universiteti Yoshlar ittifoqi koordinatori sifatida faoliyat yuritadi. Koordinatorlik vazifasi uning talabalar muhitidagi ishtirokini kengaytiradi. Bu lavozimda u universitet hayotining yoshlar bilan bog‘liq yo‘nalishida faol bo‘lishini bildiradi, biroq amalga oshirgan aniq tadbirlari yoki loyihalari haqida ma’lumot berilmaganligi sababli uning vazifalari doirasini kengaytirib talqin qilish o‘rinli emas.

Shu yildan e’tiboran u G‘allaorol tumanidagi “Kelajak” markazida o‘qituvchi sifatida ham ishlaydi. Uning faoliyatida universitet va tuman miqyosidagi ta’limiy muhitning birlashishi kuzatiladi. Talabalikni davom ettirgan holda o‘qituvchilik qilishi amaliy muloqot, tushuntirish va o‘rgatish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini berishi mumkin.

Koordinator hamda o‘qituvchi sifatida bir vaqtning o‘zida ishlash uning o‘zi aytgan liderlik mezonlari bilan ham bog‘liq. Mashhuraning fikricha, lider bo‘lish uchun intizom bilan o‘z ustida ishlash va eshitish qobiliyatiga ega bo‘lish muhim. Bu qarash rahbarlikni faqat tashabbus ko‘rsatish emas, balki tartibli mehnat va boshqalarni tinglay olish bilan birga tasavvur qilishini anglatadi.

Uning kelgusida sevimli ustoz bo‘lish maqsadi mavjud o‘qituvchilik tajribasiga alohida ma’no beradi. Mazkur maqsad biror lavozim yoki rasmiy maqomdan ko‘ra, o‘quvchilar va talabalar bilan samimiy, ishonchli munosabat o‘rnata oladigan pedagog bo‘lish istagini ifodalaydi. Bu esa uning boshqalarga samimiylik va doim tabassum qilishni o‘rgata olishiga ishonishi bilan uyg‘unlashadi.

Mashhuraning hayot yo‘lida ijod alohida o‘rin tutadi. U o‘zini ijodkor talaba sifatida namoyon etgan va mualliflik kitoblari bilan kitobxonlarga murojaat qilgan. Uning ilk mualliflik kitobi — “Baxtli bolalik xabarlari” — 2019-yilda “Tafakkur” nashriyotida nashrdan chiqqan. Bu nashr uning ijodiy izlanishlari ancha erta boshlanganini ko‘rsatuvchi aniq dalildir.

Keyingi mualliflik kitobi “Letter” 2023-yilda Amerika davlatida nashr etilgan. Kitobning Amerikada chop etilishi uning ijodi O‘zbekiston tashqarisidagi nashriyot makoniga ham chiqqanini anglatadi. Berilgan ma’lumotlarda asarning janri, mazmuni yoki nashriyoti ko‘rsatilmagan, shuning uchun uning badiiy xususiyatlari to‘g‘risida qo‘shimcha xulosa chiqarish mumkin emas. Ammo ikkinchi kitobning xorijda nashr etilgani ijodiy yo‘lning muhim bosqichi sifatida qayd etiladi.

U 2026-yilda “Ilm va ilhom” chorrahasida nomli ijodiy to‘plam muallifi bo‘lgan. To‘plam nomining o‘zi ilm va ilhom tushunchalarini yonma-yon qo‘yadi. Mashhuraning universitetdagi o‘qishi, o‘qituvchilik faoliyati va ijodkor sifatidagi tajribasini hisobga olganda, mazkur nom uning hayotidagi turli yo‘nalishlar kesishuvini anglatishi mumkin.

Ijodiy kitoblar uning faqat o‘quvchi emas, balki muallif sifatidagi faoliyatini ham belgilaydi. U bo‘sh vaqtida kitob o‘qishi haqida bildirgan ma’lumot yozish va o‘qish jarayonlari uning hayotida bir-birini to‘ldirishini ko‘rsatadi. Kitobxonlik ijod uchun ozuqa bo‘lishi mumkin, biroq u o‘qigan mualliflar yoki asarlar haqida ma’lumot bo‘lmagani uchun aynan qaysi adabiy manbalar unga ta’sir qilganini aytish mumkin emas.

