Xatamjonov Shohabbos Akmaljon o‘g‘li

Shohabbos 03.11.2008-yilda Andijon viloyati Asaka tumanida dunyoga kelgan. Uning tug‘ilgan hududi va hozirgi yashash manzili bir xil — Andijon viloyati Asaka tumani. Bu holat uning hayot yo‘li haqidagi ma’lumotlarda hududiy mansublikning aniq nuqtasini beradi: u tug‘ilib o‘sgan joyi bilan bog‘liqligini saqlab kelmoqda.

Biografik ma’lumotlarda bolalik davrining alohida voqealari, ustozlari yoki oilaviy ta’sirlar tilga olinmagan. Biroq u o‘z hayotida ta’sir qilgan muayyan shaxs yoki voqea bor-yo‘qligi haqidagi savolga “Yo‘q” deb javob bergan. Bu javob uning bugungi qarashlari va tanlovlarini alohida bir voqea bilan izohlashdan ko‘ra, shaxsiy qiziqish, izlanish va muntazam harakat bilan bog‘lashini anglatadi.

Shohabbosning tarjimai holida tug‘ilgan joy haqidagi ma’lumot shunchaki sana va manzil emas. Uning yurt bayrog‘ini musobaqalarda yuqoriga ko‘tarish istagi yashab turgan hududidan boshlangan mas’uliyat hissini kengroq maydonga olib chiqishga qaratilgan niyat sifatida ko‘rinadi. U hali yo‘lining dastlabki bosqichida bo‘lsa ham, shaxsiy yutuqni mamlakat sha’ni bilan bog‘lab talqin qilishi uning qarashlaridagi muhim jihatdir.

U haqidagi mavjud ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, Shohabbos o‘zini faqat bitta mashg‘ulot doirasida ta’riflamaydi. U tug‘ilgan va yashayotgan tuman bilan bog‘liq yosh, universitet talabasi, kurash bilan shug‘ullanuvchi hamda bo‘sh paytini kitob o‘qishga ajratadigan inson sifatida gavdalanadi. Aynan shu qirralarning birlashuvi uning keyingi yo‘lini tushunishda asos bo‘lib xizmat qiladi.

Shohabbos umumiy o‘rta ta’limga ega va O‘zbekiston Milliy Universiteti talabasi hisoblanadi. U kiberxavfsizlik injiniringi sohasida tahsil oladi. Mazkur yo‘nalishni tanlashi zamonaviy texnologik bilimlarni o‘rganishga qaratilgan aniq qadam bo‘lib, uning kasbiy shakllanishida muhim o‘rin egallaydi.

U faoliyatini shu o‘quv yilidan qiziqishi tufayli boshlaganini qayd etgan. Bu ta’rifda boshlang‘ich nuqta aynan ichki qiziqish bilan bog‘langan. Shohabbos uchun soha faqat o‘quv rejasi doirasidagi mavzu emas, balki e’tiborini tortgan yo‘nalish sifatida gavdalanadi. Qiziqishdan boshlangan bu tanlov uning o‘z sohasining yetuk kadri bo‘lib yetishish niyati bilan bevosita tutashadi.

Kiberxavfsizlik injiniringi bo‘yicha tahsil olayotgan talaba sifatida u o‘zini kelgusida insonlarga kerakli shaxs bo‘lishni istaydigan yosh deb biladi. Bu maqsad kasbni faqat shaxsiy bandlik yoki mavqe manbai sifatida emas, odamlarga foyda keltirish imkoniyati sifatida tasavvur qilishini ko‘rsatadi. Bunda u hali amalga oshirilgan aniq loyiha yoki ish tajribasini bayon qilmagan, ammo o‘zining yo‘nalishdagi niyatini ravshan ifodalagan.

Universitetdagi o‘qish Shohabbosning hayotida kurash bilan yonma-yon kelayotgan ikkinchi katta maydondir. Bir tomonda texnik va kasbiy bilimlarga qiziqish, ikkinchi tomonda jismoniy chiniqish hamda musobaqa tajribasi bor. Mavjud faktlardan kelib chiqib, bu ikki yo‘nalish unda tartib, maqsadni ushlab turish va o‘z ustida ishlashga doir qarashlarni mustahkamlashi mumkin. Biroq uning biografiyasida asosiy dalil shuki: u shu o‘quv yilidan qiziqishi sabab bu sohada o‘z yo‘lini boshlagan.

