Xujamova Marjona Obidjon qizi

Marjonaning yashash hududi Navoiy viloyatining Uchquduq tumani hisoblanadi. Biografiyasidagi bu geografik nuqta uning hayot yo‘li boshlanadigan va hozirgi yashash manzilini belgilaydigan aniq ma’lumotdir. U o‘z faoliyatini talabalik bilan izohlaydi; demak, uning bugungi asosiy mashg‘uloti oliy ta’lim jarayoni, bilim izlash va kelgusidagi kasbiy yo‘nalishini mustahkamlashdan iborat.

Uning o‘zi haqidagi ma’lumotlarida talabchanlik alohida tilga olinadi. Talabchanlikni faqat o‘zidan yuqori natija kutish deb emas, balki har bir vazifaga e’tibor bilan yondashish sifatida ham anglash mumkin. Mazkur sifat uning «Bugungi harakat — ertaning g‘alabasi» degan shiori bilan mazmunan bog‘lanadi: ertangi natija bugungi mas’uliyat, izlanish va intizomdan boshlanishi haqidagi qarash bu ikki jihatda uyg‘unlashadi.

Marjona muammoli insonlarni tinglay olishi va maslahat bera olishini o‘zi uchun muhim xususiyat sifatida ko‘rsatadi. Tinglash qobiliyati insonning hissiy holatiga e’tiborli bo‘lishni, maslahat berish esa fikrni muloyim hamda mas’uliyat bilan ifodalashni talab qiladi. Bu jihatlar uning tanlagan ta’lim yo‘nalishi bilan hamohang ko‘rinadi, biroq ular avvalo uning insonlar bilan munosabatdagi shaxsiy yondashuvini bildiradi.

U boshqalarga kattalarga hurmat va odobni o‘rgata oladi, deb hisoblaydi. Bu fikr uning tarbiyaviy qarashlarini ko‘rsatadi. Hurmat hamda odobni u kundalik muomalada muhim mezon sifatida ko‘radi. Shunday munosabat Marjonaning o‘zaro suhbatda ochiqlikni qadrlashi bilan birga, muloqotning axloqiy chegaralari va ehtiromini ham muhim deb bilishini anglatadi.

Marjona Samarqand davlat universitetining 3-bosqich talabasi. U amaliy psixologiya yo‘nalishida tahsil oladi. Oliy ta’limdagi mazkur bosqich uning tanlangan mutaxassislik bo‘yicha bilimlarini izchil egallayotganini ko‘rsatadi. Talabalik uning javoblarida shunchaki maqom sifatida emas, kelajakda o‘qitish, ilm ulashish va kasbiy yetuklikka erishish niyati bilan bog‘langan muhim davr sifatida ko‘rinadi.

Amaliy psixologiya insonning ruhiy holati, muloqoti va kundalik hayotdagi muammolariga e’tibor bilan qarashni talab qiladigan yo‘nalishdir. Marjonaning muammoli insonlarni eshita olishi haqidagi fikri uning o‘qiyotgan sohasi mazmuniga qiziqishini ko‘rsatishi mumkin. Biroq u o‘zini faqat nazariy bilim bilan cheklamaydi: insonni tinglash, ochiq muloqot qurish hamda o‘rinli maslahat berishning ahamiyatini shaxsiy fazilat sifatida ta’kidlaydi.

U universitetdagi o‘qishini kelajakdagi professorlik maqsadi bilan bog‘laydi. Professor bo‘lish istagi uning ta’limni faqat diplom yoki bugungi natija uchun emas, boshqalarga bilim bera olish mas’uliyati uchun ham muhim deb bilishini anglatadi. Talabalarga ilm ulashish niyati ayni paytda o‘zi ham talaba ekanini anglagan holda shakllangan istiqbolli rejadir.

3-bosqichda tahsil olayotgan Marjona uchun o‘qish bilan bir qatorda mustaqil o‘sish ham muhim. Bo‘sh vaqtini kitob mutolaasi va til o‘rganishga bag‘ishlashi uning auditoriyadagi ta’limni shaxsiy izlanish bilan to‘ldirishga intilishini ko‘rsatadi. Bunday yondashuv kelajakda ilm ulashadigan mutaxassis bo‘lish haqidagi niyatini amaliy odatlar bilan bog‘lashiga xizmat qiladi.

