Yusufjanova Fotima G‘afurjon qizi

Fotima 28.04.2008 kuni Uychi tumanida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan sanasi va hududi tarjimai holidagi asosiy boshlang‘ich nuqtadir. U Namangan viloyati, Uychi tumani, Yangichek MFYda yashaydi. Shuning uchun uning hayot tajribasi, ta’limga oid qarorlari va kelajak haqidagi tasavvurlari ayni shu mahalla hamda tuman muhiti bilan bog‘liq holda shakllanib bormoqda.

Yosh nomzodning o‘zini “Uychi tumani vakilasi” sifatida ifodalashi hududiy mansublikni shunchaki manzil sifatida emas, balki shaxsiy tanituvining bir qismi sifatida ko‘rishini bildiradi. Bunda alohida yutuq yoki jamoat lavozimi nazarda tutilmagan; biroq u yashayotgan joyini o‘zining qisqa biografik tavsifiga kiritgani e’tiborga loyiq. Bu holat uning ta’lim va kelajakdagi kasbiy yo‘lini tug‘ilib-o‘sgan muhitidan ajratmasligini ko‘rsatadi.

Fotimaning hayotiga ta’sir qilgan eng muhim omil sifatida ota-onasining ishonchi tilga olinadi. Bu ishonch uning ta’lim yo‘lida dalda bo‘lganini anglash mumkin. U ota-onasining qo‘llab-quvvatlashini shaxsiy tarixining muhim qismi deb biladi. Ayniqsa, uzoq muddatli tayyorgarlik, sertifikatlar olish va oliy ta’limga kirish kabi bosqichlarda oilaviy ishonch yosh insonning qat’iyatini mustahkamlashi mumkin.

Uning o‘ziga nisbatan bergan ta’riflarida maqsadlilik alohida o‘rin tutadi. “Maqsadli yosh” iborasi tayyor kasbiy maqomdan ko‘ra, yo‘lning yo‘nalishini ifodalaydi. Fotima hozir o‘qish, bilimni kengaytirish va kelgusi mutaxassislik bosqichlariga tayyorlanish orqali o‘z maqsadlarini amaliy rejalarga aylantirmoqda. Shu jihatdan uning biografiyasi natijalar bilan bir qatorda, davom etayotgan intilishlar biografiyasidir.

Fotimaning oliy ta’lim sari yo‘li uch yil davomida ona tili, tarix, biologiya va kimyo fanlari bo‘yicha olib borgan tayyorgarligi bilan ajralib turadi. U aynan shu 3 yil ichida mazkur fanlardan milliy sertifikatlar oldi. Bu natija bir yoki ikki yo‘nalish bilan cheklanmaganini, balki gumanitar va tabiiy-ilmiy bilimlarni parallel egallashga harakat qilganini ko‘rsatadi.

Ona tili hamda tarix bo‘yicha sertifikatlar matnni tushunish, fikrni ifodalash va tarixiy bilimlarga tayangan tayyorgarlik yo‘lini bildiradi. Biologiya va kimyo esa u tanlagan sog‘liqni saqlash yo‘nalishi uchun mazmunan yaqin fanlardir. Biroq bu sertifikatlar bo‘yicha ballar, darajalar yoki imtihon sanalari berilmagan. Shunday ekan, uning yutug‘i mavjud aniq ma’lumot doirasida — to‘rt fan bo‘yicha sertifikatga egaligida namoyon bo‘ladi.

Bu tayyorgarlikning muhim natijasi shundaki, u shu yili Andijon davlat tibbiyot institutiga o‘qishga qabul qilingan. Sertifikatlar va qabul jarayoni uning ta’lim yo‘lidagi ikki bog‘liq qadam bo‘lib turadi: avval zarur fanlar bo‘yicha bilimni hujjatlashtirish, keyin esa tanlangan muassasada talaba bo‘lish. Fotima bu jarayonni faoliyatining boshlanishi sifatida ko‘rsatadi.

