MAHMUDOVA FARISHTABONU MAHMUD QIZI

Mahmudova Farishtabonu Mahmud qizi

Yosh adiba | Ikki kitob muallifi | Xalqaro medal sohibasi | “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubi prezidenti

Tug‘ilgan sana: 2012-yil 30-mart

Tug‘ilgan joy: Samarqand viloyati, Ishtixon tumani

Yashash manzili: Samarqand viloyati, Ishtixon shahri

Ta’lim muassasasi: Ishtixon tumanidagi 83-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabi

Faoliyat yo‘nalishi: She’riyat, nasr va mumtoz adabiyot

Mualliflik asarlari: “Orifnoma” qissasi va “Novator” romani

Jamoatchilik faoliyati: “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubi prezidenti

Muhim e’tirofi: Ozarbayjonning “Uzier Hajiboev” xalqaro medali sohibasi

Ijodi yoritilgan nashrlar: O‘zA, “Yoshlik”, “Hurriyat”, “G‘uncha” va “Jadid”

Qiziqishlari: Kitobxonlik, she’riyat, nasr, mumtoz janrlar va yosh ijodkorlar bilan ishlash

Asosiy maqsadi: Mumtoz janrlarda ijodini rivojlantirib, o‘z devonini tartib etish

Hayotiy shiori: “Eng og‘ir yo‘l ko‘pincha eng go‘zal manzilga olib boradi.”

Mahmudova Farishtabonu Mahmud qizi — yoshiga qaramay, she’riyat, nasr, mumtoz adabiyot va xalqaro ijodiy jamoatchilik faoliyatida o‘z ovozini namoyon etib kelayotgan iste’dodli yoshlardan biridir.

Uning ijodiy yo‘li tasodifan yoki qisqa muddatli qiziqish sifatida boshlanmagan. Farishtabonuning adabiyotga bo‘lgan muhabbati bolalikdan, kitob va ijod qadrlanadigan oilaviy muhitdan shakllangan. Dastlabki sodda jumlalar, bolalarcha tasavvurlar va qalbda tug‘ilgan kechinmalar vaqt o‘tishi bilan she’rlar, hikoyalar, qissa va roman ko‘rinishidagi jiddiy asarlarga aylangan.

Bugungi kunda u “Orifnoma” qissasi va “Novator” romani muallifi. Uning adabiy maqolalari O‘zbekiston Milliy axborot agentligi — O‘zA sahifalarida chop etilgan, ijod namunalari esa “Yoshlik”, “Hurriyat”, “G‘uncha” va “Jadid” kabi nashrlarda yoritilgan.

Farishtabonu xalqaro darajadagi ijodiy e’tiroflardan biri — Ozarbayjonning “Uzier Hajiboev” medali bilan taqdirlangan. Shuningdek, u O‘rta Osiyo ijodkorlari ishtirokida tuzilgan “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubiga prezidentlik qilib, turli avlod va hududlarga mansub qalam ahlini birlashtirishga harakat qilmoqda.

Uning hayotiy qarashlari bir muhim haqiqatga asoslanadi:

“Eng og‘ir yo‘l ko‘pincha eng go‘zal manzilga olib boradi.”

Farishtabonu ijod yo‘lida uchraydigan qiyinchiliklarni to‘xtash uchun sabab emas, balki yanada yuksak natijaga olib boradigan sinov sifatida qabul qiladi. Uningcha, oson yo‘l insonni tezroq manzilga eltishi mumkin, ammo og‘ir yo‘l unga tajriba, sabr, kuch va o‘zligini anglash imkonini beradi.

Ishtixonda boshlangan ijodiy yo‘l

Farishtabonu 2012-yil 30-mart kuni Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida tug‘ilgan. U bugungi kunda Ishtixon shahrida istiqomat qiladi va tumandagi 83-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabida tahsil olmoqda.

Ishtixon — qadimiy tarix, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlar va o‘ziga xos adabiy muhitga ega maskanlardan biridir. Farishtabonuning bolalik xotiralari, atrofidagi insonlar, xalqona iboralar va kundalik hayot manzaralari uning ijodiy dunyoqarashi shakllanishida muhim o‘rin tutdi.

Ijodkor uchun tug‘ilib o‘sgan hudud oddiy yashash manzili bo‘lib qolmaydi. Ko‘chalar, qishloqlar, odamlarning suhbati, tabiatning fasllarga mos o‘zgarishi va oiladagi munosabatlar ham kelajakdagi asarlar uchun manbaga aylanishi mumkin.