Shohabbosning eng aniq qayd etilgan yutuqlari yunon-rum va milliy kurash turlari bilan bog‘liq. U mazkur yo‘nalishlarda viloyat chempioni bo‘lgan, respublika va xalqaro musobaqalar sovrindori sifatida e’tirof etilgan. Bu natijalar uning kurashdagi ishtiroki mahalliy doira bilangina cheklanmaganini, turli darajadagi bellashuvlarda sovrinli o‘rinlarni qo‘lga kiritganini bildiradi.

U sport ustaligiga nomzoddir. Bu maqom Shohabbosning erishgan natijalari va oldiga qo‘ygan talabchan maqsadlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi. U o‘zini qisqa bio ma’lumotida “Sport ustaligiga nomzod” deb ta’riflagani ham kurash uning hayotidagi tasodifiy mashg‘ulot emasligini bildiradi.

Prezident olimpiadasining 1- va 2-bosqichlari chempioni bo‘lishi Shohabbos tarjimai holidagi yana bir aniq ko‘rsatkichdir. Ushbu ikki bosqichdagi chempionlik uning musobaqalardagi natijalarini alohida qayd etishga asos beradi. U bu yutuqlarni umumiy ifoda bilan cheklamaydi: aynan 1- va 2-bosqichlar chempionligi uning faol ro‘yxatida nomma-nom keltirilgan.

Kurash Shohabbos uchun kelgusidagi katta niyatlar bilan ham bog‘langan. U yurtimiz bayrog‘ini musobaqalarda yuqoriga ko‘tarishni maqsad qilgan. Bu niyat erishilgan chempionlik va sovrindorlikdan keyingi yo‘nalishni anglatadi: u mavjud natijalarni yakuniy manzil deb emas, keyingi marralar uchun tayanch deb ko‘radi. Shu ma’noda uning kurashdagi tajribasi qat’iyat haqidagi hayotiy prinsipi bilan bir chiziqda turadi.

Shohabbos haqida berilgan ma’lumotlar mashg‘ulotlar jadvali, murabbiylari yoki alohida bellashuv sanalarini ochib bermaydi. Shunga qaramay, viloyat chempionligi, respublika va xalqaro musobaqalardagi sovrindorlik, sport ustaligiga nomzodlik hamda Prezident olimpiadasining ikki bosqichidagi chempionlik birgalikda uning kurashdagi aniq erishuvlarini belgilaydi. Bu faktlar uning “Kurashchi” degan qisqa ta’rifini mazmun bilan to‘ldiradi.

Shohabbosning hayotiy prinsipi qiyin holatda ham maqsadi yo‘lida taslim bo‘lmaslikdan iborat. Bu fikr uning o‘zi haqidagi eng muhim ichki mezonlardan birini ochadi. U murakkablikni maqsaddan chekinish uchun sabab sifatida emas, yo‘lning tabiiy sinovi sifatida qabul qilishga moyilligini bildiradi.

Uning boshqa yoshlar uchun aytgan motivatsion fikri: “Katta natijalar komfort hududidan tashqarida yaratiladi.” Ushbu jumla Shohabbosning o‘sish haqidagi qarashini qisqa, ammo mazmunli shaklda ifodalaydi. Unga ko‘ra, natijaga erishish odatiy qulaylik chegarasidan chiqish, o‘ziga talab qo‘yish va yangi sinovlarga tayyor turishni talab qiladi.

Nomzodning xom javoblarida shu fikr “Katta natijalar komfort hududidan tashqarida yaratilinadi” shaklida ham berilgan. Mazmun jihatidan ikki variant bir qarashni ifodalaydi: katta maqsadlar qulay holatga yopishib qolish bilan emas, harakat va sinovlar orqali ro‘yobga chiqadi. Maqolada iqtibos sifatida biografik draftdagi “yaratiladi” shakli qo‘llanadi.

Shohabbosning fikricha, boshqalar undan hech qachon taslim bo‘lmaslikni va sabrni o‘rganishlari mumkin. Bu o‘z-o‘zini ta’riflashda natijadan ko‘ra xarakter masalasini oldinga chiqaradi. Viloyat chempionligi yoki sovrindorlik uning tashqi erishuvlari bo‘lsa, taslim bo‘lmaslik va sabr u bu erishuvlarga munosabatini belgilovchi tamoyillardir.

