ZAYNIYEV DIYORBEK ZOKIR O‘G‘LI

Zayniyev Diyorbek Zokir o‘g‘li

Bioiqtisodiyot magistranti | Yashil iqtisodiyot tadqiqotchisi | Sirkulyar iqtisodiyot targ‘ibotchisi | Startup tanlovlari sovrindori | Ilmiy izlanuvchi yosh

Tug‘ilgan sana: 26-may, 2004-yil

Tug‘ilgan joy: Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumani

Hozirgi yashash joyi: Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumani

Ta’lim: Buxoro davlat universiteti bakalavriat bitiruvchisi, hozirda Buxoro davlat universiteti magistranti

Mutaxassisligi: Bioiqtisodiyot

Ilmiy yo‘nalishi: Sirkulyar iqtisodiyot va yashil iqtisodiyot bo‘yicha ilmiy izlanishlar

Diyorbek Zayniyev Zokir o‘g‘li — ilmiy izlanish, yashil iqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot va bioiqtisodiyot yo‘nalishlarini o‘z kelajagi bilan bog‘layotgan intiluvchan yoshlardan biridir. U bugungi kunda Buxoro davlat universitetida magistratura bosqichida tahsil olib, zamonaviy iqtisodiyotning eng dolzarb yo‘nalishlaridan biri — ekologik barqarorlik, resurslardan oqilona foydalanish va chiqindilarni qayta ishlash masalalari ustida ilmiy izlanishlar olib bormoqda.

Buxoro viloyati G‘ijduvon tumanida tug‘ilib voyaga yetgan Diyorbekning ilmiy yo‘li Buxoro davlat universiteti bilan chambarchas bog‘liq. U bakalavriat bosqichini ham ushbu oliy ta’lim muassasasida tamomlagan, hozir esa magistratura bosqichida bioiqtisodiyot mutaxassisligi bo‘yicha tahsilini davom ettirmoqda.

Diyorbek uchun iqtisodiyot — faqat raqamlar, hisob-kitoblar yoki nazariy tushunchalar majmui emas. U iqtisodiyotni tabiat, jamiyat, ishlab chiqarish, resurslar va inson kelajagi bilan bog‘liq murakkab tizim sifatida ko‘radi. Ayniqsa, yashil iqtisodiyot va sirkulyar iqtisodiyot yo‘nalishlariga qiziqishi uning zamonaviy muammolarga befarq emasligini, ilmni amaliy yechimlar bilan bog‘lashga intilayotganini ko‘rsatadi.

Ilmiy izlanishlarga boshlangan yo‘l:

Diyorbek o‘z faoliyatini bakalavriat bosqichining 2-kursidan boshlagan. Aynan o‘sha davrda u chiqindilarning qayta ishlanishi, bu jarayon qanday kechishi va uning iqtisodiy hamda ekologik ahamiyati haqida chuqurroq qiziqa boshlagan. Shu qiziqish uning ilk ilmiy maqolasiga asos bo‘lgan.

Ko‘pchilik uchun chiqindi — foydalanib bo‘lingan narsa sifatida ko‘rinadi. Ammo Diyorbek bu masalaga boshqacha qaraydi. Uning nazarida chiqindi — to‘g‘ri yondashuv bo‘lsa, qayta ishlanishi, iqtisodiy qiymatga aylanishi va ekologik muammolarni kamaytirishga xizmat qilishi mumkin bo‘lgan resursdir.

Aynan shu qarash uni sirkulyar iqtisodiyotga olib keldi. Sirkulyar iqtisodiyot — “olish, ishlatish va tashlash” tamoyiliga emas, balki resurslardan qayta-qayta foydalanish, chiqindini kamaytirish va iqtisodiy jarayonlarni barqaror shaklda tashkil etishga asoslanadi. Diyorbekning ilmiy izlanishlari ham ana shu zamonaviy yondashuv bilan bog‘liq.

Yashil iqtisodiyot sari ilmiy qadamlar:

Bugungi dunyoda yashil iqtisodiyot va ekologik barqarorlik eng muhim mavzulardan biriga aylangan. Iqlim o‘zgarishi, tabiiy resurslarning cheklanganligi, chiqindilar hajmining ortishi va sanoat jarayonlarining atrof-muhitga ta’siri insoniyat oldida yangi vazifalarni qo‘ymoqda.

