MO‘MINOV SAIDAKBAR KAMOLIDDIN O‘G‘LI

Mo‘minov Saidakbar Kamoliddin o‘g‘li

Jurnalist | Xorij xabarlari muharriri | Geosiyosiy jarayonlar sharhlovchisi | O‘zJOKU talabasi | Qat’iyat va maqsadni jurnalistik yo‘lning asosi deb biladigan yosh media vakili

Tug‘ilgan sana: 24-noyabr, 2005-yil

Tug‘ilgan joy: Farg’ona viloyati, Vodil shaharchasi

Hozirgi yashash joyi: Toshkent shahri, Yunusobod tumani

Ta’lim: O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, 3-bosqich talabasi

Faoliyat joyi: “Sevimli” TV, “Zamon” informatsion-tahliliy dasturi

Faoliyat yo‘nalishi: Jurnalistika, xorij xabarlari, tahliliy materiallar, geosiyosiy sharhlar, tarjima, media va axborot

Mo‘minov Saidakbar Kamoliddin o‘g‘li — jurnalistika, xorij xabarlari, geosiyosiy jarayonlar tahlili va axborot maydonida o‘z yo‘lini qat’iyat bilan qurib borayotgan yosh media vakillaridan biridir. U bugungi kunda O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetining 3-bosqich talabasi, “Sevimli” telekanali “Zamon” informatsion-tahliliy dasturi jurnalisti hamda xorij xabarlari muharriri sifatida faoliyat yuritmoqda.

2005-yil 24-noyabr kuni Toshkent shahri Yunusobod tumanida tug‘ilgan Saidakbar yosh bo‘lishiga qaramay, jurnalistik maydonga erta kirib kelgan, tanqidni sinov deb bilgan, imkoniyatni kutmagan va o‘z maqsadi sari tinimsiz harakat qilgan yoshlardan biridir.

Uning jurnalistik yo‘li oddiy qiziqishdan emas, qat’iy qarordan boshlangan. Saidakbar uchun jurnalistika — faqat xabar yozish yoki efirga chiqish emas. Bu jamiyatga axborot yetkazish, voqealarni tahlil qilish, xalqaro jarayonlarni tushuntirish, so‘zga mas’uliyat bilan yondashish va ishonchni oqlashdir.

Gazeta eshigidan boshlangan qat’iyat

Saidakbarning jurnalistikaga bo‘lgan intilishi maktab davrlaridayoq shakllangan. Darsdan tashqari paytlarda u sinfdoshlari yoki do‘stlari bilan vaqt o‘tkazishdan ko‘ra gazetaga qatnashni, jurnalistik material yozishni o‘rganishni va tajriba orttirishni afzal ko‘rgan.

U har kuni shaharga, Farg‘onaga qatnab, tahririyat muhitini ko‘rishga, yozishni o‘rganishga va jurnalistlar orasida tajriba to‘plashga intilgan. Ayniqsa, yoz kunlari bunday qatnovlar uning qat’iyati va kasbga bo‘lgan jiddiy qiziqishini ko‘rsatgan.

Bir kuni u hali yozishni endi o‘rganayotgan paytida o‘zicha tayyorlagan bir-ikki materialini “Farg‘ona haqiqati” gazetasi tahririyatiga olib borgan. Gazeta bosh muharriri Muhammadjon Obidov uning yozganlarini ko‘rib, qattiq tanqid qilgan. Hatto maqolasi olinmasligini, jurnalist bo‘la olmasligini ham aytgan.

Bu so‘zlar yosh Saidakbar uchun og‘ir bo‘lgan. U hali o‘rganmagan narsasi uchun professional jurnalistdek qattiq tanqid eshitganidan ranjigan. Ammo aynan shu tanqid uning ichida bir qarorni uyg‘otgan:

“Albatta, shu gazetada maqolam chiqadi.”

Sinovdan saboq, tanqiddan kuch

Saidakbar ertasi kuniyoq chegara hududidagi, qirg‘iz millatiga mansub qardoshlarimiz yashaydigan chekka qishloqqa borgan. Hududda elektr energiyasi ta’minoti yangilanayotgan, yo‘llar asfalt qilinayotgan edi. U shu voqeani kuzatib, o‘sha kuniyoq xabar yozgan va ertasi kuni tahririyatga qaytgan.