Bu qarashlar uning o‘qish hamda kurashdagi maqsadlari bilan o‘zaro mos keladi. Bir sohada shu o‘quv yilidan qiziqish asosida boshlagan izlanishi, boshqa sohada esa oldindan qayd etilgan musobaqa yutuqlari mavjud. Ularning umumiy nuqtasi — maqsadga sodiq qolish haqidagi tushunchadir. Mavjud ma’lumotlar Shohabbosning bu prinsipni faqat shior sifatida emas, kelgusidagi rejalari uchun yo‘nalish sifatida ko‘rishini ko‘rsatadi.

Shohabbos lider bo‘lish uchun insonlar bilan yaxshi muomala qilish va o‘z fikrini ularga yetkaza olish muhim, deb hisoblaydi. Bu qarash uning liderlikni faqat shaxsiy natija, kuch yoki lavozim bilan bog‘lamasligini anglatadi. U uchun atrofdagilar bilan muomala o‘rnatish va tushunarli fikr bildirish yetakchilikning asosiy shartlaridan hisoblanadi.

Ushbu fikr ayniqsa turli yo‘nalishlarni birga olib borayotgan yoshning pozitsiyasini ko‘rsatadi. Kurashdagi bellashuvlar individual natijani talab qilishi mumkin, biroq Shohabbosning liderlik haqidagi javobi insonlar bilan munosabatga urg‘u beradi. Demak, uning tasavvurida yetakchilik boshqalardan ajralib turish emas, balki ular bilan to‘g‘ri aloqa o‘rnata bilish qobiliyati bilan chambarchasdir.

O‘z fikrini yetkaza olish haqidagi talab mas’uliyatli nutq va tinglovchini tushunishga intilish zarurligini ham ko‘rsatadi. Shohabbos bu fazilatni muhim deb belgilagani uchun, uning kelgusida insonlarga kerakli shaxs bo‘lish maqsadi faqat bilim yoki natijalar bilan emas, muloqot madaniyati bilan ham bog‘lanadi. Bu ehtiyotkor xulosa uning bevosita bildirgan liderlik mezoniga tayanadi.

Uning “boshqalar undan hech qachon taslim bo‘lmaslikni va sabrni o‘rganishlari mumkin” degan fikri ham mazkur qarash bilan uyg‘un. Chunki o‘rnak bo‘lish niyati odamlar bilan aloqani nazarda tutadi. Shohabbos uchun shaxsiy qat’iyatni boshqalarga yetkazishning yo‘li muomala va fikrni ravon bayon etishdan o‘tishi mumkin. Shunday qilib, uning liderlik haqidagi ta’rifi insoniy munosabat va shaxsiy namunani birlashtiradi.

Shohabbos bo‘sh vaqtida kitob o‘qish bilan shug‘ullanadi. Uning qisqa bio ta’rifida “Kitobxon” so‘zining alohida berilishi bu mashg‘ulot shunchaki tasodifiy odat emas, o‘zini ifodalovchi qirralardan biri ekanini ko‘rsatadi. O‘qish va musobaqa maqsadlari orasida kitobga vaqt ajratishi uning qiziqish doirasi kengligini anglatadi.

U qaysi mualliflar, janrlar yoki asarlarni mutolaa qilishi haqida ma’lumot bermagan. Shu bois kitobxonligini aniq adabiy did yoki muayyan asarlar bilan bog‘lash to‘g‘ri bo‘lmaydi. Biroq mavjud faktning o‘zi Shohabbos bo‘sh paytini o‘qishga ajratishini aniq ko‘rsatadi va u haqidagi portretga muhim ruhiy-intellektual qatlam qo‘shadi.

Kitob o‘qish uning kiberxavfsizlik injiniringiga qiziqishi va kurashdagi intilishlaridan alohida turmaydi. Bu uch yo‘nalish turli mazmunga ega bo‘lsa-da, Shohabbos o‘zini ulardan biri bilangina cheklab qo‘ymaydi. U talaba, kurashchi va kitobxon sifatidagi qirralarini bir biografiyada jamlaydi.

Bo‘sh vaqtni mazmunli tashkil qilish uning hayotiy prinsipidagi maqsadga yo‘naltirilganlik bilan hamohangdir. Buni qat’iy sabab-oqibat sifatida emas, mavjud ma’lumotlardan kelib chiqadigan ehtimoliy uyg‘unlik sifatida baholash mumkin. Har holda, Shohabbosning shaxsiy ta’rifida kitobxonlik yutuqlar ro‘yxatidan keyin emas, uning kimligini belgilovchi asosiy besh belgidan biri sifatida keltirilgan.