Mashhuraning ijodiy ishlari Amerika, Buyuk Britaniya, Moldova, Turkiya, Ozarbayjon, Vyetnam, Tailand, Hindiston va Germaniya kabi bir qator xorijiy davlatlarning gazeta va jurnallarida nashr etilgan. Bu ro‘yxat ijodining keng geografiyadagi nashrlar orqali o‘quvchilarga yetib borganini ko‘rsatadi. Xom ma’lumotdagi shaklda Moldova “Maldava”, Vyetnam esa “Vietnam” tarzida ham yozilgan; mazmuni jihatidan ayni davlatlar nazarda tutilgani anglashiladi.

Gazeta va jurnallarda nashr etilish muallif uchun muntazam ijodiy mehnatning natijasi sifatida ahamiyatlidir. Bunda Amerika va Buyuk Britaniyadan tortib Turkiya, Ozarbayjon, Vyetnam, Tailand, Hindiston hamda Germaniyagacha bo‘lgan nashr maydonlari til va geografik chegaralardan kengroq o‘quvchi muhitini anglatadi. Biroq nashrlarning nomlari, chiqish sanalari va e’lon qilingan materiallarning turi keltirilmaganligi sababli maqolada ular haqida qo‘shimcha tafsilot berilmaydi.

Xorijiy nashrlardagi chiqishlar uning mualliflik kitoblari bilan birga ko‘rilganda, ijodning turli shakllarda davom etayotganini ko‘rsatadi. Kitob alohida mualliflik mehnatining yirik natijasi bo‘lsa, gazeta va jurnallardagi materiallar ijodning davriy nashrlar bilan bog‘liq qirrasini ochadi. Ushbu ikki yo‘nalish Mashhuraning “ijodkor talaba” sifatidagi qisqa ta’rifini aniq faktlar orqali asoslaydi.

Bu tajribaning ahamiyati xalqaro nashrlar sonini balandparvoz baholashda emas, balki uning ishlarining turli davlatlardagi gazeta va jurnallarda e’lon qilinganida namoyon bo‘ladi. U hali talaba bo‘la turib, o‘qish, jamoatchilikdagi vazifa va o‘qituvchilik bilan birga mualliflik faoliyatini saqlab kelayotgani uning vaqt va e’tiborini bir necha yo‘nalishga taqsimlay olishga intilishini ko‘rsatadi.

Mashhura “Yil talabasi-2025” ko‘rik-tanlovining “Yilning eng faol ijodkor talabasi” nominatsiyasida 1-o‘rinni egallagan. Bu natija uning ijodiy faoliyati talabalik muhiti doirasida ham e’tirof etilganini bildiradi. Nominatsiya nomida aynan “faol” va “ijodkor” sifatlarining birikishi uning mualliflik, nashrlardagi chiqishlar hamda ijodiy to‘plamlar bilan bog‘liq yo‘liga mos keladi.

Mazkur o‘rin uning hayotidagi aniq yutuqlardan biri sifatida tilga olinadi. Bu natijani uning 2019-yildagi ilk kitobi, 2023-yilda Amerikada nashr etilgan “Letter”, xorijiy gazeta va jurnallardagi ijodiy ishlari hamda keyinchalik yaratilgan “Ilm va ilhom” chorrahasida to‘plami bilan bir qatorda ko‘rish mumkin. Biroq tanlovda qaysi mezonlar asosida baholanishi yoki qaysi tashkilot tomonidan o‘tkazilgani haqida ma’lumot berilmagan.

