VAHOBOVA OYSHAXON ABDULATIF QIZI

Vahobova Oyshaxon Abdulatif qizi

O‘zbek tilshunosligi yo‘nalishi talabasi | “Sahifa” kitobxonlik loyihasi asoschisi | Ilmiy maqolalar muallifi | Til va kitob targ‘ibotchisi

Tug‘ilgan sana: 6-iyul, 2007-yil

Tug‘ilgan joy: Farg‘ona viloyati, Marg‘ilon shahri

Hozirgi yashash joyi: Farg‘ona viloyati, Marg‘ilon shahri

Ta’lim: Farg‘ona davlat universiteti talabasi

Yo‘nalishi: Filologiya va tillarni o‘qitish — o‘zbek tili

Bosqichi: 1-kursni tamomlagan

Faoliyati: O‘zbek tilshunosligi sohasida ilmiy izlanish olib boradi, kitobxonlik va ona tili targ‘iboti bilan shug‘ullanadi

Oyshaxon Vahobova Abdulatif qizi — ona tiliga muhabbat, ilmiy izlanish, kitobxonlik va milliy qadriyatlarni hayotiy mas’uliyat deb bilgan intiluvchan yoshlardan biridir. U yosh bo‘lishiga qaramay, o‘zbek tilining go‘zalligi, imkoniyatlari va ilmiy salohiyatini chuqur anglashga, uni yoshlar orasida targ‘ib qilishga va kelajakda tilimiz rivojiga munosib hissa qo‘shishga intilayotgan faol avlod vakilidir.

Farg‘ona viloyati Marg‘ilon shahrida tug‘ilib voyaga yetgan Oyshaxonning ta’lim yo‘li turli muhitlar, turli maktablar va turli tajribalar bilan boyigan. U 2014-yilda Marg‘ilon shahridagi 11-son umumta’lim rus maktabida o‘qishni boshlagan va 7-sinf oxirigacha shu maktabda tahsil olgan. Keyinchalik 3-son umumta’lim o‘zbek maktabiga ko‘chib, 9-sinfni tamomlagan.

10-sinfda esa Ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari agentligi tomonidan tashkil etilgan Marg‘ilon shahar ixtisoslashtirilgan maktabiga imtihon asosida qabul qilingan. Ushbu maktabni bitirgach, bugun Farg‘ona davlat universitetining Filologiya va tillarni o‘qitish — o‘zbek tili yo‘nalishida tahsil olmoqda.

Bu yo‘l Oyshaxonning nafaqat bilimga, balki til, adabiyot, ilm va milliy tafakkurga bo‘lgan qiziqishini bosqichma-bosqich mustahkamlab kelgan.

O‘zbek tilshunosligi sari boshlangan ilmiy yo‘l:

Oyshaxon universitetga kirganidan so‘ng, oktyabr oyida ilmiy faoliyatini boshlagan. Bu jarayonda filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent ilmiy ustozining ko‘rsatmalari unga muhim yo‘l-yo‘riq bo‘lgan.

Ilmiy faoliyatga ilk qadam qo‘yish har bir talaba uchun katta mas’uliyatdir. Chunki ilmiy izlanish shunchaki mavzu tanlash yoki maqola yozish emas. Bu — muammoni ko‘ra olish, savol qo‘yish, manbalarni o‘rganish, fikrni asoslash va ilmiy xulosa chiqarish jarayonidir.

Oyshaxon aynan o‘zbek tilshunosligi sohasida izlanmoqda. Bu yo‘nalish uning ona tilimizga bo‘lgan muhabbati, tilimizning bugungi holati va kelajagi uchun befarq emasligini ko‘rsatadi. U uchun o‘zbek tili — faqat muloqot vositasi emas. Bu til — millat xotirasi, tafakkuri, madaniyati, tarixi va ruhiy dunyosini o‘zida saqlagan bebaho boylikdir.

Ilmiy maqolalar va til rivojiga hissa:

Oyshaxon tilshunoslik sohasida bir qator ilmiy maqolalar muallifi hisoblanadi. U “Sun’iy intellekt terminologiyasining o‘zbek tiliga o‘zlashishi”, “Nutqni buzuvchi salbiy hodisalar”, “Pragmalingvistika va diskurs tahlili”, “Buyuk astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bekning hayoti va ilmiy-ma’rifiy merosi” kabi mavzularda ilmiy izlanishlar olib borgan.