Farishtabonu ham atrofidagi dunyoni shunchaki kuzatish bilan cheklanmaydi. U oddiy voqealar ortidagi ma’noni anglash, insonlarning aytilmagan hislarini sezish va bularni badiiy so‘z orqali ifodalashga intiladi.

U hali maktab o‘quvchisi bo‘lsa-da, adabiyotni faqat darslikdagi fan sifatida qabul qilmaydi. Adabiyot uning uchun insonni anglash, zamon bilan suhbatlashish va qalbidagi tuyg‘ularni boshqalarga yetkazish vositasidir.

Oilaviy muhitda uyg‘ongan iste’dod

Farishtabonuning ijodga bo‘lgan qiziqishi bolalikdan, oila muhitida boshlangan.

Bolaning kelajakdagi qiziqishlari va dunyoqarashida oila katta o‘rin tutadi. Uyda kitobning qadrlanishi, go‘zal so‘zga hurmat, farzandning fikrini tinglash va uning ijodiy urinishlarini qo‘llab-quvvatlash iste’dodning erta namoyon bo‘lishiga yordam beradi.

Farishtabonu ham dastlab o‘z hislarini sodda jumlalar, kichik hikoyalar va she’riy satrlar orqali ifodalashga uringan. Uning bu harakatlari e’tiborsiz qoldirilmagan. Aksincha, oila muhiti undagi qiziqishni rivojlantirish, kitobga yaqinlashtirish va yangi asarlar yozishga ruhlantirishda muhim tayanch bo‘lgan.

Ijodkorning ilk yozganlari har doim ham mukammal bo‘lmaydi. Ammo bola qalamiga nisbatan ishonch bilan munosabatda bo‘lish uning kelajakdagi katta asarlariga zamin yaratishi mumkin.

Farishtabonuning bugungi natijalari ham bir kunning yoki bitta tanlovning mahsuli emas. Uning ortida bolalikdan shakllangan kitobxonlik muhiti, muntazam mashq, yozilgan va qayta tahrir qilingan matnlar hamda ustozlardan olingan saboqlar mavjud.

Erkin ijod — qalb va tafakkur uyg‘unligi

Farishtabonu o‘zini erkin ijodkor deb biladi. U she’riy va nasriy asarlar yozadi.

Erkin ijodkorlik uning uchun mavzu yoki janr oldidagi mas’uliyatdan voz kechish emas. Aksincha, u qalbiga yaqin mavzularni mustaqil tanlash, hayotdagi voqealarga o‘z qarashi bilan yondashish va fikrini o‘ziga xos uslubda ifodalash imkonini anglatadi.

She’riyat unga tuyg‘ularni ixcham va ta’sirchan shaklda ifodalash imkonini bersa, nasr voqealar, obrazlar va inson taqdirlarini kengroq tasvirlash uchun maydon yaratadi.

Farishtabonu she’r yozayotganida so‘zning ohangi, ma’nosi va qalbga ta’siriga e’tibor beradi. Nasriy asarlarida esa voqea rivoji, qahramon xarakteri, muhit va hayotiy muammolarni tasvirlashga intiladi.

Uningcha, ijodkor faqat o‘z tuyg‘ularini bayon qilmasligi kerak. U jamiyatdagi o‘zgarishlarni kuzatishi, insonlarning dardi va orzusini his qilishi hamda ezgu fikrlarni o‘quvchiga yetkaza olishi lozim.

Ikki kitob muallifi bo‘lish mas’uliyati

Farishtabonu yosh bo‘lishiga qaramay, ikkita mualliflik kitobini yaratishga muvaffaq bo‘lgan.

Kitob yozish oddiy matn tayyorlashdan ancha murakkab jarayondir. Muallif mavzuni tanlashi, asarning g‘oyasini belgilashi, voqealar va qahramonlarni shakllantirishi, matnni qayta-qayta tahrir qilishi kerak.

Kitobning chop etilishi esa ijodkor hayotidagi muhim voqeadir. Chunki shu paytdan boshlab muallifning shaxsiy fikrlari, hislari va tasavvurlari kengroq o‘quvchilar auditoriyasiga taqdim etiladi.

Farishtabonu uchun ham mualliflik kitoblari faqat shaxsiy yutuq emas. Ular uning ijodiy salohiyati, mehnati va so‘z oldidagi mas’uliyatini namoyon etadigan muhim natijalardir.

Har bir kitob uning hayotining ma’lum bir bosqichini aks ettiradi. Yillar o‘tib, u o‘zining dastlabki asarlariga qaytganida, ijodiy qarashlari, fikrlash usuli va badiiy mahorati qanday rivojlanganini kuzata oladi.