Tanlovdagi e’tirof Mashhuraning ijodni talabalik faoliyatining chekka mashg‘uloti sifatida emas, balki o‘zini ifoda etishning muhim yo‘li sifatida ko‘rishini anglatishi mumkin. U bir vaqtning o‘zida talaba, koordinator va o‘qituvchi bo‘lsa-da, mualliflik yo‘lini ham davom ettirgan. Bu holat turli mas’uliyatlar orasida ijodga e’tibor berish uning shaxsiy ustuvorliklaridan biri ekanini ko‘rsatadi.

Mashhura bo‘sh vaqtida kitob o‘qiydi va sayohat qiladi. Qisqa biografik ta’rifdagi “Kitobxon va sayohatchi” degan belgilash aynan shu qiziqishlarga asoslanadi. Kitobxonlik uning o‘zbek tili yo‘nalishidagi tahsili va ijodkorligi bilan bog‘liq bo‘lsa, sayohat qilish uning dunyoni bevosita kuzatishga bo‘lgan qiziqishini ifodalaydi.

Kitob o‘qish uning hayotida ijodkorlikdan alohida emas. Muallif sifatida kitoblar nashr ettirgan yoshning kitobxonligi o‘qish va yozish o‘rtasidagi tabiiy aloqani ko‘rsatadi. Shuningdek, sayohat qiziqishi uning xalqaro nashrlarda chiqishlari bilan uyg‘un taassurot uyg‘otadi, ammo u qaysi joylarga sayohat qilgani yoki mazkur sayohatlar ijodiga qanday ta’sir ko‘rsatgani haqida aniq ma’lumot mavjud emas.

U boshqalar undan samimiylik va doim tabassum qilishni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikr uning insonlar bilan munosabatda ochiqlik va ijobiy kayfiyatni qadrlashini anglatadi. Ayniqsa, koordinatorlik va o‘qituvchilik kabi muntazam muloqotni talab qiluvchi faoliyatlarda samimiylik hamda tabassum muhim insoniy sifat sifatida namoyon bo‘lishi mumkin.

Mashhuraning ushbu qarashlari uning yaxshi inson sifatida eslanish istagi bilan birlashadi. U uchun kelajakdagi yutuq faqat kasbiy mavqe yoki nashrlar bilan belgilanmaydi; insoniy muomala ham u belgilagan maqsadning bir qismidir. Shu bois uning kitobxonligi, sayohatga qiziqishi, samimiylikni ulashish istagi va pedagogik rejalari o‘zaro bog‘langan qarashlar majmuasini hosil qiladi.

Mashhuraning hayotiy prinsipi quyidagicha: “Hammasi kerakli vaqtda va kerakli joyda sodir bo‘ladi. Xotirjam bo‘ling va yo‘lingizda davom eting!” Ushbu iqtibos uning voqealarga shoshilinch hukm bermasdan, belgilangan yo‘lda davom etish zarurligiga ishonishini ifodalaydi. Xotirjamlik va davomiy harakat uning o‘qish, ijod hamda ishdagi ko‘p yo‘nalishli faoliyatini tushunishda muhim kalit bo‘la oladi.

Uning liderlik haqidagi fikri ham aniq: lider bo‘lish uchun intizom bilan o‘z ustida ishlash va eshitish qobiliyatiga ega bo‘lish muhim. Bu yerda intizom shaxsiy mehnatning mezoni sifatida, eshitish qobiliyati esa boshqalar fikriga e’tibor berish belgisi sifatida namoyon bo‘ladi. Uning koordinatorlik vazifasi bilan bu qarash o‘zaro mos tushadi, chunki jamoaviy muhitda tinglash va mas’uliyat bilan ishlash zarur bo‘lishi mumkin.

2024-yilda davlat granti asosida talabalikka tavsiya etilishi, keyinchalik o‘qish bilan bir qatorda ikki xil faoliyatni olib borishi uning intizom haqidagi qarashini amaliy hayoti bilan bog‘lash imkonini beradi. Buni qat’iy sabab-oqibat sifatida emas, balki uning aytgan prinsiplari va hayot yo‘lidagi mavjud faktlar o‘rtasidagi mantiqiy uyg‘unlik sifatida ko‘rish mumkin. U o‘z ustida ishlashni liderlikning markaziy sharti deb biladi.