Shohabbosning kelajakdagi maqsadlari uch aniq yo‘nalishda ifodalangan: insonlarga kerakli shaxs bo‘lish, o‘z sohasining yetuk kadri bo‘lib yetishish va yurtimiz bayrog‘ini musobaqalarda yuqoriga ko‘tarish. Bu maqsadlar uning hayotidagi bilim, jismoniy tayyorgarlik va ijtimoiy foydalilik tushunchalarini birlashtiradi.

Insonlarga kerakli shaxs bo‘lish istagi Shohabbos uchun shaxsiy muvaffaqiyatning o‘zi yetarli emasligini bildiradi. U o‘zining bo‘lajak o‘rnini boshqalarga foyda keltirish mezoni orqali tasvirlaydi. Bu niyat ayni paytda u tanlagan kiberxavfsizlik injiniringi yo‘nalishi bilan ham mazmunan bog‘lanadi, ammo uning qanday amaliy shaklda ro‘yobga chiqishi hali kelgusi izlanishlar bilan belgilanadi.

O‘z sohasining yetuk kadri bo‘lib yetishish maqsadi universitetdagi o‘qishning davomiy mazmunini ochadi. Shohabbos mazkur yo‘lni shu o‘quv yilidan qiziqishi tufayli boshlagan. Endi esa bu qiziqish professional barkamollikka intilish bilan to‘ldirilgan. U kasbiy o‘sishni uzoq muddatli vazifa sifatida ko‘radi.

Yurtimiz bayrog‘ini sport musobaqalarida yuqoriga ko‘tarish istagi esa uning kurashdagi yutuqlarini yangi ufqqa bog‘laydi. U viloyat chempioni, respublika va xalqaro musobaqalar sovrindori hamda sport ustaligiga nomzod sifatida mavjud tajribaga ega. Shu bilan birga, uning maqsadi allaqachon erishilgan natijalarni takrorlash bilangina cheklanmaydi; u mamlakat sha’nini munosib himoya qilish orzusini ham aytadi.

Shohabbosning rejalari haddan tashqari mavhum emas: ularda foydali shaxs bo‘lish, yetuk kadrga aylanish va bayroqni baland ko‘tarish kabi aniq yo‘nalishlar bor. Bu niyatlarni ro‘yobga chiqarish jarayoni vaqt, izlanish va yangi natijalarni talab qiladi. Ammo bugungi holatda uning qarashlari sabr, taslim bo‘lmaslik, muloqot va qiziqish asosida oldinga harakatlanishga qaratilgani ravshan.

Xatamjonov Shohabbos Akmaljon o‘g‘li bugun Andijon viloyati Asaka tumanida yashayotgan, O‘zbekiston Milliy Universitetida kiberxavfsizlik injiniringini o‘rganayotgan va kurashdagi aniq yutuqlarini davom ettirishga intilayotgan yosh sifatida o‘z yo‘lini qurmoqda. Uning tarjimai holidagi viloyat chempionligi, respublika va xalqaro musobaqalardagi sovrindorlik, sport ustaligiga nomzodlik hamda Prezident olimpiadasining 1- va 2-bosqichlaridagi chempionlik — bugungacha bosib o‘tilgan yo‘lning muhim belgilari.

Biroq uning portretini faqat sovrin va maqomlar bilan cheklash to‘liq bo‘lmaydi. Kitobxonlikka ajratilgan vaqt, insonlar bilan yaxshi muomala qilish haqidagi liderlik qarashi, qiyin holatda ham taslim bo‘lmaslik prinsipi ham Shohabbosning tanlagan yo‘liga mazmun beradi. “Katta natijalar komfort hududidan tashqarida yaratiladi.” degan fikr uning o‘z oldiga qo‘ygan vazifalarga munosabatini qisqa ifodalaydi.

Uning oldida kasbiy bilimni chuqurlashtirish, insonlarga kerakli mutaxassis bo‘lib yetishish va musobaqalarda yurt bayrog‘ini yuqoriga ko‘tarishdek maqsadlar turibdi. Bu maqsadlar hali amalga oshiriladigan rejalar bo‘lsa-da, Shohabbos ularni qiziqish, sabr va taslim bo‘lmaslikka tayangan holda belgilagan. Uning bugungi yo‘li aynan shu fazilatlarni izchil harakatga aylantirish imkoniyati bilan ahamiyatlidir.