Qiziq jihati shundaki, ikki kun oldin uni keskin tanqid qilgan ustoz Muhammadjon Obidov bu safar Saidakbarni quchoq ochib kutib olgan, qo‘lidagi maqolani ko‘rmasdanoq uni ijodiy jamoa bilan tanishtirgan va boshqa bir ustoz jurnalistga biriktirgan.

Keyinroq Saidakbar bu holatning asl sababini tushungan: ustoz uning qat’iyatini, jurnalist bo‘lish borasidagi qarorini sinash uchun atayin shunday muomala qilgan ekan. Uning qaytib kelgani, fikridan qaytmagani va yana urinib ko‘rgani ustozni quvontirgan.

Bu voqea Saidakbar hayotida muhim burilish bo‘lgan. U tanqidni ranjish emas, o‘sish vositasi sifatida qabul qilishni o‘rgangan. Shu-shu yozishni, tahrirlashni, jurnalistik material bilan ishlashni, voqeaga jurnalist ko‘zi bilan qarashni o‘rgana boshlagan.

O‘zJOKUga davlat granti asosida qabul

Saidakbar 2023-yilda O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetiga davlat granti asosida, 1-o‘rinda talabalikka qabul qilingan. Bu natija uning jurnalistika yo‘lida olib borgan izlanishlari, mehnati va tayyorgarligining muhim e’tirofi bo‘lgan.

O‘zJOKU kabi soha universitetida tahsil olish unga jurnalistik nazariya, media etikasi, axborot bilan ishlash madaniyati, tahliliy fikrlash va zamonaviy kommunikatsiya jarayonlarini chuqurroq o‘rganish imkonini berdi.

Talabalik uning uchun faqat auditoriyadagi darslar bilan cheklanib qolmadi. U 1-kursligidanoq O‘zbekistondagi yuqori reytingli telekanallardan biri — “Sevimli” TVga ishga qabul qilindi. Bu esa uning jurnalistik salohiyati va amaliy tajribaga tayyorligini ko‘rsatdi.

“Sevimli” TV va xorij xabarlari muharrirligi

Saidakbar 2023-yilda “Sevimli” telekanalida xorij xabarlari muharriri sifatida faoliyat boshlagan. Bugungi kunda u “Zamon” informatsion-tahliliy dasturida jurnalist va xorij xabarlari muharriri sifatida ishlab kelmoqda.

Xorij xabarlari muharriri bo‘lish katta mas’uliyat talab qiladi. Chunki xalqaro maydonda har kuni yuzlab voqealar sodir bo‘ladi: siyosiy qarorlar, harbiy mojarolar, iqtisodiy o‘zgarishlar, diplomatik uchrashuvlar, saylovlar, inqirozlar, ijtimoiy jarayonlar. Ularning ichidan eng muhimini tanlash, mohiyatini anglash, tomoshabinga sodda va xolis yetkazish jurnalistdan kuchli tahliliy tafakkur talab qiladi.

Saidakbar faoliyati davomida xalqaro maydonda yuz berayotgan voqea-hodisalar va geosiyosiy masalalarni sharhlashni o‘rgandi. Turli tahliliy materiallar tayyorladi. Bu tajriba uning jurnalistik dunyoqarashini kengaytirib, axborotga yuzaki emas, chuqur va tahliliy yondashish ko‘nikmasini shakllantirdi.

Geosiyosiy tahlil va axborot mas’uliyati

Bugungi dunyoda xorij xabarlarini yoritish oddiy tarjima yoki xabar berishdan iborat emas. Har bir voqeaning ortida tarix, manfaatlar, siyosiy pozitsiyalar, diplomatik munosabatlar va iqtisodiy omillar bo‘ladi.

Saidakbar aynan shu murakkablikni anglab, geosiyosiy jarayonlarni tushunishga, ularni tahlil qilishga va tomoshabinga muvozanatli tarzda yetkazishga intiladi. Bu esa yosh jurnalist uchun katta kasbiy maktabdir.

Jurnalistning so‘zi ishonch talab qiladi. Ayniqsa, xalqaro xabarlarda xolislik, aniqlik, manba bilan ishlash va ehtiyotkorlik juda muhim. Saidakbar bu yo‘nalishda tajriba orttirib, tahliliy materiallar orqali o‘z kasbiy salohiyatini mustahkamlab bormoqda.

Yoshlar va tinchlik mavzusidagi xalqaro e’tirof

Saidakbar Kanada fondi tomonidan amalga oshirilgan yoshlar tomonidan tinchlikni targ‘ib qilish mavzusidagi tanlov g‘olibi bo‘lgan. Bu yutuq uning jurnalistik va ijtimoiy qarashlarida tinchlik, muloqot va jamiyat barqarorligi mavzulari ham muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.