U bugungi kitoblarini yakuniy manzil deb bilmaydi. Aksincha, ular hali yozilishi kerak bo‘lgan ko‘plab asarlar uchun dastlabki mustahkam poydevordir.

“Orifnoma” — ma’no va tafakkur izlanishi

Farishtabonu “Orifnoma” qissasi muallifidir.

Qissa janri muallifga biror voqea yoki inson taqdirini hikoyadan kengroq, romandan esa ixchamroq shaklda yoritish imkonini beradi. Bunday asarda voqealarning izchilligi bilan birga, qahramonning ruhiy dunyosi, tanlovi va hayotiy qarashlari ham muhim o‘rin tutadi.

“Orifnoma” nomining o‘zi bilim, tafakkur va ma’naviy izlanish tushunchalarini eslatadi. Ushbu asar Farishtabonuning yosh ijodkor sifatida hayot, inson va ma’rifat haqida jiddiy fikrlashga intilayotganini ko‘rsatadi.

Qissa yozish jarayonida u badiiy tasvir, voqealar ketma-ketligi, obraz yaratish va o‘quvchini asar davomida qiziqtirib borish kabi ko‘nikmalarini sinovdan o‘tkazgan.

Farishtabonu uchun qissa faqat voqeani bayon qilish emas. Har bir qahramon va hodisa orqali o‘quvchiga ma’lum bir savol, fikr yoki hayotiy xulosa yetkazilishi kerak.

“Novator” — yangilikka intilish ruhi

Farishtabonuning yana bir yirik asari — “Novator” romanidir.

Roman yaratish yosh ijodkor oldiga katta vazifa qo‘yadi. Unda bir nechta qahramon, murakkab voqealar, turli qarashlar va keng vaqt yoki makon tasviri bo‘lishi mumkin.

“Novator” nomi yangilik yaratuvchi, odatiy yo‘ldan tashqariga chiqishga jur’at etuvchi va jamiyat rivojiga yangi g‘oya olib kiruvchi inson obrazini anglatadi.

Bu asar Farishtabonuning yangilikdan qo‘rqmaydigan xarakteriga hamohang. U o‘zini turli janr va faoliyatlarda sinab ko‘rish, yangi g‘oyalarni qo‘llash va yoshiga qo‘yilgan chegaralarni mehnat orqali kengaytirishga intiladi.

Roman yozish jarayonida faqat iste’dodning o‘zi yetarli emas. Muallif uzoq vaqt davomida bir mavzu ustida ishlashi, voqealar o‘rtasidagi mantiqiy bog‘liqlikni saqlashi va har bir obrazga o‘ziga xos xarakter bera olishi kerak.

Farishtabonuning “Novator” romaniga qo‘l urgani uning katta adabiy shakllardan qo‘rqmasligi va uzoq muddatli ijodiy mehnatga tayyorligini ko‘rsatadi.

O‘zA sahifalarida chop etilgan maqolalar

Farishtabonuning maqolalari O‘zbekiston Milliy axborot agentligi — O‘zA sahifalarida chop etilgan.

Maqola yozish badiiy asar yaratishdan farqli mas’uliyat talab qiladi. Muallif mavzuni aniq tushunishi, fikrini dalillar asosida bayon etishi va o‘quvchiga tushunarli shaklda yetkazishi kerak.

O‘zA kabi axborot maydonida maqolaning chop etilishi yosh ijodkor uchun muhim tajriba hisoblanadi. Bu Farishtabonuga publitsistik uslub, mavzuga xolis yondashish va keng auditoriya bilan muloqot qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini bergan.

Uning adabiy ijod bilan bir qatorda maqola yozishi kelajakda jurnalistika, adabiy tanqid yoki publitsistika yo‘nalishlarida ham faoliyat yuritishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Farishtabonu uchun maqola oddiy xabar emas. U mavzu orqali o‘quvchiga fikr, ma’naviy xulosa va ezgu qarashlarni yetkazish imkonidir.

Nufuzli nashrlardagi ijodiy chiqishlar

Farishtabonuning ijod namunalari “Yoshlik”, “Hurriyat”, “G‘uncha” va “Jadid” kabi nashrlarda yoritilgan.

Turli yosh va auditoriyaga mo‘ljallangan nashrlarda ijodning e’lon qilinishi muallif uchun katta tajriba beradi. Har bir nashrning o‘z uslubi, o‘quvchilar doirasi va ijodiy talablari mavjud.