Diyorbek aynan shu masalalarni ilmiy jihatdan o‘rganishga intilmoqda. Uning bioiqtisodiyot yo‘nalishida tahsil olayotgani ham bu boradagi qiziqishlarini yanada chuqurlashtirmoqda. Bioiqtisodiyot — biologik resurslardan samarali, ekologik xavfsiz va iqtisodiy foydali tarzda foydalanish bilan bog‘liq yo‘nalishdir.

Bu sohada izlanish olib borish yosh tadqiqotchidan nafaqat iqtisodiy bilim, balki ekologik tafakkur, tahliliy qarash, innovatsion fikrlash va uzoq muddatli natijani ko‘ra olish qobiliyatini talab qiladi. Diyorbek ana shu yo‘lda o‘zini shakllantirib, ilmiy salohiyatini bosqichma-bosqich mustahkamlab bormoqda.

Ilmiy yutuqlar va tadqiqotchilik salohiyati:

Diyorbek bugungi kunda ilmiy faoliyatida sezilarli natijalarga erishgan. Uning 1 ta Scopus bazasida indekslangan maqolasi, 2 ta OAK maqolasi va 5 ta konferensiya materiallarida chop etilgan maqolalari mavjud.

Scopus maqola — yosh tadqiqotchi uchun muhim ilmiy natijalardan biridir. Chunki xalqaro ilmiy bazalarda maqola chop ettirish mavzuga chuqur yondashuv, ilmiy uslub, tahlil, manbalar bilan ishlash va global akademik mezonlarga mos fikrlashni talab qiladi.

OAK maqolalari esa uning mamlakat ilmiy maydonida ham o‘z izlanishlarini davom ettirayotganini ko‘rsatadi. Konferensiyalardagi maqolalari esa ilmiy fikrini turli auditoriyalarda taqdim etish, boshqa tadqiqotchilar bilan tajriba almashish va o‘z yo‘nalishidagi dolzarb masalalarni muhokama qilish imkonini bergan.

Diyorbek uchun ilmiy maqola yozish — shunchaki ilmiy talab emas. Bu o‘z fikrini asoslash, muammoga yechim izlash, dalillar bilan ishlash va o‘z ilmiy qarashlarini jamoatchilikka yetkazish vositasidir.

Startup loyihalar va innovatsion fikrlash:

Diyorbekning faoliyati faqat ilmiy maqolalar bilan cheklanmaydi. U Buxoro davlat universitetida tashkil etilgan Startup loyihasida 1-o‘rinni qo‘lga kiritgan. Shuningdek, nufuzli Hult Prize startup loyihalar tanlovining viloyat bosqichida 2-o‘rinni egallagan.

Startup loyihalarda muvaffaqiyat qozonish — yosh insonning innovatsion fikrlashi, muammoni ko‘ra olishi, yechim taklif qilishi va g‘oyasini amaliy modelga aylantira olishini ko‘rsatadi. Ayniqsa, yashil iqtisodiyot va sirkulyar iqtisodiyot yo‘nalishida startup g‘oyalari jamiyat uchun juda muhim ahamiyatga ega.

Diyorbekning bu tanlovlardagi ishtiroki uning ilmiy qarashlari amaliy tashabbuslar bilan uyg‘unlashayotganini bildiradi. U nafaqat nazariy jihatdan muammo haqida yozadi, balki unga innovatsion yechim topishga ham harakat qiladi. Bu esa kelajakdagi yetuk olim va mutaxassis uchun muhim fazilatdir.

Hayotidagi muhim burilish:

Diyorbek hayotida unga katta ta’sir qilgan voqea — Buxoro davlat universitetiga o‘qishga kirgani va unga bildirilgan ishonch bo‘lgan. Oliy ta’limga qabul qilinish har bir yosh uchun yangi hayot bosqichi, yangi mas’uliyat va yangi imkoniyatlar boshlanishidir.

