ESHBEKOV MURODJON O‘KTAM O‘G‘LI

Eshbekov Murodjon O‘ktam o‘g‘li

Yashil iqtisodiyot tadqiqotchisi | Agrobiznes yo‘nalishi talabasi | Rektor stipendiyasi sohibi | Ilm, barqaror rivojlanish va ekologik tafakkur targ‘ibotchisi

Tug‘ilgan sana: 28-sentabr, 2004-yil

Tug‘ilgan joy: Jizzax viloyati, Zomin tumani

Yashash joyi: Buxoro shahri

Ta’lim: Buxoro davlat universiteti, 4-bosqich bakalavr talabasi

Yo‘nalishi: Agrobiznes va investitsion faoliyat

Kafedrasi: Yashil iqtisodiyot va agrobiznes kafedrasi

Eshbekov Murodjon O‘ktam o‘g‘li — ilmni shunchaki bilim yig‘ish emas, balki jamiyat oldidagi mas’uliyat deb biladigan, yosh bo‘lishiga qaramay o‘zining ilmiy izlanishlari, maqolalari, tanlovlardagi yutuqlari va ekologik tafakkuri bilan ajralib turadigan faol yoshlardan biridir. U 2004-yil 28-sentabr kuni O‘zbekistonning Jizzax viloyati, Zomin tumanida tavallud topgan.

Zominning tabiati, qishloq xo‘jaligi muhiti va atrof-muhit bilan chambarchas bog‘liq hayot tarzi Murodjonning dunyoqarashida muhim iz qoldirdi. U tabiatni faqat kuzatish emas, uning muammolarini tushunish, qishloq xo‘jaligida mavjud masalalarga ilmiy yondashish va ularni zamonaviy iqtisodiy mexanizmlar orqali hal qilish zarurligini erta anglay boshladi.

Bugungi kunda u Buxoro shahrida yashab, Buxoro davlat universitetining Yashil iqtisodiyot va agrobiznes kafedrasi, “Agrobiznes va investitsion faoliyat” yo‘nalishida 4-bosqich bakalavr talabasi sifatida tahsil olmoqda. Buxoro — qadimiy ilm va madaniyat markazi. Ana shu muhit Murodjonning ilmiy izlanishlariga yangi ruh, tarixiy chuqurlik va zamonaviy qarash bag‘ishlamoqda.

Ilm sari boshlangan mas’uliyatli yo‘l:

Murodjonning ilmiy faoliyati universitetga kirganidan keyingina shakllangan jarayon emas. U oliy ta’limga qadam qo‘yganida ham allaqachon savol berishga, muammoga yechim izlashga va voqelikni chuqurroq anglashga moyil tafakkur egasi edi. Zomin tumanida ulg‘aygan yosh sifatida u tabiat, yer, suv, qishloq xo‘jaligi va ekologik muammolarning hayot bilan bevosita bog‘liq ekanini yaxshi his qilgan.

Uning ilmiy yo‘lida eng muhim burilishlardan biri — birinchi ilmiy maqolasining nashr etilishi bo‘ldi. Aynan shu jarayondan so‘ng Murodjon ilmiy tadqiqot uslubiyatini yanada chuqurroq o‘rganishga, xalqaro jurnallar talablarini tushunishga, ilmiy atamalar, metodologiya va tahliliy yondashuvlarni egallashga kirishdi.

Ko‘plab talabalar uchun ilmiy maqola yozishning o‘zi katta qadam hisoblanadi. Murodjon esa talabalik davridayoq xalqaro ISSN jurnallarida maqolalar chop ettirish darajasiga chiqdi. Bu uning faqat qiziqishi borligini emas, balki ilmiy mehnatni tartib, izchillik va mas’uliyat bilan olib borishini ko‘rsatadi.

Yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish yo‘lidagi izlanishlar:

Murodjonning asosiy ilmiy qiziqishlari bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan muhim yo‘nalishlarni qamrab oladi. U yashil iqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot, qishloq xo‘jaligi chiqindilarini boshqarish, raqamli transformatsiya va barqaror rivojlanish masalalari ustida izlanadi.