Tinchlikni targ‘ib qilish — jurnalistika uchun ham dolzarb yo‘nalish. Chunki media jamiyatda nafaqat xabar yetkazadi, balki fikr shakllantiradi, insonlarni muhim qadriyatlarga yo‘naltiradi va turli qarashlar o‘rtasida muloqot maydoni yaratadi.

Saidakbarning bu tanlovdagi g‘olibligi uning ijtimoiy mas’uliyatni his qiladigan, yoshlar orasida tinchlik va anglashuv g‘oyalarini qadrlaydigan media vakili ekanini bildiradi.

Hayotiy falsafasi va shaxsiy qadriyatlari

Saidakbarning hayotiy prinsipi bitta so‘zda jamlangan:

“Maqsad.”

Bu so‘z uning jurnalistik yo‘lini ham, shaxsiy xarakterini ham, kelajakdagi orzularini ham ifodalaydi. Uning fikricha, maqsad aniq bo‘lsa, motivatsiyaning o‘zi ham ikkinchi darajaga tushadi. Chunki aniq maqsad insonni ichidan harakatga keltiradi.

“Maqsad aniq bo‘lsa, motivatsiyaning keragi yo‘q.”

Bu qarash Saidakbarning hayotidagi “Farg‘ona haqiqati” voqeasi bilan hamohang. Agar u o‘sha tanqiddan keyin maqsadini yo‘qotganida, ortga qaytgan bo‘lardi. Ammo maqsad aniq bo‘lgani uchun u ertasi kuniyoq yana material yozib qaytdi.

Maqsadli inson yo‘lida uchragan tanqidni to‘siq emas, sinov deb ko‘radi. Saidakbar uchun ham jurnalistika aynan shunday sinovlardan o‘tib shakllangan kasbiy yo‘ldir.

Liderlik haqidagi qarashlari

Saidakbarning fikricha, liderlikning muhim jihati — odamlarni ishontira olish va bu ishonchni oqlay bilishdir. Shuningdek, lider insonlarni ergashtira, birlashtira olishi kerak.

Bu fikr jurnalistika bilan ham bevosita bog‘liq. Chunki jurnalist ham auditoriya ishonchini qozonadi. Uning materiali, tahlili, so‘zi va yondashuvi odamlar ongida tasavvur shakllantiradi. Ishonchni qozonish qiyin, uni oqlash esa undan ham qiyinroq.

Haqiqiy lider va haqiqiy jurnalist bir jihatda o‘xshash: ikkalasi ham so‘ziga, mas’uliyatiga va odamlar ishonchiga xiyonat qilmasligi kerak. Saidakbar bu qadriyatni o‘z faoliyatida muhim mezon deb biladi.

Sport, oshpazlik va oddiylik

Saidakbar bo‘sh vaqtida sport bilan shug‘ullanadi va taomlar pishirishni yoqtiradi. Bu mashg‘ulotlar uning shaxsiy hayotida muvozanat, tartib va ijodiy zavq borligini ko‘rsatadi.

Sport insonni intizomli qiladi, tanani chiniqtiradi va fikrni tiniqlashtiradi. Jurnalist uchun bu juda muhim, chunki media sohasi tezkorlik, stress, diqqat va barqarorlikni talab qiladi.

Taom pishirish esa sabr, did, e’tibor va ijodiy yondashuv talab qiladigan mashg‘ulotdir. Bu jihat Saidakbarning shaxsiyatida jiddiy kasbiy qiyofa bilan birga sodda, samimiy va hayotiy tomonlar ham borligini ko‘rsatadi.

U o‘zini “oddiy inson” deb ta’riflaydi. Bu oddiylik uning samimiyligi va ortiqcha dabdabalardan yiroq ekanini bildiradi. Ba’zan katta maqsadlar ham aynan oddiy, ammo qat’iyatli insonlar tomonidan amalga oshiriladi.

Yozish va tarjima — kasbiy kuch

Saidakbar boshqalar undan qat’iyat, intizom, yozish va tarjima ko‘nikmasini o‘rganishlari mumkin deb hisoblaydi.

Yozish — jurnalistning asosiy quroli. Ammo yaxshi yozish uchun ko‘p o‘qish, ko‘p kuzatish, tahrirni qabul qilish va so‘zga mas’uliyat bilan qarash kerak. Saidakbar bu ko‘nikmani tahririyat muhitida, ustozlar tanqidida va amaliy faoliyatda shakllantirgan.