“G‘uncha” kabi bolalar va o‘smirlarga yaqin nashrda ijodning yoritilishi Farishtabonuning tengdoshlari bilan adabiy muloqot o‘rnatishiga yordam bersa, “Yoshlik”, “Hurriyat” va “Jadid” singari nashrlardagi chiqishlari uning ijodini kengroq adabiy jamoatchilikka tanishtiradi.

Farishtabonu har bir nashrni yangi o‘quvchi bilan uchrashuv deb biladi. Asar muallif qo‘lidan chiqqach, uning hayoti o‘quvchi qalbida davom etadi.

Kimdir she’rdan tasalli topishi, boshqasi bir jumla ustida uzoq fikrlashi yoki yozilgan asardan ilhomlanib o‘zi ham ijodga kirishishi mumkin.

Ijodkor uchun eng katta e’tiroflardan biri ham uning so‘zi boshqa inson qalbida harakat uyg‘ota olishidir.

Xalqaro “Uzier Hajiboev” medali

Farishtabonuning ijodiy faoliyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. U Ozarbayjonning “Uzier Hajiboev” xalqaro medali bilan taqdirlangan.

Xalqaro e’tirof yosh ijodkor uchun nafaqat quvonch, balki katta mas’uliyat hamdir. Chunki ijod endi faqat mahalliy muhit doirasida emas, boshqa xalqlar va madaniyatlar vakillari orasida ham baholanadi.

Adabiyot millatlar o‘rtasidagi ma’naviy ko‘priklardan biridir. Turli tillarda ijod qiladigan insonlarning tuyg‘ulari, orzulari va hayotiy savollari ko‘pincha bir-biriga yaqin bo‘ladi.

Farishtabonuning xalqaro medalga sazovor bo‘lishi uning adabiy mehnati kengroq doirada e’tirof etilganidan dalolat beradi.

U bu mukofotni faqat tarjimai holiga qo‘shiladigan nom sifatida emas, kelajakda yanada puxta asarlar yaratishga undaydigan ishonch va mas’uliyat sifatida qabul qiladi.

Ustozlar maktabi

Farishtabonuning ijodiy shakllanishida taniqli shoir, adib va olimlarning maslahatlari muhim o‘rin tutadi.

U o‘z ustozlari qatorida O‘zbekiston xalq shoirlari Usmon Azim, Abdulla Sher, Iqbol Mirzo va Xosiyat Bobomurodovani, shuningdek, taniqli ijodkor va adabiyot vakillari Muhammad Ismoil, To‘lqin Eshbek, Bobur Bobomurod hamda Nurboy Jabborovni alohida e’tirof etadi.

Bunday ustozlardan saboq va e’tibor olish yosh ijodkor uchun katta maktabdir.

Ustoz faqat yozilgan asarni maqtaydigan inson emas. Haqiqiy ustoz kamchilikni ko‘rsatadi, yosh qalamkashni ko‘proq o‘qishga, fikrlashga va o‘ziga nisbatan talabchan bo‘lishga undaydi.

Farishtabonu ustozlarining tavsiyalari orqali ijodga jiddiy munosabatda bo‘lish, matnni tahrir qilish va har bir so‘zning mas’uliyatini his etishni o‘rganmoqda.

Uning ijod namunalari ustozlarining ijodiy sahifa va axborot maydonlarida muntazam yoritib borilishi yosh adibaga katta ishonch bag‘ishlaydi.

Ammo bu e’tibor Farishtabonuni faqat faxrlantirib qolmay, undan yanada ko‘proq izlanish va ustozlar ishonchiga munosib bo‘lishni talab qiladi.

Usmon Azim ijodiy maktabining ta’siri

Farishtabonu ustozlari orasida O‘zbekiston xalq shoiri Usmon Azimning o‘rnini alohida qadrlaydi.

Usmon Azim ijodidagi kuchli ruh, samimiy kechinma, falsafiy teranlik va o‘ziga xos ifoda yosh ijodkorlar uchun katta adabiy maktab hisoblanadi.

Farishtabonu tajribali shoirlarning ijodini o‘rganish orqali she’r faqat qofiya yoki chiroyli jumlalardan iborat emasligini chuqurroq anglab bormoqda.

She’rda chin tuyg‘u, hayotiy haqiqat va muallifning o‘z ovozi bo‘lishi kerak. Aks holda, u tashqi shakli chiroyli, ammo o‘quvchi qalbiga yetib bormaydigan matnga aylanishi mumkin.

Ustozlarning Farishtabonu ijodiga e’tibor qaratishi va uni o‘z adabiy sahifalarida yoritishi yosh ijodkorning kelajakdagi yo‘liga bildirilgan ishonchdir.

