Yusupov Muhammadzohid

Yusupov Muhammadzohid 2008.11.03 sanada Andijon viloyatida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan hududi sifatida aynan Andijon viloyati ko‘rsatilgani biografik ma’lumotlarning boshlang‘ich nuqtasidir. Mazkur sana va joy uning shaxsiy tarjimai holi uchun asosiy faktlardan hisoblanadi: u 2008-yilda dunyoga kelgan avlod vakili sifatida ta’lim, raqamli texnologiyalar va sportga oid qiziqishlarini bir vaqtning o‘zida shakllantirib bormoqda.

Hozirda u Toshkent shahri, Chilonzor tumanida yashaydi. Tug‘ilgan hududi bilan hozirgi yashash manzilining boshqa-boshqa ekani uning hayot yo‘lida hududiy o‘zgarish bo‘lganini ko‘rsatadi, biroq bu ko‘chishning sabablari, vaqti yoki oilaviy sharoitlari haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmagan. Shuning uchun uning tarjimai holida tasdiqlangan jihat — Andijon viloyatida tug‘ilgani va ayni damda poytaxtning Chilonzor tumanida istiqomat qilayotganidir.

Muhammadzohid o‘zini birgina o‘quvchi sifatida emas, balki qiziqishlari keng yosh sifatida namoyon etadi. Qisqa ta’rifda kiberxavfsizlikka o‘qiyotgani, sportni sevishi, kitob o‘qishi hamda futbol va voleybol bo‘yicha sovrindor ekani bir qatorda berilgan. Bu jihatlar uning kundalik hayotida bilim olish, jismoniy tayyorgarlik va shaxsiy dunyoqarashni boyitishga xizmat qiladigan mashg‘ulotlar borligini anglatadi.

U o‘zi haqidagi qiziqarli ma’lumotlar ko‘pligini, qaysi birini aytishni bilmayotganini bildirgan. Bu javob konkret tafsilotlarni ochib bermasa ham, uning o‘z hayotida e’tiborga molik deb biladigan tajribalar va qiziqishlar borligini anglatadi. Biografik ma’lumotlarda esa tasdiqlangan asosiy belgilar uning tug‘ilgan sanasi, yashash hududi, o‘qishi, sportdagi diplomlari, kitobxonligi va maqsadlari bilan belgilanadi.

Muhammadzohid 37-o‘rta ta’lim maktabida tahsil oladi. Maktab davri uning bilim olishdagi asosiy bosqichi bo‘lib, ayni paytda u umumiy o‘rta ta’limni davom ettirmoqda. Uning tarjimai holida sinfi, fanlar bo‘yicha o‘zlashtirishi, maktab tadbirlaridagi ishtiroki yoki ustozlari haqida alohida ma’lumotlar keltirilmagan. Biroq u maktab ta’limi bilan bir qatorda muayyan zamonaviy yo‘nalishga e’tibor qaratayotgani qayd etilgan.

U kiberxavfsizlik sohasida o‘qiydi. Bu yo‘nalishni tanlagani uning raqamli muhit, axborot bilan ishlash va texnologik bilimlarga qiziqishi borligini ko‘rsatadi. Kiberxavfsizlik zamonaviy hayotda shaxsiy ma’lumotlar, raqamli tizimlar va onlayn makondagi xavfsizlik bilan bog‘liq masalalarni anglatadigan soha bo‘lgani uchun, unda o‘qish Muhammadzohidning kelajakda foydali kasb egasi bo‘lish istagi bilan mazmunan uyg‘unlashadi. Ammo uning aynan qaysi mavzularni o‘rganayotgani, kurs yoki dastur nomi hamda o‘qish shakli haqida faktlar taqdim etilmagan.

U faoliyatini bu oydan boshlaganini aytgan. Ushbu ifoda uning tanlagan yo‘nalishida amaliy yoki o‘quv faoliyatining boshlanishi juda yangi ekanini ko‘rsatadi. “Bu oy” degan vaqt ifodasi aniq oy va yilni belgilamaydi, shuning uchun mazkur boshlanish sanasini kengroq aniqlashtirib bo‘lmaydi. Shunga qaramay, u sohada ilk qadamlarini tashlashga qaror qilgani muhim: bu qaror qiziqishni amaliy harakatga aylantirishga urinish sifatida ko‘rinadi.