Uning erishgan muhim yutuqlari haqida so‘z borganda ham ona tili, tarix, biologiya va kimyo fanlaridan olingan sertifikatlar tilga olinadi. Bu fakt takroran aytilishi mazkur natijaning uning o‘zi uchun ahamiyatli ekanini ko‘rsatadi. U sertifikatlarni faqat bir martalik baho sifatida emas, balki kasb tanlashga olib borgan tayyorgarlik yo‘lining ko‘rsatkichi sifatida qabul qilishi mumkin. Bu yo‘lda uch yil davom etgan mehnat rejalilik haqidagi qarashlari bilan hamohangdir.

Fotimaning ta’lim darajasi — oliy ta’lim. U Andijon davlat tibbiyot institutida tahsil oladi va o‘qish sohasi sifatida tibbiyotni tanlagan. Bu tanlov uning avval biologiya hamda kimyo fanlaridan sertifikat olgani bilan mazmunan bog‘lanadi. Ya’ni maktab yoki tayyorgarlik davrida egallangan bilimlar uning keyingi akademik yo‘nalishiga xizmat qilgan.

Institutdagi ta’lim uning hozirgi asosiy faoliyatidir. U o‘zini mutaxassis sifatida emas, aynan talaba sifatida ta’riflaydi; bu esa hali kasbiy o‘sish jarayoni davom etayotganini aniq belgilaydi. Fotima o‘qishning mazmunini kelajakda zarur bo‘ladigan bilim va ko‘nikmalarni egallash bilan bog‘laydi. Uning kelgusidagi rejasi ham mazkur ta’limning bir bosqich bilan tugamasligini ko‘rsatadi.

Tibbiyot sohasini egallash izchil nazariy tayyorgarlikni talab qiladigan yo‘nalishlardan biridir. Fotimaning to‘rt fandagi tayyorgarligi va oliy o‘quv yurtiga kirishi shu yo‘lga ongli yondashuv mavjudligini ko‘rsatadi, deb ehtiyotkorlik bilan aytish mumkin. U bu soha haqida batafsil kasbiy qarashlar yoki muayyan ixtisoslikni keltirmagan. Shunga qaramay, bakalavriatdan so‘ng ordinaturani rejalashtirgani uning ta’limni davom ettirish niyati jiddiy ekanini bildiradi.

Ta’limdagi bu bosqich Fotima uchun faqat diplom olish bilan cheklanmaydi. U o‘z oldiga uzoq muddatli vazifa qo‘ygan: 6 yil bakalavrda tahsil olish, undan keyin ordinaturada o‘qish. Rejaning aniq vaqt bilan belgilangan birinchi qismi uning o‘qish jarayoniga uzoq istiqbol bilan qarashini ko‘rsatadi. Shu bois hozirgi talabalik davri uning kelajakdagi kasbiy tayyorgarligining poydevori sifatida gavdalanadi.

Fotima bo‘sh vaqtida rus tilini o‘rganadi. Bu qiziqish uning asosiy o‘qishidan tashqari ham bilim doirasini kengaytirishga vaqt ajratishini ko‘rsatadi. Til o‘rganish bu yerda sertifikat yoki belgilangan natija bilan emas, davom etayotgan mashg‘ulot sifatida tilga olinadi. Demak, u rus tilini o‘zlashtirish jarayonida ekanini ta’kidlaydi.

Qisqa biografik tavsifida “Rus tili o‘rganuvchisi” degan belgi berilgani bu mashg‘ulotning u uchun tasodifiy qiziqish emasligini bildiradi. U mazkur tilni bo‘sh vaqtining mazmunli qismi sifatida tanlagan. Bunday tanlov yangi axborotlar, muloqot imkoniyatlari va o‘z ustida ishlashga intilish bilan bog‘lanishi mumkin, biroq Fotima til o‘rganishining aniq sababi yoki darajasini aytmagan.

Uning bu mashg‘uloti hayotiy prinsipiga ham mos tushadi. Fotima hech kimning fikriga qaramay, oldinga harakat qilishni o‘z prinsipi deb biladi. Ushbu qarash til o‘rganish singari muntazam davomiylik talab qiladigan jarayonlarda ham namoyon bo‘lishi mumkin. Muhimi, u bo‘sh vaqtni faqat dam olish emas, yangi ko‘nikma hosil qilish imkoniyati sifatida ham ko‘radi.