Bu mavzular uning qarashlari kengligini ko‘rsatadi. Bir tomonda zamonaviy texnologiyalar va sun’iy intellekt terminologiyasi, ikkinchi tomonda nutq madaniyati, pragmalingvistika, diskurs tahlili va buyuk ajdodlarimiz merosi bor. Oyshaxon bu mavzular orqali o‘zbek tilining zamonaviy jarayonlarga moslashuvi, ilmiy ifoda imkoniyatlari va nutq madaniyatidagi muammolarni o‘rganishga harakat qilmoqda.

Ayniqsa, sun’iy intellekt terminlarining o‘zbek tiliga o‘zlashishi bugungi davr uchun juda dolzarb mavzulardan biridir. Chunki texnologiya rivojlanar ekan, til ham yangi tushunchalarni qabul qiladi, ularga o‘z ifoda shaklini topadi va zamon bilan birga yangilanadi. Oyshaxon ana shu jarayonlarga befarq emas.

U tilni asrashni uni zamondan uzib qo‘yish deb emas, aksincha, uni zamonaviy sohalar bilan uyg‘un rivojlantirish deb tushunadi.

Kitobxonlikdan boshlangan katta qiziqish:

Oyshaxon hayotida kitobning o‘rni alohida. Uning ilmiy va ma’naviy dunyosiga katta ta’sir qilgan voqealardan biri 8-sinfda yuz bergan. Eng yaqin dugonasi Odinaxon unga Mehmet Yildizning “Izlash” kitobini tavsiya qilgan. Aynan shu kitob Oyshaxonda ilmiy hayotga chinakam qiziqish uyg‘otgan va undan so‘ng u ko‘plab kitoblar o‘qishni boshlagan.

Ba’zan inson hayotida bitta kitob butun yo‘nalishni o‘zgartiradi. Bir kitob yangi savollar uyg‘otadi, yangi fikrlar beradi, qalbda yangi izlanish istagini paydo qiladi. Oyshaxon uchun “Izlash” ana shunday kitoblardan biri bo‘lgan.

Bugun u kitobxonlikni nafaqat shaxsiy odat, balki jamoaviy harakatga aylantirgan. U Yoshlar ishlari agentligi va O‘zbekiston bolalar tashkiloti hamkorligida tashkil etilgan “Sahifa” kitobxonlik loyihasining asoschisidir. Ayni damda ushbu loyiha 115 nafar kitobxonni birlashtirgan.

Bu tashabbus Oyshaxonning faqat o‘zi kitob o‘qish bilan cheklanib qolmasdan, boshqalarni ham kitobga yaqinlashtirish, yoshlar orasida mutolaa madaniyatini rivojlantirish va ma’naviy muhit yaratishga intilayotganini ko‘rsatadi.

Maktab davridagi faollik va xalqaro muhitga qiziqish:

Oyshaxon maktab davridayoq ko‘plab ingliz tili musobaqalarida qatnashgan. 9-sinfda guruhi bilan shahar bosqichida 2-o‘rinni egallab, 75 million so‘m mukofot yutgani uning jamoaviy ishlarda ham faol bo‘lganini ko‘rsatadi.

Shuningdek, u Ibrat Debate, FPSMUN va turli kitobxonlik loyihalarida ishtirok etgan. Debate va MUN kabi loyihalar yosh insondan fikrni aniq bayon qilish, dalil keltirish, muhokama madaniyatiga ega bo‘lish, xalqaro masalalarga kengroq qarash va jamoada o‘z pozitsiyasini himoya qila olishni talab qiladi.

Oyshaxonning bunday loyihalarda qatnashgani uning faqat filologiya bilan emas, balki tanqidiy fikrlash, nutq madaniyati, munozara va xalqaro muhitga ham qiziqishini ko‘rsatadi.

U 10-sinfda IELTS imtihonidan 5.5 ball olgan, shuningdek, o‘zbek tili va adabiyoti bo‘yicha milliy sertifikatning C darajasini qo‘lga kiritgan. Rus, ingliz va arab tillarini bilishi esa uning ko‘p tillilikka intilayotgan, turli madaniyat va manbalarni anglashga ochiq yosh ekanini ko‘rsatadi.

Ota-ona, ustoz va do‘stlardan kelgan ilhom:

Oyshaxon hayotida ota-onasining qo‘llab-quvvatlashi alohida o‘rin tutadi. Ularning ishonchi, e’tibori va mehr-muhabbati uning har bir yutug‘ida muhim omil bo‘lib kelmoqda.