Yashil iqtisodiyot uning uchun zamonaviy atama yoki ilmiy trend emas. Bu — iqtisodiy o‘sish bilan ekologik mas’uliyatni uyg‘unlashtirish, tabiat resurslarini tejash, qishloq xo‘jaligini zamonaviy va ekologik barqaror yo‘lga olib chiqish imkoniyatidir.

Sirkulyar iqtisodiyot yo‘nalishida esa Murodjon chiqindi va resurslardan qayta foydalanish, ishlab chiqarish zanjirlarini yopiq siklga o‘tkazish, qishloq xo‘jaligi chiqindilarining ekologik va iqtisodiy zararini kamaytirish masalalariga e’tibor qaratadi. Bu mavzular bugungi O‘zbekiston uchun juda muhim. Chunki agrar sohada samaradorlikni oshirish, chiqindilarni boshqarish va ekologik madaniyatni kuchaytirish kelajak taraqqiyoti uchun zarur omillardandir.

Raqamli transformatsiya ham uning ilmiy dasturida alohida o‘rin tutadi. “Smart farming” konsepsiyasini O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish, zamonaviy raqamli texnologiyalarni agrar iqtisodiyotga tatbiq etish, fermer xo‘jaliklari va qishloq xo‘jaligi sektorida innovatsion boshqaruv usullarini o‘rganish — Murodjonning izlanishlarida muhim yo‘nalishlardan biridir.

Ilmiy nashrlar va monografiya:

Murodjonning yutuqlari orasida eng salmoqlilaridan biri — xalqaro va respublika ilmiy jurnallari hamda anjumanlarida 40 ga yaqin ilmiy maqola nashr ettirganidir. Bu maqolalar ingliz, o‘zbek va rus tillarida yozilgan bo‘lib, uning ko‘p tillilik salohiyati, ilmiy yozish madaniyati va xalqaro akademik muhitga moslasha olish qobiliyatini namoyon etadi.

Uning maqolalari Pioneer JARSP, Journal of Universal Science Research, “Agroiqtisodiyot” jurnali hamda boshqa xalqaro va respublika ilmiy nashrlarida chop etilgan. Talabalik davrida bunday ilmiy faollikka erishish — kuchli intizom, keng dunyoqarash va ilmiy izlanishga jiddiy munosabat natijasidir.

Murodjonning ilmiy yo‘lida PhD, dotsent H. Turobova bilan hamkorlik alohida ahamiyatga ega. Ustoz bilan birgalikda yaratilgan “Mintaqani barqaror rivojlantirishda agroturizmning ahamiyati: nazariy asoslari, xorij tajribasi va yo‘nalishlar” nomli monografiya uning ilmiy salohiyati va tadqiqotchilik yo‘lidagi dadil qadamlaridan biridir.

Monografiya yozish odatda katta ilmiy tajriba, keng manbalar bilan ishlash, chuqur tahlil va mustaqil xulosa talab qiladi. Murodjon esa bu jarayonda talaba bo‘la turib ishtirok etdi. Bu uning ilmiy tafakkuri, mehnatsevarligi va ustozdan o‘rganishga bo‘lgan kuchli intilishidan dalolat beradi.

Tanlovlar, olimpiadalar va e’tiroflar:

Murodjonning yutuqlari ro‘yxati keng va mazmunli. U 2025–2026-o‘quv yilida Rektor stipendiyasi g‘olibi bo‘ldi. Bu mukofot universitetdagi yuqori akademik natijalar, ilmiy faollik va ijtimoiy tashabbuskorlikni e’tirof etuvchi muhim yutuqlardan biridir.

Shuningdek, u “Mirzo Ulug‘bek vorislari” respublika maqolalar va insholar tanlovida 2-o‘rinni qo‘lga kiritgan. Bu tanlovdagi muvaffaqiyat uning ilmiy fikrni aniq ifodalash, mavzuga chuqur yondashish va milliy ilmiy meros ruhida fikrlay olish qobiliyatini ko‘rsatadi.

Eko-biznes loyihalar tanlovida 2-o‘rin, “Eko-madaniyat targ‘ibotchisi” nominatsiyasida 2-o‘rin, “Meni o‘zgartirgan kitob” tanlovida 3-o‘rin egallagani esa uning ekologik tafakkuri, kitobxonlik madaniyati va ijtimoiy faolligi bir-biri bilan uyg‘un ekanini ko‘rsatadi.