Fotima boshqalar undan ko‘nikmalarni va kuchli bo‘lishni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikr uning o‘zi egallayotgan ko‘nikmalarni qadrlashini anglatadi. “Kuchli bo‘lish”ni u aniq bir muvaffaqiyatdan ko‘ra, qiyinchiliklar yoki tashqi baholardan qat’i nazar harakatni davom ettirish bilan bog‘laydi. Rus tilini o‘rganishi ham uning shu ruhdagi kundalik intilishlaridan biri sifatida ko‘rinadi.

Fotimaning hayotiy prinsipi — hech kimning fikriga qaramay, oldinga harakat qilish. Bu ibora uning qarorlarini boshqalarning munosabati bilan emas, o‘z maqsadi va ichki yo‘nalishi bilan muvofiqlashtirishga intilishini ko‘rsatadi. Bunday prinsip uning sertifikatlar uchun uch yillik tayyorgarligida, oliy o‘quv yurtiga kirishida va keyingi bosqichlarni oldindan belgilashida namoyon bo‘ladi.

Uning nazarida lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — har doim maqsad va reja bilan yurish. Bu qarash liderlikni faqat boshqarish yoki omma oldida chiqish qilish bilan emas, avvalo shaxsiy intizom bilan bog‘laydi. Fotima uchun maqsad yo‘nalishni belgilasa, reja shu yo‘nalishda muntazam harakat qilish vositasi hisoblanadi. Bu fikr uning shaxsiy ta’lim rejasida ham aniq ko‘rinadi.

Maqsad va reja haqidagi qarashlar uning kelajak haqidagi fikrida amaliy shakl olgan. U 6 yil bakalavrda o‘qishni, so‘ng ordinaturada tahsilni davom ettirishni niyat qiladi. Bu yondashuv uning bugungi talabalik faoliyatini keyingi o‘qish bilan uzviy bog‘laydi. Unda vaqt bo‘yicha birinchi bosqich aniq belgilangan, keyingi bosqich esa bilimni chuqurlashtirish istagi sifatida ko‘rsatilgan.

Boshqalar undan nimani o‘rganishlari mumkinligi haqidagi javobida u ko‘nikmalarni va kuchli bo‘lishni aytadi. Bu yerda “kuchli bo‘lish” uning hayotiy prinsipidan alohida emas: u boshqalarning fikriga qaram bo‘lmasdan oldinga yurishni qadrlaydi. Fotimaning liderlik talqini shaxsiy namuna, rejalilik va o‘z ustida ishlashni birlashtiradi. U keltirgan qarashlar uning hozirgi yoshi va o‘qish bosqichiga mos ravishda maqsadli harakat qilishga intilishini ifodalaydi.

Fotimaning boshqa yoshlar uchun bildirgan motivatsion fikri quyidagicha: “O‘zgarishni kutmang — uni o‘zingizdan boshlang. Yoshligingizni imkoniyatlarga aylantiring!” Ushbu iqtibos uning faollik haqidagi qarashlarini qisqa va ravshan ifodalaydi. U o‘zgarish tashqaridan kelishini kutishdan ko‘ra, shaxsning o‘zi amaliy qadam tashlashini muhim deb biladi.

Murojaatdagi “Yoshligingizni imkoniyatlarga aylantiring!” jumlasi uning ta’lim tajribasi bilan hamohang. U uch yil davomida turli fanlardan sertifikatlar olishga tayyorlandi, oliy ta’limga qabul qilindi va bo‘sh paytida til o‘rganishni davom ettirmoqda. Bu faktlar uning yosh davrini o‘qish va ko‘nikma orttirish imkoniyati sifatida ko‘rishini ko‘rsatadi. Biroq bu iqtibos biror umumiy va’da emas, uning shaxsiy munosabatidan kelib chiqqan maslahatdir.

Fotima o‘zgarishning boshlanish nuqtasini insonning o‘zida ko‘radi. Bu yondashuv “hech kimning fikriga qaramay, oldinga harakat qilish” prinsipi bilan mazmunan yaqin. Ikkala fikrda ham mas’uliyatni boshqa odamlar yoki vaziyatga yuklamaslik kayfiyati bor. Shu sababli uning maslahatini rejalilik, o‘zini rivojlantirish va qat’iyatga qaratilgan murojaat sifatida talqin qilish mumkin.