Ta’limga bunday yondashuv uning qarashlari bilan ham bog‘lanadi. U liderlik uchun to‘g‘ri qaror qabul qilish, jamoa bilan ishlash, xatolarini tan olish va maqsadini aniq belgilash muhim, deb hisoblaydi. O‘qish jarayonida ham aynan shu yondashuvlar foydali bo‘lishi mumkin: maqsadni belgilash o‘rganish ritmini yaratadi, xatoni tan olish esa o‘z bilimidagi bo‘shliqlarni ko‘rib, ularni to‘ldirishga yordam beradi. Bu fikrlar uning bilim olishni faqat natija emas, mas’uliyat talab qiladigan jarayon sifatida tushunishini ko‘rsatadi.

Muhammadzohidning hozirgi yo‘nalishi kiberxavfsizlik bilan bog‘liq. U bu sohada o‘qiyotgani va faoliyatini bu oydan boshlagani haqida ma’lumot bergan. Demak, bu yo‘l uning shakllanib borayotgan kasbiy qiziqishlari qatorida turadi. Boshlang‘ich davrda bo‘lishi uning oldida o‘rganish, ko‘nikma hosil qilish va o‘ziga mos keladigan amaliy yo‘nalishni topish kabi vazifalar borligini anglatishi mumkin.

Uning kelajakdagi niyati — odamlarga yordami tegadigan kasb egasi bo‘lish. Bu maqsad tanlagan sohasi bilan mantiqan bog‘lanadi: raqamli makondagi xavfsizlik masalalari insonlar va tizimlar uchun ahamiyatli bo‘lishi mumkin. Biroq Muhammadzohid bu sohada qaysi kasbni egallashni, qanday loyiha yaratishni yoki qaysi muammolar ustida ishlashni rejalashtirayotgani haqida aniq bayonot bermagan. Shu sababli uning kasbiy maqsadini hozircha keng ma’nodagi ijtimoiy foyda berishga intilish sifatida ko‘rish o‘rinlidir.

Yangi faoliyatning boshlanishi yoshlar uchun muhim psixologik qadamdir. Muhammadzohidning o‘zi boshqa yoshlar uchun aytgan “Bugun qilgan kichik harakating — ertangi katta natijangning boshlanishi.” degan fikri shu jarayonning mazmunini ifodalaydi. Ushbu iqtibos uning katta maqsadlarga birdaniga emas, kundalik kichik sa’y-harakatlar orqali yaqinlashish kerakligi haqidagi qarashini ko‘rsatadi. Soha bo‘yicha ishni aynan bu oyda boshlagani mazkur qarashning shaxsiy hayotdagi amaliy ko‘rinishi bo‘lishi mumkin.

Bu yo‘nalishda izchil harakat qilish uchun uning o‘zi ta’kidlagan fazilatlar ham muhim ahamiyat kasb etadi. To‘g‘ri qaror qabul qilish o‘qish va amaliyotdagi ustuvorliklarni belgilashga, jamoa bilan ishlash umumiy vazifalarni bajarishga, xatolarini tan olish esa kamchiliklardan o‘rganishga xizmat qilishi mumkin. Mazkur fikrlar tayyor mutaxassisning emas, balki o‘zini rivojlantirish mezonlarini anglayotgan o‘quvchining qarashlari sifatida ahamiyatlidir.

Muhammadzohid sportni bo‘sh vaqtining muhim qismi deb biladi. U futboldan tuman miqyosida 2-o‘rin uchun diplom olgan. Bu yutuq uning futbol musobaqasida qatnashib, sovrinli o‘ringa erishganini tasdiqlaydi. Tuman miqyosidagi ikkinchi o‘rin diplomi sportdagi harakatlari natija bilan qayd etilganini ko‘rsatadigan aniq biografik dalildir.

U voleyboldan viloyat miqyosida 4-o‘rin uchun diplom ham olgan. Bu natija avvalgi sport yutug‘idan miqyos jihatidan farqlanadi: voleybol bo‘yicha ishtiroki viloyat darajasidagi musobaqaga yetgan. To‘rtinchi o‘rin diplomi uning sport faoliyatida faqat qatnashish emas, natijani qayd ettirish darajasidagi ishtirok ham bo‘lganini anglatadi. Berilgan ma’lumotlarda musobaqalarning sanasi, jamoa tarkibi, o‘yinlardagi roli yoki raqiblari haqida tafsilotlar yo‘q.

Futbol ham, voleybol ham jamoaviy o‘yinlardir. Shu sababli Muhammadzohidning sportdagi tajribasi uning jamoa bilan ishlash haqidagi qarashlari bilan hamohang ko‘rinadi. U liderlikning muhim tomonlaridan biri sifatida jamoa bilan ishlashni tilga oladi. Uning bu fikri musobaqaviy sportning jamoaviy mas’uliyat, hamkorlik va umumiy natijaga e’tibor talab qiladigan mohiyatini qadrlashini ko‘rsatishi mumkin.