Shuningdek, maktabdagi ustozlari doimo savollariga javob berib, uni ilhomlantirgan. Ustozning vazifasi faqat dars o‘tish emas. Haqiqiy ustoz — o‘quvchida savol uyg‘otadi, qiziqishini qo‘llab-quvvatlaydi va uni o‘z yo‘lini topishga undaydi.

Oyshaxonning hozirgi yo‘nalishini tanlashida Quldashev Nizomiddin Ahmadaliyevichning o‘rni katta. Aynan shu ustoz uni to‘g‘ri yo‘naltirgan, filologiya va o‘zbek tilshunosligi sohasiga qiziqishini mustahkamlashga sabab bo‘lgan.

Uning hayotida dugonasi Odinaxonning ham o‘rni muhim. Bir kitob tavsiyasi orqali Oyshaxonning dunyoqarashida yangi sahifa ochilgan. Bu esa ba’zan inson hayotida do‘st, ustoz yoki yaqin insonning kichik ko‘ringan tavsiyasi ham katta burilish yasashi mumkinligini ko‘rsatadi.

Hayotiy falsafasi va shaxsiy qadriyati:

Oyshaxonning hayotiy qarashida oila eng muhim o‘rinlardan birini egallaydi. Uning fikricha, har qanday holatda ham insonni doimo qo‘llab-quvvatlaydigan, yutuqlariga eng birinchi sababchi bo‘ladigan insonlar — bu uning oilasi, xususan ota-onasidir.

“Ota-onani xursand qilish uchun katta qadamlar tashlash kerak.”

Bu fikr Oyshaxonning qalbidagi minnatdorlik, mas’uliyat va mehrni ifodalaydi. U o‘z yutuqlarini faqat shaxsiy muvaffaqiyat sifatida emas, balki ota-onasining ishonchi, mehnati va duosiga javob sifatida ko‘radi.

U uchun oila — tayanch, ishonch va ruhiy quvvat manbaidir. Inson hayotda qanchalik katta maqsadlar qo‘ymasin, uning ortida ota-onaning duosi, mehribonligi va qo‘llab-quvvatlashi bo‘lsa, yo‘li yanada barakali bo‘ladi.

Bo‘sh vaqt — manfaatli bo‘lish haqida o‘ylash:

Oyshaxon bo‘sh vaqtida asosan oilasi va jamiyatga qanday manfaatli bo‘lish mumkinligi haqida o‘ylaydi. Bu qarash uning yosh bo‘lishiga qaramay, hayotga mas’uliyat bilan yondashishini ko‘rsatadi.

U kitob o‘qishga vaqt ajratadi, yaqinlariga yordam berishga intiladi va o‘z bilimini jamiyatga foydali yo‘nalishga sarflashni istaydi. Uning uchun o‘qish, izlanish va til o‘rganish faqat o‘zi uchun emas, balki xalqiga, tiliga va jamiyatiga naf keltirish uchun ham zarur.

Liderlik — jamiyatga manfaatli bo‘lishdan boshlanadi:

Oyshaxonning fikricha, lider bo‘lish uchun eng avvalo jamiyatga manfaatli bo‘lishga harakat qilish, boshqalarni tushuna olish va to‘g‘ri qaror qabul qila bilish kerak.

Bu qarash uning yetakchilikni faqat boshqarish yoki oldinda yurish deb emas, balki xizmat qilish, tushunish va foydali qarorlar qabul qilish deb tushunishini ko‘rsatadi.

Haqiqiy lider odamlarning ehtiyojini tushunadi, ularning fikrini eshitadi va umumiy manfaat yo‘lida harakat qiladi. Oyshaxon uchun liderlik — jamiyatga foyda keltirish, til va ma’naviyat yo‘lida xizmat qilish, boshqalarga yo‘l ko‘rsatish va to‘g‘ri qarorlar bilan ijobiy ta’sir yaratishdir.

Tilga muhabbat va ona tilini asrash mas’uliyati:

Oyshaxon eng yoqtirmaydigan holatlardan biri — so‘zlashuv davomida ona tilimizni buzib gapirishdir. U bunday vaziyatlarga duch kelganida, o‘zbek tilining qadr-qimmati, boy imkoniyatlari va go‘zalligi haqida gapirishga harakat qiladi.

Bu jihat uning tilga bo‘lgan muhabbatini va mas’uliyatini yaqqol ko‘rsatadi. Chunki til — millatning ruhi, tafakkuri va o‘zligini ifodalaydigan eng muhim boylikdir. Til buzilsa, fikr ham, madaniyat ham, nutq ham zaiflashadi.