Bu ishonch esa undan yanada katta mas’uliyat, mutolaa va mehnatni talab qiladi.

Mumtoz adabiyot sari intilish

Farishtabonu zamonaviy she’riyat va nasr bilan birga, mumtoz janrlarda ham ijod qiladi.

Mumtoz adabiyot yosh ijodkordan til, vazn, qofiya, badiiy san’atlar va an’analarni chuqur o‘rganishni talab qiladi. Bu yo‘nalishda faqat his-tuyg‘u bilan yozish yetarli emas. Muallif mumtoz adabiyotning ichki qonuniyatlarini ham bilishi kerak.

G‘azal, ruboiy, tuyuq va boshqa mumtoz shakllarda ijod qilish Farishtabonuga o‘zbek adabiy merosiga yanada yaqinlashish imkonini bermoqda.

U Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur va boshqa mumtoz ijodkorlarning asarlarini o‘rganish orqali so‘zning tarixiy qudrati, aruz ohangi va badiiy tafakkurning boy imkoniyatlarini anglashga intiladi.

Farishtabonu uchun mumtoz janrlarda yozish o‘tmishni shunchaki takrorlash emas. U adabiy an’analarni zamonaviy tuyg‘u va fikrlar bilan uyg‘unlashtirishni istaydi.

Devon tartib etish orzusi

Farishtabonuning eng katta ijodiy maqsadlaridan biri — mumtoz janrlarda yozgan asarlarini jamlab, devon tartib etishdir.

U o‘z vohasida devon tuzgan dastlabki ayol ijodkorlardan biri bo‘lishni niyat qilgan.

Devon oddiy she’rlar to‘plamidan farq qiladi. U muayyan tartib, adabiy an’ana va katta ijodiy mehnat asosida shakllanadi. Undagi asarlar muallifning dunyoqarashi, ma’naviy olami va ijodiy yo‘lini yaxlit tarzda namoyon etadi.

Bunday maqsad Farishtabonudan mumtoz janrlarni chuqur o‘rganish, ko‘plab she’rlar yaratish va ularni yuksak talab asosida saralashni talab qiladi.

U bu orzusiga tezda emas, muntazam mehnat, ustozlar sabog‘i va adabiy bilim orqali erishishni istaydi.

Farishtabonuning devon tartib etish niyati yosh avlod orasida mumtoz adabiyotga qiziqishni kuchaytirishi va qadimiy an’analarni zamonaviy ijod bilan bog‘lashga xizmat qilishi mumkin.

“Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubi

Farishtabonu yosh bo‘lishiga qaramay, O‘rta Osiyo ijodkorlari tomonidan tashkil etilgan “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubiga prezidentlik qilmoqda.

Klubning maqsadi turli mamlakat va hududlarda yashaydigan ijodkorlarni birlashtirish, ularning asarlarini targ‘ib qilish va adabiy hamkorlikni rivojlantirishdan iborat.

Farishtabonu uchun bunday jamoaga rahbarlik qilish shaxsiy nom yoki mavqedan ko‘ra katta mas’uliyatdir.

Turli yosh, tajriba va qarashga ega ijodkorlarni bir maqsad atrofida birlashtirish uchun yaxshi muloqot, adolat, sabr va tashkiliy qobiliyat zarur.

Klub hay’ati tarkibida taniqli adib va shoirlarning mavjudligi ham uning faoliyatiga jiddiy mas’uliyat yuklaydi.

Farishtabonu tajribali ijodkorlarning fikrini tinglash, yosh qalamkashlarga imkoniyat yaratish va turli adabiy loyihalarni amalga oshirish orqali klub faoliyatini rivojlantirishga intiladi.

Bu jarayon uning nafaqat ijodkorlik, balki yetakchilik va jamoa bilan ishlash ko‘nikmalarini ham shakllantirmoqda.

Yosh prezident zimmasidagi mas’uliyat

Farishtabonuning xalqaro ijodkorlar klubiga prezidentlik qilishi uning yoshiga nisbatan katta vazifadir.

Rahbarlik lavozimi faqat qaror chiqarish yoki tadbirlarda oldingi safda turish degani emas. Yetakchi jamoa a’zolarining fikrini tinglashi, nizolarni adolat bilan hal qilishi va umumiy maqsadni aniq belgilashi kerak.

Farishtabonu liderning asosiy fazilatlari qatoriga quyidagilarni kiritadi:

mas’uliyat, halollik, yaxshi muloqot, qat’iyat, adolatlilik, jamoani boshqara olish, muammoni hal qilish qobiliyati va o‘z ustida ishlash.