Sportdagi o‘rinlar uning faoliyatidagi ikki konkret natijani belgilaydi: tuman miqyosida futbol bo‘yicha 2-o‘rin va viloyat miqyosida voleybol bo‘yicha 4-o‘rin. Bu diplomlar qisqa bioyorlig‘idagi “Futbol sovrindori” hamda “Voleybol sovrindori” ta’riflarining asosidir. U sport bilan shug‘ullanishni davom ettirayotgani jismoniy faollik uning hayotida bir martalik musobaqa emas, bo‘sh vaqtni mazmunli tashkil etish shakllaridan biri ekanini anglatadi.

Sport bilan bir qatorda Muhammadzohid bo‘sh vaqtida kitob o‘qiydi. Kitobxonlik uning qisqa bioyorlig‘ida ham alohida “Kitobxon” sifatida ifodalangan. U qaysi janrlar, mualliflar yoki mavzulardagi asarlarni mutolaa qilishi haqida ma’lumot bermagan, ammo kitob o‘qishni odatiy mashg‘uloti sifatida tilga olgani uning bo‘sh vaqtni bilim va tafakkur bilan bog‘lashini anglatadi.

Uning fikricha, boshqalar undan intizom va hurmatni o‘rganishlari mumkin. Bu javob uning o‘zida qadrlaydigan ikki sifatni aniq belgilaydi. Intizom o‘qish, sport va yangi boshlangan faoliyatni muvofiqlashtirishda muhim bo‘lishi mumkin; hurmat esa jamoa bilan ishlash, oila va atrofdagilar bilan munosabatlarda ahamiyatli tamoyil sifatida namoyon bo‘ladi. Bu yerda u boshqalarga mutlaq o‘rnak ekanini da’vo qilmaydi, balki o‘rganishga arzigulik deb hisoblaydigan sifatlarini bildiradi.

Uning shaxsiy qarashlarida xatolarini tan olish ham alohida o‘rin tutadi. Bu fikr o‘z ustida ishlashning muhim qismi sifatida talqin etilishi mumkin. Xatoni tan olish insonning natijaga emas, rivojlanish jarayoniga ham e’tibor qaratishini ko‘rsatadi. Ayniqsa, o‘qish, sport va yangi sohada dastlabki qadamlar davrida xatolardan xulosa chiqarish intizom bilan birga shakllanadigan ko‘nikmadir.

Muhammadzohidning o‘zini ta’riflashida sportsevarlik va kitobxonlik yonma-yon turadi. Birinchisi faollik hamda muntazam mashqni, ikkinchisi esa fikrlash va izlanishni anglatadi. Bu uyg‘unlik uning shaxsiy rivojlanishga bir tomonlama emas, turli mashg‘ulotlar orqali yondashayotganini ko‘rsatadi. Berilgan faktlardan kelib chiqib, u sportdagi tajriba, mutolaa va raqamli soha bo‘yicha o‘qishni o‘z hayotida parallel olib borishga intilayotgan yosh sifatida gavdalanadi.

Muhammadzohidni ilhomlantiradigan inson — onasi. U bu savolga qisqa va aniq tarzda “Onam.” deb javob bergan. Mazkur javob uning hayotida ona obrazi muhim ruhiy tayanch ekanini ko‘rsatadi. Nomzod hayotida unga ta’sir qilgan alohida shaxs yoki voqea bormi, degan savolga “Yo‘q.” deb javob bergan bo‘lsa-da, ilhom manbai haqida so‘ralganda onasini tilga olgani ikki javobning mazmuni turlicha ekanini anglatadi: biri bevosita ta’sir qilgan voqea yoki shaxs haqidagi savolga, ikkinchisi esa ilhom beruvchi inson haqidagi savolga tegishlidir.

U onasiga yaxshi hayot berishni orzu qiladi. Bu niyat uning kelajak haqidagi qarashlarida oilaviy mas’uliyat muhim ekanini ifodalaydi. Mazkur maqsad umumiy istak bo‘lib qolmay, onasini ilhom manbai sifatida ko‘rishi bilan birlashadi. Shunday qilib, uning shaxsiy intilishlarida ta’lim olish, o‘zini rivojlantirish va yaqin insoniga munosib sharoit yaratishga intilish bir-biriga bog‘langan.