Diyorbek uchun bu voqea nafaqat talabalik maqomini bergan, balki o‘z salohiyatini anglash, ilmiy izlanishlarga kirishish va kelajakdagi maqsadlarini aniqroq belgilashga sabab bo‘lgan. Unga berilgan ishonch esa yanada ko‘proq ishlash, o‘zini isbotlash va munosib natijalarga erishish uchun kuchli turtki vazifasini bajargan.

Inson hayotida ba’zan bitta ishonch butun yo‘lni o‘zgartirib yuboradi. Diyorbek ham aynan shu ishonch orqali ilmiy faoliyatga jiddiyroq kirishgan va bugun magistratura bosqichida o‘z yo‘lini davom ettirmoqda.

Hayotiy falsafasi va shaxsiy qadriyati:

“Dil ba yor-u dast ba kor” — ya’ni, ko‘ngling Allohda bo‘lsin, qo‘ling mehnatda.

Diyorbekning hayotiy shiori uning ichki dunyosi, e’tiqodi va mehnatga bo‘lgan munosabatini chuqur ifodalaydi. Bu hikmat insonning qalbi pok niyatda, qo‘li esa doimo halol mehnatda bo‘lishi kerakligini anglatadi.

Uning nazarida hayotda maqsadga erishish uchun faqat orzu qilish yetarli emas. Insonning ko‘nglida ishonch, qalbida ezgu niyat, qo‘lida esa mehnat bo‘lishi kerak. Ilmiy yo‘lda ham aynan shu tamoyil muhim: niyat toza, harakat izchil, mehnat halol bo‘lsa, natija barakali bo‘ladi.

Bu shior Diyorbekning ilmga, mehnatga va hayotga bo‘lgan qarashini bir jumlada jamlaydi. U o‘z yo‘lida Allohga tavakkal, o‘ziga talabchanlik va tinimsiz mehnatni asosiy tayanch deb biladi.

Bo‘sh vaqt — til va tafakkurni mustahkamlash uchun imkoniyat:

Diyorbek bo‘sh vaqtida asosan ingliz va rus tillarini yanada mustahkamlashga harakat qiladi. Bu uning ilmiy faoliyatida ham muhim ahamiyatga ega. Chunki zamonaviy tadqiqotchi xalqaro ilmiy manbalar bilan ishlashi, turli tillardagi maqolalarni o‘qishi, konferensiyalarda fikr almashishi va global akademik muhit bilan bog‘lana olishi kerak.

Ingliz tili xalqaro ilm-fan tili sifatida, rus tili esa mintaqaviy ilmiy va amaliy manbalarni o‘rganishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. Diyorbekning bu tillarni mustahkamlashga intilishi uning o‘z sohasi bo‘yicha raqobatbardosh mutaxassis bo‘lishni maqsad qilganini ko‘rsatadi.

U uchun bo‘sh vaqt ham rivojlanish imkoniyatidir. Chunki o‘z ustida ishlash faqat dars vaqtida emas, insonning kundalik odatlarida ham namoyon bo‘ladi.

Liderlik haqidagi qarashi:

Diyorbekning fikricha, lider uchun eng kerakli xislatlardan biri — notanish insonlar oldida ham o‘zini yo‘qotmaslikdir. Bu qarash uning hayotga amaliy va real yondashishini ko‘rsatadi.

Haqiqiy lider turli vaziyatlarda, turli auditoriyalarda va turli insonlar orasida o‘z fikrini yo‘qotmasligi, xotirjamlikni saqlashi va o‘zini ishonch bilan tutishi kerak. Ayniqsa, ilmiy konferensiyalar, startup taqdimotlari, jamoaviy loyihalar va akademik muhitda bu fazilat juda muhim.

Diyorbek uchun liderlik — faqat boshqarish emas. Liderlik — o‘z fikrini aniq ifoda eta olish, mas’uliyatli vaziyatlarda o‘zini tutish, qo‘rquvni yengish va maqsad sari dadil yurishdir. Bunday fazilat ilmiy tadqiqotchiga ham, startup loyihalar ishtirokchisiga ham, kelajakdagi professor uchun ham zarurdir.