Uningcha, bu fazilatlarning faqat bittasiga ega bo‘lish yetarli emas. Lider har tomonlama rivojlanishi va o‘z faoliyati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi lozim.

Mas’uliyat rahbarni o‘z qarorlarining oqibatini tushunishga undaydi. Halollik jamoaning ishonchini mustahkamlaydi. Yaxshi muloqot insonlarni birlashtiradi. Adolatlilik esa har bir a’zoga teng munosabatda bo‘lishni ta’minlaydi.

Muammoni hal qilish qobiliyati bo‘lmasa, lider qiyin vaziyatlarda jamoani yo‘qotib qo‘yishi mumkin. O‘z ustida ishlamaydigan rahbar esa vaqt o‘tishi bilan jamoasining rivojlanish sur’atidan ortda qoladi.

Farishtabonu ushbu fazilatlarni faqat nazariy talab sifatida emas, o‘z faoliyatida shakllantirishi kerak bo‘lgan kundalik vazifalar sifatida ko‘radi.

Kitob — ijodkorning doimiy ustozidir

Farishtabonu bo‘sh vaqtida ko‘p kitob o‘qiydi va yangi asarlar yozadi.

Uningcha, yozishni istagan inson avvalo mutolaa qilishi kerak. Kitob o‘qimasdan so‘z boyligini, badiiy tafakkurni va turli uslublarni rivojlantirish qiyin.

Har bir o‘qilgan asar ijodkorga yangi tajriba beradi. Bir yozuvchidan voqea qurishni, boshqasidan xarakter yaratishni, yana bir ijodkordan esa tilning nozik imkoniyatlaridan foydalanishni o‘rganish mumkin.

Farishtabonu mutolaa paytida faqat voqeani bilish uchun o‘qimaydi. U muallifning qanday tasvir yaratgani, qahramonlarning nutqi va asarning umumiy tuzilishiga ham e’tibor beradi.

Kitoblar unga yangi savollar beradi, tasavvurini kengaytiradi va yozayotgan asarlariga tanqidiyroq qarashga yordam beradi.

Uning nazarida, ijodkorning eng katta xavfi o‘zining dastlabki natijalaridan qoniqib, o‘rganishdan to‘xtashidir. Shu sababli Farishtabonu har bir yangi asar oldidan yana ko‘proq o‘qish va izlanishga intiladi.

Adabiy bilim va ezgu fikrlarni ulashish

Farishtabonu boshqalar uning faoliyatidan adabiy bilimlar va ezgu fikrlarni o‘rganishi mumkin, deb hisoblaydi.

U ijodni faqat shaxsiy tuyg‘ularni ifodalash vositasi sifatida ko‘rmaydi. Adabiyot insonning ma’naviy dunyosiga ta’sir qilishi, uni yaxshilik, halollik va mehr haqida o‘ylashga undashi kerak.

Ezgu fikrlar balandparvoz jumlalardan iborat bo‘lmasligi lozim. Ular asardagi qahramonning harakati, voqealarning xulosasi yoki oddiy bir obraz orqali o‘quvchi qalbiga yetib borishi mumkin.

Farishtabonu o‘z asarlari va klub faoliyati orqali yoshlarning kitobga, adabiyotga va ma’naviy qadriyatlarga qiziqishini oshirishni istaydi.

Uningcha, bilim insonda qolib ketmasligi kerak. O‘rganilgan tajriba va topilgan imkoniyat boshqalar bilan ulashilganda yanada katta qadriyatga aylanadi.

Ijodkorning so‘z oldidagi javobgarligi

Farishtabonu uchun so‘z — katta kuch.

Bir jumla insonni ruhlantirishi, tasalli berishi yoki noto‘g‘ri qo‘llanganda uning qalbiga ozor yetkazishi mumkin. Shu sababli yozuvchi har bir so‘ziga mas’uliyat bilan yondashishi kerak.

Ayniqsa, yoshlar orasida tanilib borayotgan ijodkorning fikrlari boshqalarga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Farishtabonu buni anglagan holda, asarlarida ezgulik, adolat va ma’naviyatga xizmat qiladigan fikrlarni ilgari surishga intiladi.

Uningcha, mashhurlik ijodkorning asosiy maqsadi bo‘lmasligi kerak. Asarning qiymati uni qancha inson ko‘rganida emas, o‘quvchining fikri va qalbiga qanday ta’sir ko‘rsatganida namoyon bo‘ladi.