Marjona «Yurtim qadriyatlari» hamda «Ma’rifat maydoni» ko‘rik-tanlovlarining ishtirokchisi va g‘olibasi sifatida qayd etilgan. Bu ikki tanlov uning talabalik faoliyatidagi aniq yutuqlar sirasiga kiradi. Ishtirokchilik jamoat oldida o‘zini sinashga tayyorlikni ifodalasa, g‘olibalik ushbu tajribalardagi natijani ko‘rsatadi.

«Yurtim qadriyatlari» nomining o‘zi milliy qadriyatlar mavzusiga e’tibor qaratilishini anglatadi. Marjonaning kattalarga hurmat va odobni ulashish mumkin bo‘lgan fazilat deb bilishi mazkur mavzu bilan ma’naviy jihatdan uyg‘un. Biroq uning biografiyasida tanlovdagi chiqishi yoki yo‘nalishining batafsil mazmuni berilmagan; aniq ma’lum jihat shuki, u mazkur ko‘rik-tanlovda ishtirok etgan va g‘oliblikka erishgan.

«Ma’rifat maydoni»dagi qatnashuv ham uning bilim, tafakkur va faol ishtirokka qiziqishini ko‘rsatadigan dalildir. Tanlovlarda qatnashish o‘z qarashini ifodalash, tayyorgarlik ko‘rish hamda natijaga mas’uliyat bilan yondashishni talab qiladi. Marjonaning hayotiy shiorida harakatning ertangi g‘alabaga olib borishi aytilgani bu kabi faoliyatlarga bo‘lgan munosabatini tushunishga yordam beradi.

Bu yutuqlarni u kelajak rejalari yo‘lidagi yakuniy manzil emas, balki tajriba sifatida baholashi mumkin. Chunki uning asosiy istiqboli professorlik, bir necha tilni egallash va talabalarga bilim berish bilan bog‘langan. Tanlovlardagi ishtirok hamda g‘oliblik esa o‘z maqsadlari sari harakatlanishda jamoat oldidagi ilk natijalardan biri bo‘lib turadi.

Marjonaning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — hamma bilan ochiq muomalada bo‘lish. Ushbu qarash uning liderlikni buyruq berish yoki faqat shaxsiy ustunlik bilan emas, insonlar o‘rtasidagi samimiy va tushunarli munosabat bilan bog‘lashini ko‘rsatadi. Ochiq muloqot turli fikrlarni eshitish, ishonchli suhbat qurish hamda kelishuvga yo‘l topish imkonini beradi.

U muammoli insonlarni tinglay olishi va maslahat bera olishini ta’kidlaydi. Bu ikki jihat ochiq muloqot haqidagi qarashining amaliy ifodasi sifatida ko‘rinadi. Tinglash bir tomonning fikrini anglashga harakat qilishni talab etsa, maslahat berish so‘zning ta’siri uchun mas’uliyatni ham nazarda tutadi. Psixologiya yo‘nalishida tahsil olayotgan talaba uchun bunday qiziqish uning kelajakdagi kasbiy o‘sishiga foydali bo‘lishi mumkin.

Talabchanlik ham uning liderlik haqidagi tasavvurida o‘z o‘rniga ega bo‘lishi mumkin. Bunda talabchanlik insonlarga nisbatan qattiqqo‘llikdan ko‘ra, maqsadga erishish yo‘lida o‘z oldiga mezon qo‘ya bilish sifatida namoyon bo‘ladi. U ochiqlik, tinglash va maslahat berishni o‘z shaxsiy jihatlari qatorida aytar ekan, yetakchilikni ham insoniy muomala, ham javobgarlik bilan bog‘laydi.

Marjona odob va ehtiromni ulashish mumkinligini aytishi bilan muloqot madaniyatiga katta ahamiyat beradi. Kattalarga hurmat uning nazarida faqat alohida holat emas, umumiy tarbiya mezonlaridan biri sifatida tushuniladi. Ochiq suhbat va odobni birgalikda qadrlashi uning muloqotda samimiylik bilan birga hurmatni ham saqlashga intilishini ko‘rsatadi.