Mukammallikka intilish:

Diyorbek o‘zi haqida muhim bir jihatni ta’kidlaydi: u biror ishni boshlaganida uni 100 foiz mukammal qilishga urinadi. Bu uning o‘ziga nisbatan talabchanligi, mas’uliyatli yondashuvi va natijaga befarq emasligini ko‘rsatadi.

Har bir ishni mukammal qilishga intilish oson emas. Bu ko‘p vaqt, sabr, takroriy tahlil, xatolarni tuzatish va o‘z ishiga jiddiy munosabatni talab qiladi. Ayniqsa, ilmiy maqola yozish, startup loyihani tayyorlash yoki tadqiqot olib borishda bu fazilat juda muhim.

Diyorbek uchun ishni “shunchaki bajarish” yetarli emas. U boshlagan ishining sifatli, puxta va mazmunli bo‘lishini istaydi. Bu qarash kelajakda uni yetuk mutaxassis va ilmiy rahbar sifatida shakllantirishga xizmat qilishi mumkin.

Kelajak maqsadi — ta’lim sohasida yetuk professor bo‘lish:

Diyorbekning kelajakdagi asosiy maqsadlaridan biri — ta’lim sohasida yetuk professor bo‘lish. Bu maqsad uning ilmga bo‘lgan muhabbati, tadqiqotchilik salohiyati va bilimni boshqalarga ulashish istagini ko‘rsatadi.

Professor bo‘lish — faqat ilmiy daraja yoki lavozim emas. Bu — ilmiy maktab yaratish, yosh tadqiqotchilarni tarbiyalash, yangi g‘oyalarni ilgari surish, jamiyat uchun foydali izlanishlar olib borish va ilm-fan rivojiga hissa qo‘shish demakdir.

Diyorbek kelajakda bioiqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot va yashil iqtisodiyot yo‘nalishlarida chuqur izlanishlar olib borib, ta’lim sohasida kuchli mutaxassis, ustoz va ilmiy yetakchi bo‘lishni niyat qilmoqda.

Bu maqsad uning bugungi izlanishlari bilan uzviy bog‘liq. Chunki bugungi maqolalar, konferensiyalar, startup tajribalari va til o‘rganish jarayoni ertangi professorlik yo‘lining poydevoridir.

Yoshlarga aytadigan so‘zi:

Diyorbek o‘zi ham hali yosh ekanini ta’kidlagan holda, tengqur yoshlarga eng muhim maslahatni beradi:

“Hech qachon o‘rganishdan to‘xtamang. Har doim ilm olib, o‘z ustingizda ishlasangiz, eng yetuk mutaxassis bo‘lib yetishasiz.”

Bu fikr uning hayotiy yo‘lini, ilmga bo‘lgan munosabatini va kelajak haqidagi ishonchini ifodalaydi. Uning nazarida insonni rivojlantiradigan eng katta kuch — doimiy o‘rganishdir. Zamon o‘zgaradi, fan yangilanadi, talablar kuchayadi. Shunday davrda o‘rganishdan to‘xtagan inson ortda qoladi, o‘rganishni davom ettirgan inson esa oldinga chiqadi.

Diyorbek Zayniyev Zokir o‘g‘li o‘z hayoti va izlanishlari bilan bitta haqiqatni ko‘rsatmoqda: ilm halol mehnat bilan birlashsa, g‘oya amaliy natijaga, qiziqish esa kelajak kasbiga aylanadi.

U bugun bioiqtisodiyot yo‘nalishida magistraturada tahsil olayotgan, yashil iqtisodiyot va sirkulyar iqtisodiyot bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borayotgan, Scopus va OAK maqolalari bilan ilmiy maydonga kirib kelayotgan, startup tanlovlarida o‘z g‘oyalarini sinab ko‘rayotgan intiluvchan yosh tadqiqotchidir.

Aynan shuning uchun ham Diyorbek o‘zini faqat magistrant sifatida emas, balki kelajakda ta’lim sohasida yetuk professor bo‘lishni, ilm-fan orqali jamiyatga foyda keltirishni va yashil iqtisodiyot yo‘nalishida o‘z izini qoldirishni maqsad qilgan zamonaviy ilmiy avlod vakili sifatida namoyon etmoqda.