Og‘ir yo‘ldan qo‘rqmaslik

Farishtabonuning shiori uning ijodiy va hayotiy yo‘liga chuqur mos keladi:

“Eng og‘ir yo‘l ko‘pincha eng go‘zal manzilga olib boradi.”

Ijodda tez natija kutish qiyin. Ba’zan bitta asar ustida uzoq vaqt ishlash, ko‘plab tanqidlarni qabul qilish va yozilgan matnni qayta yaratish kerak bo‘ladi.

Og‘ir yo‘l insonni sabrli, tajribali va o‘ziga talabchan qiladi. U manzilga yetguncha nafaqat natijaga erishadi, balki o‘zi ham o‘zgaradi.

Farishtabonu qiyin janrlardan, katta asarlardan yoki mas’uliyatli vazifalardan qo‘rqmaydi. Qissa va roman yozgani, mumtoz janrlarni o‘rganayotgani hamda xalqaro klubni boshqarayotgani uning murakkab vazifalarga dadil kirisha olishidan dalolat beradi.

Uningcha, yengillikni tanlash har doim ham noto‘g‘ri emas. Ammo inson katta orzu qilgan bo‘lsa, unga eltadigan yo‘lning mashaqqatiga ham tayyor bo‘lishi lozim.

Yosh bo‘lish — imkoniyatlarni cheklamaydi

Farishtabonu bugungi kunda hali maktab o‘quvchisi. Ammo u yoshni katta maqsadlar oldidagi to‘siq sifatida qabul qilmaydi.

Uning ikki kitob yaratgani, maqolalari chop etilgani, xalqaro medalga sazovor bo‘lgani va ijodkorlar klubiga rahbarlik qilayotgani inson imkoniyatini faqat yoshi bilan baholab bo‘lmasligini ko‘rsatadi.

Shu bilan birga, u yoshligidan kelib chiqadigan mas’uliyatni ham tushunadi. Erishilgan yutuqlar uni o‘qish, ustozlar sabog‘i va kundalik ta’limdan uzoqlashtirmasligi kerak.

Farishtabonu katta e’tiroflarga qaramay, hali o‘rganishi kerak bo‘lgan bilimlar ko‘p ekanini anglaydi. Uning oldida umumiy ta’lim, chuqur adabiy mutolaa, til va mumtoz janrlarni o‘rganish kabi muhim vazifalar turibdi.

Haqiqiy iste’dodning kuchi faqat erta namoyon bo‘lishida emas, yillar davomida mehnat va bilim bilan rivojlantirilishidadir.

Adabiy hamkorlik va avlodlar muloqoti

“Jahon qalamkashlari” klubi orqali Farishtabonu turli yoshdagi ijodkorlar o‘rtasidagi muloqotni rivojlantirishga intiladi.

Adabiyotda avlodlar o‘rtasidagi bog‘liqlik katta ahamiyatga ega. Tajribali adiblar yosh ijodkorlarga yo‘l ko‘rsatsa, yoshlar esa yangi mavzu, qarash va zamonaviy ifoda usullarini adabiyotga olib kiradi.

Farishtabonu bu ikki tomonning bir-birini tinglashi va qo‘llab-quvvatlashini muhim deb biladi.

Uningcha, yosh ijodkor faqat maqtov bilan emas, asosli tanqid bilan ham rivojlanadi. Katta avlod vakillari esa yoshlarning yangicha fikrlarini e’tiborsiz qoldirmasligi kerak.

Klub faoliyati mana shunday adabiy hamkorlik, tajriba almashish va yangi loyihalar uchun maydon bo‘lishi mumkin.

Kelajakdagi katta adabiy maqsadlar

Farishtabonu erishgan natijalarini ijodiy faoliyatining yakuni deb hisoblamaydi.

Uning kelajakdagi asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:

• maktab ta’limini yuqori natijalar bilan davom ettirish;
• badiiy va ilmiy adabiyotlarni muntazam mutolaa qilish;
• she’riyat va nasrdagi uslubini yanada rivojlantirish;
• yangi qissa, roman va she’riy to‘plamlar yaratish;
• mumtoz adabiyot va aruz ilmini chuqur o‘rganish;
• g‘azal, ruboiy va boshqa mumtoz janrlarda ijodini kengaytirish;
• o‘z devonini talab darajasida tartib etish;
• Ishtixon va Samarqand adabiy muhitini kengroq targ‘ib qilish;
• yosh ijodkorlarni qo‘llab-quvvatlash;
• “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubi faoliyatini rivojlantirish;
• O‘rta Osiyo va boshqa hududlardagi qalam ahlini yangi loyihalarda birlashtirish;
• o‘zbek adabiyotini xalqaro maydonda munosib namoyon etish;
• adabiy bilim va ezgu fikrlarni keng auditoriyaga ulashish;
• o‘quvchi qalbida uzoq yashaydigan asarlar yaratish.