Muhammadzohid odamlarga yordami tegadigan kasb egasi bo‘lishni ham orzu qiladi. Bu niyat uning maqsadlarini faqat shaxsiy manfaat doirasida tasavvur qilmasligini ko‘rsatadi. U qaysi shaklda, qaysi guruhdagi odamlarga yoki qanday vaziyatlarda yordam berishni rejalashtirishi haqida aniq ma’lumot aytmagan. Ammo kasbning odamlar hayotiga foyda keltirishi kerakligi haqidagi qarash uning kelajakni tanlashdagi axloqiy mezonlaridan biri bo‘lishi mumkin.

Onasiga yaxshi hayot berish va foydali kasb egasi bo‘lish istagi uning bugungi ta’limi hamda yangi faoliyat boshlashi bilan bir yo‘nalishda turadi. Hozirgi bosqichda bu maqsadlar hali reja va orzu shaklida, lekin ular uning sa’y-harakatlariga mazmun beradigan aniq yo‘nalishlardir. U o‘z kelajagini bilim, mehnat va boshqalarga foyda yetkazish tushunchalari bilan bog‘laydi.

Muhammadzohidning liderlik haqidagi tasavvuri bir nechta aniq mezondan tarkib topadi. Uning fikricha, lider bo‘lish uchun to‘g‘ri qaror qabul qilish, jamoa bilan ishlash, xatolarini tan olish va maqsadini aniq belgilash muhim. Bu qarashda liderlik faqat boshqarish yoki boshqalardan ajralib turish sifatida emas, balki mas’uliyatli qaror, hamkorlik, ochiqlik va yo‘nalishga ega bo‘lish bilan bog‘langan.

To‘g‘ri qaror qabul qilishga urg‘u berishi uning natijalar uchun javobgarlikni muhim deb bilishini ko‘rsatadi. Jamoa bilan ishlash haqidagi fikr esa sportdagi tajribasi bilan mazmunan yaqin: futbol va voleybolda individual harakat umumiy jamoa o‘yini ichida namoyon bo‘ladi. Xatolarini tan olish talabini aytishi esa o‘zini tanqidiy baholash va kamchiliklar ustida ishlashga ijobiy yondashuvni ifodalashi mumkin.

Maqsadni aniq belgilash uning shaxsiy rejalari bilan ham bog‘lanadi. U onasiga yaxshi hayot berish va odamlarga yordami tegadigan kasb egasi bo‘lishni ko‘zlaydi. Bu maqsadlar keng bo‘lsa-da, uning hayotida qanday qadriyatlar muhimligini ochib beradi. U yangi o‘quv yo‘nalishiga kirgani, sport bilan shug‘ullanishi va kitob o‘qishi ana shu maqsadlar sari turli yo‘nalishlardagi tayyorgarlik sifatida ko‘rilishi mumkin.

Uning boshqa yoshlar uchun motivatsion fikri: “Bugun qilgan kichik harakating — ertangi katta natijangning boshlanishi.” Ushbu iqtibos qisqa, ammo mazmunan aniq murojaatdir. U yoshlarni katta niyatlar oldida to‘xtab qolmaslikka, kichik va muntazam qadamlarning qiymatini tushunishga chorlaydi. Muhammadzohidning o‘zi ham faoliyatini bu oydan boshlagan yosh sifatida mazkur fikrni kelajakka yo‘naltirilgan harakat tamoyili deb bilishi mumkin.

Muhammadzohidning bugungi yo‘li maktab ta’limi, kiberxavfsizlik bo‘yicha endigina boshlangan faoliyat, sport, kitobxonlik va oilaviy mas’uliyat haqidagi qarashlar kesishgan nuqtada davom etmoqda. Uning futboldagi tuman miqyosidagi 2-o‘rini hamda voleyboldagi viloyat miqyosidagi 4-o‘rini mehnat va ishtirokning aniq qayd etilgan natijalaridir. Intizom va hurmatni qadrlashi, liderlikni to‘g‘ri qaror, hamkorlik, xatoni tan olish va aniq maqsad bilan bog‘lashi esa uning o‘z rivojlanishiga mezonlar belgilayotganini ko‘rsatadi. Onasiga yaxshi hayot yaratish hamda odamlarga foydasi tegadigan kasb egasi bo‘lish niyati uning kelajakdagi izlanishlariga mazmun beradi. Endi uning oldidagi real vazifa — bu niyatlarni muntazam o‘qish, tajriba va mas’uliyatli qadamlar orqali mustahkamlashdir.