Marjonaning bo‘sh vaqtida shug‘ullanadigan mashg‘ulotlari — she’rlarni ijro etish, kitob mutolaasi hamda til o‘rganish. Bu qiziqishlar bir-birini to‘ldiradi: she’r ijrosi badiiy ifoda va nutq bilan, mutolaa fikrlash hamda dunyoqarashni kengaytirish bilan, til o‘rganish esa yangi bilim manbalariga murojaat qilish imkoniyati bilan bog‘liq.

She’rlarni ijro etish uning qisqa bio tavsifida ham alohida qirra sifatida aks etgan. Ijro matn mazmunini his qilish, tinglovchiga yetkazish va so‘zga e’tibor berishni talab qiladi. Uning ko‘rik-tanlovlardagi faolligi bilan bir qatorda bu qiziqish jamoat oldida fikr yoki badiiy matnni ifodalashga moyilligini ko‘rsatadi. Biroq uning ijro repertuari, mualliflari yoki tadbirlari haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmaganligi sababli biografik tasvir aynan qayd etilgan qiziqish doirasida qoladi.

Kitob mutolaasi Marjonaning o‘z ustida ishlash odatlaridan biridir. U kelajakda talabalarga ilm ulashadigan professor bo‘lishni xohlaydi; shu ma’noda o‘qish va mutolaa uning maqsadi bilan bevosita bog‘lanadi. Kitobxonlik unga faqat o‘quv dasturidagi bilimlarni emas, turli qarashlar va tajribalarni o‘rganish imkonini berishi mumkin.

Til o‘rganish uning uzoq muddatli rejasida aniq o‘rin tutadi. U kamida 4 ta til bilishni maqsad qilgan. Bu maqsad hozirgi bo‘sh vaqt mashg‘ulotlaridan biri bo‘lgan til o‘rganish bilan birlashadi: ya’ni reja abstrakt xohish bo‘lib qolmay, uni amalga oshirishga qaratilgan qiziqish orqali bugundan boshlangan. Bir necha tilni bilish istagi uning ilmiy hamda pedagogik kelajakka tayyorlanish niyatini ko‘rsatadi.

Marjonaning hayotiy shiori «Bugungi harakat — ertaning g‘alabasi» tarzida ifodalanadi. Bu qisqa jumla uning vaqtga munosabatini ko‘rsatadi: katta natija kelajakda paydo bo‘ladigan tasodif emas, balki hozir qilinayotgan ishlarning davomidir. U talaba sifatida o‘qish, tanlovlarda ishtirok etish, mutolaa qilish va til o‘rganish kabi faoliyatlarni aynan shu tamoyil asosida olib borishga intilishi mumkin.

Yoshlar uchun bildirgan motivatsion fikri ham uning shiorini to‘ldiradi: «Muvaffaqiyat tasodif emas. U intilish, mehnat va sabrning natijasi». Ushbu iqtibosda uch unsur — intilish, mehnat, sabr — alohida ko‘rsatilgan. Intilish insonning maqsad sari yo‘nalishini, mehnat uning kundalik amaliy harakatini, sabr esa murakkab jarayonlarda davomiylikni ifodalaydi.

Mazkur prinsiplar Marjonaning tanlovlardagi g‘olibligi haqida berilgan ma’lumot bilan ham mantiqan bog‘lanadi. G‘oliblik tayyorgarlik va qatnashuv natijasi bo‘lsa, u buni tasodifiy holat emas, izlanish bilan bog‘liq jarayon sifatida qabul qiladi. Shuningdek, 3-bosqichdagi ta’limi, bo‘sh vaqtdagi kitobxonligi va tillarga qiziqishi ham uzoq muddatli maqsad uchun izchil tayyorgarlikni anglatadi.

Uning talabalarga ilm ulashish haqidagi niyati ushbu tamoyilga yanada katta mazmun beradi. Marjona kelajakda faqat shaxsiy muvaffaqiyatga erishishni emas, o‘z bilimini boshqalarga yetkazishni ham xohlaydi. Shu sababli uning mehnat va sabr haqidagi qarashi shaxsiy taraqqiyot bilan birga, ta’lim orqali boshqalarga foyda keltirish istagi bilan ham tutashadi.