Bu maqsadlarning har biri uzoq muddatli mehnat, bilim va sabrni talab qiladi. Farishtabonu esa og‘ir yo‘lning go‘zal manzilga olib borishiga ishongan holda harakatini davom ettirmoqda.

Umrni so‘z bilan mazmunli qilish

Farishtabonuning yoshlarga yo‘llagan fikri uning butun ijodiy qarashlarini bir jumlada umumlashtiradi:

“Dunyoga keldikmi, kayfiyatimizni bayon etib ketaylik, yoshlar.”

Bu jumladagi “kayfiyat” oddiy kunlik hissiyot emas. U insonning dunyo haqidagi fikri, qalbidagi dardi, orzusi, quvonchi va hayotdan chiqargan xulosalarini anglatadi.

Har bir inson yozuvchi yoki shoir bo‘lishi shart emas. Ammo u o‘z hayotini mazmunli ish, bilim, ezgulik yoki ijod orqali ifodalab ketishi mumkin.

Farishtabonu uchun bu ifodaning asosiy vositasi — adabiyot.

U she’r, qissa, roman va maqola orqali o‘z zamoni, avlodi va qalbining holatini bayon etishga intiladi.

Insonning umri cheklangan, ammo yaxshi so‘z va foydali asar undan keyin ham yashashi mumkin. Bir kitob yangi avlodga yetib boradi, bir she’r boshqa inson qalbida umid uyg‘otadi, bir ezgu fikr esa kimningdir hayotiy qaroriga ta’sir ko‘rsatadi.

Farishtabonu ham o‘z ijodi bilan shunday davomli ma’naviy iz qoldirishni istaydi.

Ishtixondan jahon adabiy maydoni sari

Mahmudova Farishtabonu Mahmud qizining bugungi hayot yo‘li iste’dod, mutolaa, ustozlar sabog‘i va qat’iyat uyg‘unlashganida yosh ijodkor qanday natijalarga erishishi mumkinligini ko‘rsatadi.

U Ishtixon tumanidagi 83-sonli maktabda tahsil olayotgan o‘quvchi bo‘lishiga qaramay, “Orifnoma” qissasi va “Novator” romani kabi ikki yirik asar muallifiga aylandi.

Uning maqolalari O‘zA sahifalarida chop etildi, ijodi “Yoshlik”, “Hurriyat”, “G‘uncha” va “Jadid” nashrlarida yoritildi.

Farishtabonu Ozarbayjonning “Uzier Hajiboev” xalqaro medali bilan taqdirlandi. O‘zbekiston xalq shoirlari va taniqli adabiyot vakillaridan saboq hamda ijodiy ko‘mak olib kelmoqda.

U mumtoz janrlarda ijod qiladi va o‘z vohasida devon tartib etgan ilk ayol ijodkorlardan biri bo‘lishni maqsad qilgan.

Shuningdek, “Jahon qalamkashlari” xalqaro ijodkorlar klubi prezidenti sifatida turli hudud va avlodlarga mansub ijodkorlarni birlashtirishga harakat qilmoqda.

Farishtabonuning eng katta kuchi faqat erta yoshda katta natijalarga erishganida emas. Uning kuchi — erishgan natijalaridan keyin ham o‘zini hali yo‘lning boshida deb bilishi, ustozlardan o‘rganishi va murakkab maqsadlardan qo‘rqmasligidadir.

“Eng og‘ir yo‘l ko‘pincha eng go‘zal manzilga olib boradi.”

Uning oldida hali uzoq adabiy yo‘l bor. Yangi asarlar, tanqidlar, izlanishlar, tahrirlar va katta maqsadlar uni kutmoqda.

Ammo Farishtabonu bugungi faoliyati orqali bir haqiqatni namoyon etmoqda: inson yosh bo‘lsa-da, qalbidagi fikr katta, mehnati izchil va maqsadi aniq bo‘lsa, uning ovozi uzoqlarga yetib borishi mumkin.

U dunyoga kelgan avlodning kayfiyati, orzusi va ma’naviy izlanishlarini so‘z orqali bayon etib, o‘zbek adabiyotida munosib iz qoldirish sari qadam tashlamoqda.

Farishtabonu uch so‘zda:

Iste’dodli. Jasoratli. Sermahsul.