Murodjon “Tomchisida — hayot” videoroliklar tanlovi g‘olibi, “Yashil iqtisodiyot” olimpiadasi g‘olibi, Zahiriddin Muhammad Bobur tavalludiga bag‘ishlangan maqolalar tanlovi g‘olibi hamda “Yangi Renessans yoshlari” tanlovi g‘olibi sifatida ham e’tirof etilgan.

Bu yutuqlarning har biri alohida mehnat, alohida tayyorgarlik va alohida mas’uliyat talab qiladi. Ularning barchasini bir yo‘lda jamlash esa Murodjonning izchil harakati va maqsadga sodiqligini ko‘rsatadi.

Ommaviy tanilish va yoshlarga ilhom:

Murodjon “Zamon qahramonlari” loyihasi orqali ham keng jamoatchilikka tanildi. Buxoro Yoshlari YouTube kanali va Buxoro davlat universiteti rasmiy Telegram kanali orqali efirga uzatilgan ushbu ko‘rsatuvda u o‘z tajribasi, ilmiy faoliyati va yoshlarga beradigan tavsiyalari bilan ko‘plab tengdoshlariga ilhom manbai bo‘ldi.

Bu chiqish uning faqat o‘z yutuqlari bilan cheklanib qolmaydigan, balki o‘z tajribasini boshqalar bilan baham ko‘rishga intiladigan yosh ekanini ko‘rsatadi. Chunki haqiqiy ilm egasi bilimni o‘zida saqlab qolmaydi — uni ulashadi, tushuntiradi va boshqalarni ham izlanishga chorlaydi.

Murodjon uchun tanilish — maqtanish vositasi emas. Bu yoshlarni ilmga, izlanishga, ekologik mas’uliyatga va o‘z ustida ishlashga undash imkoniyatidir.

Ustoz ta’siri va ilmiy maktab:

Murodjonning hayotida PhD, dotsent H. Turobovaning o‘rni alohida. U ilmiy rahbarlik va hamkorlik orqali Murodjonga nafaqat ma’lum mavzularni o‘rgatdi, balki ilmiy tafakkur usuliyati, tadqiqot metodologiyasi va xalqaro nashr standartlarini anglashga yordam berdi.

Yaxshi ustoz yosh tadqiqotchining yo‘lini yoritadi. Unga faqat bilim bermaydi, balki qanday fikrlash, qanday izlanish, qanday savol berish va qanday xulosa chiqarishni ham o‘rgatadi. Murodjonning ustoz bilan hamkorlikda monografiya yaratgani ana shu ilmiy maktabning samarali natijasidir.

Bu hamkorlik Murodjon uchun katta tajriba, katta ishonch va katta mas’uliyat maktabi bo‘ldi. U ilmda yolg‘iz harakat qilish emas, balki ustozlardan o‘rganish, ilmiy hamkorlik qilish va birgalikda katta natijalarga erishish muhimligini chuqur anglaydi.

Hayotiy falsafasi va shaxsiy qadriyatlari:

Murodjonning hayotiy prinsipini quyidagi fikr juda aniq ifodalaydi:

“Ilm — shunchaki ma’lumot emas, balki ijtimoiy mas’uliyatdir; har bir tadqiqot esa tamaddun binosiga qo‘yilgan tamal toshidir.”

Bu shior uning ilmga bo‘lgan munosabatini ochib beradi. U uchun ilmiy maqola yozish faqat nashrlar sonini ko‘paytirish emas. Har bir tadqiqot jamiyatga foyda berishi, mavjud muammolarga yechim izlashga xizmat qilishi va kelajak taraqqiyotiga hissa qo‘shishi kerak.

Murodjon yashil iqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot va barqaror rivojlanish mavzularini tasodifan tanlamagan. Bu yo‘nalishlar O‘zbekiston uchun zarur, agrar sektor uchun muhim, ekologik kelajak uchun dolzarb. Shuning uchun u ilmni shaxsiy muvaffaqiyat vositasi emas, balki jamiyat oldidagi burch deb ko‘radi.