Marjonaning asosiy kelajak rejasi — maqsadlari sari intiladigan, muvaffaqiyatga erishayotgan, kamida 4 ta til biladigan hamda talabalarga ilm ulashadigan professor bo‘lish. Bu niyat bir nechta yo‘nalishni qamrab oladi: kasbiy rivojlanish, til bilish, pedagogik faoliyat va qat’iyat. U professorlikni faqat kasb nomi sifatida emas, ilm berish imkoniyati sifatida tasavvur qiladi.

Talabalarga ilm ulashish istagi uning hozirgi maqomi bilan mazmunli bog‘langan. Bugun u Samarqand davlat universitetida o‘qib, o‘zi ta’lim olayotgan jarayonning ishtirokchisidir. Ertaga esa ayni bilim va tajriba almashinuvi muhitida boshqalarga dars beradigan, ilmiy va pedagogik faoliyat olib boradigan inson bo‘lishni maqsad qiladi. Bu o‘tish uchun u o‘z oldiga yuksak, ammo aniq yo‘nalishga ega vazifa qo‘ygan.

Kamida 4 ta tilni egallash istagi uning professorlik rejasining muhim qismidir. Til o‘rganish bo‘sh vaqtidagi mashg‘ulotlardan biri ekani bu maqsad sari amaliy qadam tashlayotganini ko‘rsatadi. Tillarni o‘rganish orqali bilim doirasini kengaytirish, turli manbalarga murojaat qilish va muloqot imkoniyatlarini oshirish mumkin. Marjona uchun bu yo‘nalish kelajakdagi ta’lim berish niyati bilan chambarchas bog‘langan.

Bugungi kunda uning yo‘li amaliy psixologiya bo‘yicha tahsil, tanlovlardagi g‘oliblik, ijodiy qiziqishlar, ochiq muomalaga intilish hamda o‘z ustida ishlashdan tarkib topgan. Bu yo‘lning keyingi manzili sifatida professorlikni belgilagani uning rejalarini tizimli qiladi. U mehnat va sabrni muvaffaqiyatning asosi deb bilarkan, hozirgi talabalik yillari kelgusida bilim ulashish maqsadiga tayanch bo‘lishi mumkin.

Xujamova Marjona Obidjon qizining biografik yo‘li bugun Navoiy viloyati, Uchquduq tumanida yashaydigan va Samarqand davlat universitetida amaliy psixologiya bo‘yicha tahsil olayotgan talabaning izlanishlari sifatida davom etmoqda. «Yurtim qadriyatlari» hamda «Ma’rifat maydoni» ko‘rik-tanlovlaridagi ishtiroki va g‘olibligi, she’r ijrosi, mutolaa hamda til o‘rganishga qiziqishi uning o‘zini turli yo‘nalishlarda sinab ko‘rishga tayyorligini ko‘rsatadi.

U ochiq muomalani liderlikning muhim sharti deb biladi, insonlarni tinglash va maslahat berishga e’tibor qaratadi, kattalarga hurmat hamda odobni qadrlaydi. Bu qarashlar uning tanlagan sohasi, shaxsiy fazilatlari va kelgusida ta’lim berish istagi o‘rtasidagi bog‘liqlikni kuchaytiradi. Uning «Bugungi harakat — ertaning g‘alabasi» degan shiori esa kundalik intilishlarni katta maqsad bilan bog‘lab turadi.

Marjona oldiga kamida 4 ta til bilish va talabalarga ilm ulashadigan professor bo‘lish vazifasini qo‘ygan. Bu maqsadga eltuvchi yo‘l hali davom etmoqda, ammo uning bugungi ta’limi, kitobxonlik odati, til o‘rganishga qiziqishi hamda mehnat va sabrga asoslangan qarashlari mazkur niyat uchun real tayanchlar yaratadi. U o‘z kelajagini bilim olish bilangina cheklamay, bilimni boshqalarga yetkazish mas’uliyati bilan tasavvur qilishi orqali o‘z yo‘nalishini aniq belgilaydi.