Yoshlar bilan bog‘liq bu fikr Fotimaning o‘z biografiyasida ham ko‘rinadigan amaliy yo‘nalishlarga ega: ta’limni davom ettirish, bilimni hujjatlashtiruvchi natijalarga erishish va til o‘rganish. U o‘z tajribasini boshqalarga majburiy namuna sifatida taqdim etmaydi. Aksincha, uning so‘zlari har bir yoshning o‘z imkoniyatini faol harakat bilan ochishi kerakligi haqidagi umumiy fikrni ilgari suradi.

Fotimaning yaqin va uzoq istiqboldagi asosiy rejalari ta’lim bilan bog‘langan. U bakalavr bosqichida 6 yil tahsil olib, undan so‘ng ordinaturada o‘qishni mo‘ljallagan. Mazkur reja uning hozirgi o‘quv muassasasidagi ta’limni yakuniy manzil deb bilmasligini, keyingi akademik pog‘onani ham nazarda tutishini anglatadi.

Ordinaturada o‘qish niyati u tanlagan yo‘nalishda chuqurroq tayyorgarlik olishga intilishini bildiradi. Biroq u qaysi mutaxassislikda ordinaturani tanlashi, qayerda davom ettirishi yoki undan keyingi faoliyatini qanday tashkil etishi haqida ma’lumot bermagan. Shu sababli uning kelajak manzarasini aynan bayon qilingan reja doirasida ko‘rish muhim: u bakalavr va ordinaturadan iborat izchil ta’lim yo‘lini maqsad qilgan.

Hozirgi faoliyatidan kelib chiqib, sertifikatlar uning ortda qolgan tayyorgarlik bosqichini, institutdagi tahsil esa davom etayotgan asosiy davrni ifodalaydi. Kelgusidagi ordinatura esa bu zanjirning navbatdagi halqasidir. Bunday ketma-ketlik Fotimaning maqsad va reja bilan yurish haqidagi liderlik qarashini hayotiy rejaga aylantirayotganini ko‘rsatadi.

Yusufjanova Fotima G‘afurjon qizining bugungi yo‘li Yangichek MFYdagi hayotidan oliy ta’lim sari boshlangan, sertifikatlar orqali mustahkamlangan va izchil o‘qish rejalari bilan davom etayotgan yo‘ldir. Ota-onasi ishonchi, mustaqil harakat qilish prinsipi, rus tilini o‘rganishga bo‘lgan qiziqishi hamda bakalavriatdan keyin ordinaturada ta’lim olish niyati uning keyingi qadamlariga yo‘nalish beradi. Uning oldidagi vazifa — belgilagan rejasini kundalik mehnat, bilim va yangi ko‘nikmalar bilan to‘ldirib borishdir.

Fotima hozircha kasbiy faoliyatining dastlabki, ammo mazmunli pallasida turibdi: u oliy ta’lim olmoqda, avvalgi uch yillik tayyorgarlik natijasida qo‘lga kiritgan sertifikatlariga tayanadi va o‘z bilim doirasini rus tili orqali kengaytirmoqda. Uning hikoyasini belgilab turgan asosiy jihat — maqsadni uzoq muddatli reja bilan bog‘lashidir. 6 yillik bakalavr ta’limi va undan keyingi ordinatura haqidagi niyat bu yo‘lning davomiyligini belgilaydi.

Uning yoshlarga yo‘llagan “O‘zgarishni kutmang — uni o‘zingizdan boshlang. Yoshligingizni imkoniyatlarga aylantiring!” degan so‘zlari o‘z hayotidagi tanlovlar bilan mazmun topadi. Ota-onasining ishonchi unga tayanch bo‘lsa, oldinga harakat qilish prinsipi uning shaxsiy javobgarlikni qadrlashini ko‘rsatadi. Fotimaning bugungi intilishi bilim, reja va chidamlilikka tayanadi; kelajakda esa aynan shu xususiyatlar uning tanlagan yo‘nalishida izchil rivojlanishiga xizmat qilishi mumkin.