Boshqa yoshlar uchun motivatsion fikr so‘ralgan savolga u “O‘zingiz yozing.” deb javob bergan. Bu ibora mazmunan batafsil maslahat bermaydi, shuning uchun uni nomidan kengaytirib talqin qilish mumkin emas. Shunday bo‘lsa-da, uning hayotiy prinsipidagi xotirjamlik va yo‘lda davom etish g‘oyasi, shuningdek, intizom va tinglashga bergan bahosi uning umumiy qarashlarini yetarlicha ravshan ko‘rsatadi.

Mashhuraning kelajakdagi maqsadi talabalarning sevimli ustozi bo‘lish va yaxshi inson sifatida eslanishdir. Bu ikki maqsad uning professional va insoniy mezonlarini birlashtiradi. Sevimli ustoz bo‘lish istagi o‘qituvchilik faoliyati bilan bevosita bog‘liq; yaxshi inson sifatida eslanish esa u uchun kundalik muomala, samimiylik va tabassumning qadrli ekanini bildiradi.

G‘allaorol tumanidagi “Kelajak” markazida o‘qituvchi sifatida yuritayotgan ishlari bu orzuning amaliy boshlanishi sifatida ko‘rilishi mumkin. U ayni paytda o‘qishni davom ettirayotgan bo‘lsa ham, bilim ulashish bilan bog‘liq muhitda ishlamoqda. Talabalik davridayoq pedagogik tajribaga ega bo‘lish kelajakda o‘zi istagan ustozlik qiyofasini shakllantirishiga xizmat qilishi mumkin.

Universitetdagi Yoshlar ittifoqi koordinatori maqomi esa uning faqat dars berish emas, jamoa bilan ishlash tajribasini ham kengaytiradi. U liderlik uchun eshitish qobiliyatini muhim deb bilishi, sevimli ustoz bo‘lish haqidagi maqsadi va samimiylikni ulashish istagi bir yo‘nalishga jamlanadi. Bu qarashlarda insonni tinglash, unga hurmat bilan yondashish va ijobiy munosabat o‘rnatishga intilish namoyon bo‘ladi.

Uning bugungi yo‘li bir necha aniq tayanchga ega: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidagi o‘zbek tili yo‘nalishida tahsil, davlat granti asosida talabalikka qabul qilinishi, ijodiy kitoblari, xorijiy nashrlardagi ishlari, tanlovdagi birinchi o‘rni hamda koordinatorlik va o‘qituvchilik faoliyati. Bu tajribalar kelgusida u orzu qilayotgan talabalarning sevimli ustozi bo‘lish yo‘lida muhim amaliy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Mashhura Usmonova bugun G‘allaoroldan boshlanib, universitet, ijod va pedagogik faoliyatda davom etayotgan yo‘lni bosib o‘tmoqda. Uning tarjimai holidagi faktlar — 2024-yilda davlat granti asosida talabalikka tavsiya etilishi, “Baxtli bolalik xabarlari” va “Letter” kitoblari, turli xorijiy davlatlar gazeta-jurnallaridagi nashrlar, “Yil talabasi-2025” tanlovidagi 1-o‘rin, shuningdek, koordinatorlik va o‘qituvchilik vazifalari — izlanish hamda mehnatning turli ko‘rinishlarini birlashtiradi.

Uning yo‘lida ijodkorlik bilim bilan, jamoatchilikdagi ishtirok mas’uliyat bilan, o‘qituvchilik esa insoniy munosabatlar haqidagi qarashlari bilan tutashadi. “Hammasi kerakli vaqtda va kerakli joyda sodir bo‘ladi. Xotirjam bo‘ling va yo‘lingizda davom eting!” degan prinsip uning oldinga qarab yurish usulini ifodalaydi. Intizom, o‘z ustida ishlash, tinglash, samimiylik va tabassumni qadrlagan holda, u talabalarning sevimli ustozi hamda yaxshi inson sifatida eslanish maqsadi tomon izchil harakat qilmoqda.