Liderlik — mas’uliyatni zimmasiga olish san’ati:

Murodjonning fikricha, haqiqiy lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish qobiliyatidir. Lider sharoitni kutadigan emas, sharoit yaratadigan insondir. U faqat o‘zining emas, boshqalarning ham rivojlanishi uchun harakat qiladi.

Murodjonning ilmiy faoliyati bu fikrning amaliy tasdig‘idir. 40 ga yaqin ilmiy maqola yozish, Rektor stipendiyasiga sazovor bo‘lish, ko‘plab tanlovlarda g‘olib bo‘lish, monografiya yaratishda ishtirok etish — bularning barchasi tashqi majburiyat emas, ichki mas’uliyat natijasidir.

Uning hayotida liderlik baland da’volar bilan emas, izchil mehnat, natija va boshqalarga ilhom berish bilan namoyon bo‘ladi.

Bo‘sh vaqt — yangi g‘oyalar maydoni:

Murodjon uchun “bo‘sh vaqt” tushunchasi ham ilm bilan chambarchas bog‘liq. U yangi ilmiy maqolalar o‘qishni, kitob mutolaasini va ijtimoiy loyihalarda ishtirok etishni o‘zining tabiiy hayot tarziga aylantirgan.

Kitoblar uning uchun faqat ma’lumot manbai emas, balki fikrni kengaytiradigan, dunyoqarashni boyitadigan va insonni ichki jihatdan o‘stiradigan vositadir. “Meni o‘zgartirgan kitob” tanlovida sovrinli o‘rin egallashi ham uning kitobga bo‘lgan munosabatini yaqqol ko‘rsatadi.

Bundan tashqari, u ekologik madaniyatni targ‘ib etish, yoshlar bilan ishlash, universitetdagi ilmiy tadbirlar va ijtimoiy loyihalarda faol qatnashadi. Har bir bo‘sh daqiqa uning uchun yangi fikr, yangi maqola yoki yangi tashabbusga aylanishi mumkin.

Kelajak rejalari — PhD va yetakchi tadqiqotchilik sari:

Murodjonning kelajagi allaqachon mustahkam poydevor ustiga qurilmoqda. Uning qisqa muddatli maqsadi — bakalavr ta’limini a’lo darajada yakunlab, magistratura bosqichiga o‘tish va ilmiy tadqiqotlarini yanada chuqurlashtirish.

Uzoq muddatli maqsadi esa — PhD dissertatsiyasini himoya qilish va O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot sohasida yetakchi tadqiqotchi sifatida tan olinish. Bu maqsad uning bugungi faoliyati bilan uzviy bog‘liq. Chunki u hozirdanoq ilmiy maqolalar, monografiya, tanlovlar va ekologik loyihalar orqali o‘z yo‘lini shakllantirmoqda.

Murodjon xalqaro ilmiy hamjamiyat bilan aloqalarni kengaytirish, xorijiy universitetlar bilan hamkorlik loyihalarini yo‘lga qo‘yish va O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi sektorini raqamli transformatsiya hamda ekologik barqarorlik yo‘lida rivojlantirishga xizmat qiladigan amaliy tadqiqotlar olib borishni rejalashtiradi.

Uning eng ulug‘ orzularidan biri — kelajakda o‘zi ham yosh talabalar uchun ilhom manbai bo‘ladigan ustoz-tadqiqotchiga aylanishdir.

Boshqalar undan nimani o‘rganishi mumkin?

Murodjonning hayot yo‘li boshqalarga bir nechta muhim haqiqatni o‘rgatadi.

Birinchidan, geografiya to‘siq emas. Zomin tumanidan chiqqan yosh talaba ham xalqaro ilmiy jurnallarda maqola chop ettirishi, respublika tanlovlarida g‘olib bo‘lishi va universitet miqyosida e’tirof etilishi mumkin. Imkoniyat faqat joy bilan emas, iroda, mehnat va intilish bilan belgilanadi.

Ikkinchidan, ilmda izchillik muhim. 40 ga yaqin ilmiy maqola bir kunda yozilmaydi. Bu har kuni o‘qish, izlanish, yozish, tahlil qilish va xulosa chiqarish odatining natijasidir.