Oyshaxon xorijiy tillarni bilish orqali ham o‘z tilimizni rivojlantirish mumkinligini ko‘rsatishga intiladi. Uning qarashicha, chet tillarini o‘rganish o‘z tilidan uzoqlashish degani emas. Aksincha, boshqa tillarni bilgan inson ona tilining imkoniyatlarini yanada chuqurroq anglaydi, uni zamonaviy ilm-fan va xalqaro muloqot maydoniga olib chiqishga hissa qo‘sha oladi.

U olimlarimiz va ajdodlarimizning hayot yo‘llarini o‘rganishni ham juda yaxshi ko‘radi. Bu qiziqish uning ilmiy tafakkuri, tarixiy xotiraga hurmati va milliy merosga bo‘lgan e’tiborini bildiradi.

Kelajakdagi orzular — til va yurt bayrog‘i yo‘lida:

Oyshaxonning kelajakdagi eng katta maqsadlaridan biri — yurtimiz va tilimizning naqadar go‘zal ekanligini butun dunyoga namoyon etishdir. U o‘zbek tilining rivojiga katta hissa qo‘shishni, ilmiy izlanishlari va faoliyati orqali ona tilimizni yanada yuksaltirishni orzu qiladi.

Bu orzu shunchaki filologik qiziqish emas. Bu — millatga, tilga, tarixga va Vatanga bo‘lgan muhabbat ifodasidir. Tilni dunyoga tanitish — xalqning madaniyatini, tafakkurini, adabiyotini va ma’naviy boyligini tanitish demakdir.

Oyshaxon doimo yurtimiz bayrog‘ini yuksaklarga ko‘tarishni maqsad qilgan. Uning bu maqsadi xalqaro maydonda ilm, til, adabiyot va ma’rifat orqali O‘zbekiston nomini munosib namoyon etish istagidir.

Boshqalarga o‘rnak bo‘ladigan jihatlari:

Oyshaxon hozirgi kunda xorijiy tillarni o‘rganish bilan bir qatorda o‘z tilimizni asrab-avaylashni targ‘ib qiladi. U ustozlarning ko‘rsatmalariga amal qilish, ularni hurmat qilish va ilm yo‘lida ustoz sabog‘ining qanchalik muhim ekanini boshqalarga eslatib turadi.

Shuningdek, u kitoblar insonni qanday yuksak marralarga olib chiqishi mumkinligini o‘z hayoti misolida ko‘rsatishga intiladi. Chunki uning ilmiy hayotga qiziqishi ham aynan bir kitobdan boshlangan. Bugun esa u 115 nafar kitobxonni birlashtirgan “Sahifa” loyihasiga asos solgan.

Bu uning boshqalarga faqat gap bilan emas, amaliy harakat bilan ham namuna bo‘layotganini ko‘rsatadi.

Yoshlar uchun aytadigan so‘zi:

Oyshaxon yoshlar uchun eng muhim maslahatlardan birini bildiradi:

“Har bir yo‘nalishda, eng avvalo, o‘sha sohaning yetuk mutaxassisi bo‘lishni maqsad qiling, doimo ota-ona va ustozlarni hurmat qiling.”

Bu fikr uning hayotiy qarashini aniq ifodalaydi. U yoshlarni yuzaki qiziqish bilan emas, chuqur bilim va mas’uliyat bilan harakat qilishga chaqiradi. Har bir sohada haqiqiy natija faqat o‘sha yo‘nalishga mehr, ilm, sabr va ustozlar ko‘rsatmasiga amal qilish orqali keladi.

Oyshaxon Vahobova Abdulatif qizi o‘z hayoti bilan bitta haqiqatni ko‘rsatmoqda: ona tiliga muhabbat — millatga muhabbatdir, kitobga oshnolik esa kelajak sari ochilgan eng yorug‘ yo‘ldir.

U bugun o‘zbek tilshunosligi yo‘nalishida tahsil olayotgan, ilmiy maqolalar yozayotgan, “Sahifa” kitobxonlik loyihasi orqali yoshlarni mutolaaga chorlayotgan, xorijiy tillarni o‘rganish bilan birga ona tilimiz qadrini targ‘ib qilayotgan faol yoshdir.

Aynan shuning uchun ham Oyshaxon o‘zini faqat filologiya talabasi sifatida emas, balki o‘zbek tilining go‘zalligini dunyoga ko‘rsatishga, tilimiz rivojiga hissa qo‘shishga va yurt bayrog‘ini ilm-ma’rifat orqali yuksaltirishga bel bog‘lagan yosh avlod vakili sifatida namoyon etmoqda.