Tarjima esa xorij xabarlari muharriri uchun muhim kasbiy mahoratdir. Chunki xalqaro axborotni boshqa tildan o‘zbek auditoriyasiga yetkazishda faqat so‘zlarni almashtirish yetarli emas. Ma’noni, kontekstni, siyosiy noziklikni va axborot ohangini to‘g‘ri yetkazish kerak.

Qat’iyat va intizom esa bu ikki ko‘nikmaning tayanchidir. Tanqidga bardosh bermagan inson yozishda o‘smaydi. Intizomsiz inson esa media sohasining tezkor ritmiga moslasha olmaydi.

Kelajakdagi katta maqsadlar

Saidakbar kelajakda mualliflik dasturini yaratish, shaxsiy telekanal va shaxsiy axborot agentligini ochishni maqsad qilgan.

Bu orzular uning jurnalistikaga faqat ish sifatida emas, katta media maydon sifatida qarashini bildiradi. Mualliflik dasturi — jurnalistning o‘z ovozi, o‘z uslubi va o‘z tahliliy yondashuvi bilan auditoriyaga chiqishi demakdir. Shaxsiy telekanal va axborot agentligi esa mustaqil media tizimini yaratish, jamoa shakllantirish, axborot siyosati yuritish va jamiyatga kengroq ta’sir ko‘rsatish mas’uliyatini bildiradi.

Bunday maqsadlar katta tayyorgarlik, tajriba, ishonch, professionallik va strategik qarash talab qiladi. Saidakbar bugungi faoliyati orqali aynan shu katta maqsadlar uchun poydevor yaratmoqda.

Yoshlarga murojaati

Saidakbar yoshlar uchun eng muhim maslahatni maqsadning aniqligi va orzulardan voz kechmaslik bilan bog‘laydi.

“Maqsad aniq bo‘lsa, motivatsiyaning keragi yo‘q.”

Uning fikricha, inson nima istayotganini aniq bilsa, har kuni tashqi rag‘bat kutmaydi. Maqsadning o‘zi uni uyg‘otadi, harakatga undaydi va qiyinchiliklarda yo‘ldan qaytarmaydi.

“Hech qachon kichik orzulardan ham voz kechmang.”

Bu fikr uning shaxsiy hayoti bilan ham bog‘liq. Bir paytlar gazetada maqolasi chiqishini orzu qilgan yosh bola keyinchalik O‘zJOKUga grant asosida 1-o‘rinda qabul qilindi va 1-kursidayoq “Sevimli” TVda faoliyat boshladi. Kichik orzu katta yo‘lning birinchi qadami bo‘lishi mumkin.

Qat’iyat, maqsad va jurnalistik mas’uliyat sari

Mo‘minov Saidakbar Kamoliddin o‘g‘li — Toshkent shahrida tug‘ilgan, O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetining 3-bosqich talabasi, 2023-yilda universitetga davlat granti asosida 1-o‘rinda qabul qilingan, “Sevimli” TV “Zamon” informatsion-tahliliy dasturi jurnalisti va xorij xabarlari muharriri sifatida faoliyat yuritayotgan yosh media vakilidir.

U o‘z hayoti bilan bir haqiqatni ko‘rsatmoqda: qat’iyatli inson tanqiddan sinmaydi, undan kuch oladi. Birinchi urinishdagi keskin tanqid, tahririyat eshigidan qaytmaslik, ertasi kuniyoq yana material yozib borish va bugun telekanal axborot maydonida ishlash — bularning barchasi aniq maqsad va intizom natijasidir.

Saidakbarning kuchi uning maqsadida, yozish va tahrirlashga bo‘lgan mehnatida, xorij xabarlarini tahlil qilish salohiyatida, ustozlar tanqididan saboq olishida, auditoriya ishonchini qadrlashida va kelajakda shaxsiy media loyihalarini yaratish orzusida namoyon bo‘ladi.

Aynan shuning uchun ham Saidakbar o‘z tengdoshlari orasida shunchaki jurnalistika talabasi emas, balki maqsad, qat’iyat, tahliliy tafakkur va media mas’uliyatni bir yo‘lda uyg‘unlashtirib, O‘zbekiston axborot maydonida o‘z ovozi va o‘z maktabini yaratishga intilayotgan faol avlod vakili sifatida ajralib turadi.