Uchinchidan, ustozdan o‘rganish ham katta fazilatdir. Murodjon PhD, dotsent H. Turobova bilan ilmiy hamkorlik orqali o‘z salohiyatini kengaytirdi. Yaxshi ustoz topish, undan saboq olish va bilimni amaliy natijaga aylantirish ham talantning muhim ko‘rinishidir.

To‘rtinchidan, ixtisoslik keng dunyoqarash bilan uyg‘un bo‘lishi kerak. Yashil iqtisodiyot, agroturizm, raqamli transformatsiya, sirkulyar iqtisodiyot — bu yo‘nalishlar alohida ko‘rinsa-da, Murodjon tafakkurida ular bitta katta maqsadga xizmat qiladi: barqaror kelajak yaratish.

Ko‘p tillilik va xalqaro ilmiy tafakkur:

Murodjon turk tilidan B2 darajali sertifikatga ega. Ilmiy maqolalarini ingliz, o‘zbek va rus tillarida chop ettirishi esa uning xalqaro ilmiy muhitga moslasha olishini ko‘rsatadi.

Har bir tilda ilmiy yozish — shunchaki tarjima qilish emas. Bu o‘sha tilning ilmiy uslubi, terminologiyasi, mantiqiy tuzilishi va akademik standartlarini tushunishni talab qiladi. Murodjon bu borada ham o‘z salohiyatini namoyon etmoqda.

Ko‘p tillilik unga ilmiy manbalar bilan kengroq ishlash, xalqaro tajribani o‘rganish va o‘z tadqiqotlarini kengroq auditoriyaga yetkazish imkonini beradi.

Yoshlar uchun motivatsion chaqiriq:

Murodjon yoshlarga eng avvalo yoshlikni imkoniyat davri sifatida ko‘rishni tavsiya qiladi. Uning fikricha, har bir yosh har kuni ikki yo‘l oldida turadi: biri qulaylik, ikkinchisi o‘sish. Qulaylik yo‘li oson tuyuladi, ammo insonni tez charchatadi. O‘sish yo‘li esa mashaqqatli, ammo hech qachon tugamaydigan rivojlanish sari yetaklaydi.

“Ilm — bu faqat maktab yoki universitetda o‘rganiladigan narsa emas. Ilm — bu hayot tarzi.”

Murodjon uchun savol berish, javob izlash, kashf etish va muammoga yangicha ko‘z bilan qarash inson tabiatining eng go‘zal jihatlaridan biridir.

U yoshlarga har kuni bitta qadam tashlashni maslahat beradi: bitta maqola o‘qish, bitta g‘oya yozish, bitta muammoga yangi nigoh bilan qarash. Chunki aynan shu kichik qadamlar bir kun kelib katta yo‘lga aylanadi.

Xulosa — ilmni mas’uliyat deb bilgan yosh tadqiqotchi:

Eshbekov Murodjon O‘ktam o‘g‘li — o‘zining ilmiy izlanishlari, ekologik qarashlari, yashil iqtisodiyotga bo‘lgan qiziqishi, xalqaro va respublika nashrlaridagi maqolalari, monografiya hamkorligi, tanlovlardagi g‘alabalari va yoshlarga ilhom beruvchi faoliyati bilan ajralib turadigan yosh tadqiqotchidir.

U hali katta ilmiy yo‘lning boshida. Ammo bugungi natijalari, izlanishlari va maqsadlari uning kelajakda O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot, barqaror rivojlanish va agrobiznes sohalarida yetakchi mutaxassis bo‘lishiga mustahkam ishonch uyg‘otadi.

Murodjon o‘z hayoti bilan bitta haqiqatni isbotlamoqda: ilm — faqat shaxsiy muvaffaqiyat emas, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatdir. Har bir maqola, har bir tadqiqot, har bir g‘oya va har bir kichik qadam kelajak tamadduni binosiga qo‘yilgan tamal toshidir.

Aynan shuning uchun ham Murodjonning bugungi yo‘li — ilmni hayot tarziga aylantirgan, tabiat va jamiyat oldidagi burchini his qilgan, o‘z avlodi nomidan barqaror kelajak sari javob berayotgan yosh tadqiqotchining yorqin ifodasidir.