ABDUQAHHOROV RAHMATULLA XASAN O‘G‘LI

Abduqahhorov Rahmatulla Xasan o‘g‘li

Bo‘lajak jurnalist | Tahliliy tafakkur egasi | Kitob va kino orqali hayotni anglayotgan izlanuvchan yosh | So‘z, fikr va jamiyat haqiqatiga befarq bo‘lmagan avlod vakili

Tug‘ilgan sana: 15-may, 2006-yil

Tug‘ilgan joy: Samarqand viloyati, Nurobod tumani

Yashash joyi: Toshkent shahri, Mirobod tumani

Ta’lim: 65-umumiy o‘rta ta’lim maktabi bitiruvchisi

Hozirgi ta’limi: O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, sirtqi ta’lim yo‘nalishi, 3-kurs talabasi

Qiziqishlari: jurnalistika, adabiyot, falsafa, kino, ssenariy, tahliliy materiallar, jamiyat va inson ruhiyatini o‘rganish

Abduqahhorov Rahmatulla Xasan o‘g‘li — hayotga shunchaki yashash maydoni sifatida emas, balki anglash, his qilish, tahlil qilish va o‘zini shakllantirish maktabi sifatida qaraydigan yoshlardan biridir. U uchun bilim faqat diplom bilan o‘lchanmaydi, muvaffaqiyat esa faqat tashqi yutuqlar bilan chegaralanmaydi. Rahmatulla hayotni kuzatadi, odamlarni tinglaydi, voqealarning yuzasida emas, ichki sabablarida javob izlaydi.

2006-yil 15-may kuni Samarqand viloyatining Nurobod tumanida tug‘ilgan Rahmatulla bugun Toshkent shahrining Mirobod tumanida istiqomat qiladi. U 65-umumiy o‘rta ta’lim maktabini tamomlagach, o‘zining ichki qiziqishi, so‘zga bo‘lgan hurmati va jamiyat hayotiga befarq bo‘lmagan qarashlari sabab O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetida tahsil olishni boshladi. Hozirda u ushbu oliy ta’lim muassasasining sirtqi yo‘nalishida 3-kurs talabasi sifatida bilim olmoqda.

Rahmatulla o‘zini birgina kasb doirasida ko‘rmaydi. U jurnalistikani faqat xabar yetkazish emas, balki jamiyat ruhiyatini anglash, insonlar taqdirini eshitish, muammolarni chuqur tahlil qilish va haqiqatga mas’uliyat bilan yondashish maydoni deb biladi. Uning nazarida yaxshi jurnalist odamlarni faqat savolga tutmaydi — u ularni tushunadi, tinglaydi va voqealar ortidagi insoniy haqiqatni ko‘ra oladi.

Bilim va ijod yo‘lidagi ilk qadamlar

Rahmatulla maktab davridan boshlab adabiyot, til va tafakkur bilan bog‘liq yo‘nalishlarga katta qiziqish bildirgan. “Yosh kitobxon” tanlovlarida faxrli o‘rinlarni egallagani, insho va esse yozish musobaqalarida g‘olibliklarni qo‘lga kiritgani uning so‘z bilan ishlash, fikrni ifodalash va matn orqali ruhiy ta’sir yaratish salohiyatini ko‘rsatadi.

Ayniqsa, 11-sinfda ona tili fanidan olimpiadaning respublika bosqichiga chiqqani uning tilga, adabiy tafakkurga va bilimga bo‘lgan jiddiy munosabatidan dalolat beradi. Bu yutuqlar Rahmatulla uchun oddiy mukofot emas edi. Ular uning kelgusidagi yo‘lini belgilab bergan ichki ishoralar edi: so‘z, fikr va tahlil uning hayotida muhim o‘rin egallashi kerak edi.

U uchun maktab — faqat darsxona emas, balki o‘z imkoniyatini sinab ko‘rish maydoni bo‘ldi. Tanlovlar, insholar, esse musobaqalari va olimpiadalar orqali u fikrni tartibga solish, o‘z qarashini himoya qilish va yozma nutq orqali o‘zini namoyon etishni o‘rgandi. Aynan shu jarayonlar bugungi Rahmatullaning jurnalistikaga yaqinlashishida muhim poydevor bo‘lib xizmat qildi.

Hayotni boshqa rakursda ko‘rsatgan uchrashuv

Rahmatullaning dunyoqarashida muhim iz qoldirgan voqealardan biri qurilish maydonchasida mavsumiy ishchi bo‘lib ishlagan kezlariga to‘g‘ri keladi. O‘sha davrda u yoshi qirq atrofidagi samimiy, hayotiy tajribaga boy bir inson bilan tanishib qoladi. Bu uchrashuv oddiy tanishuvdan ko‘ra chuqurroq ma’no kasb etadi.

Kutilmaganda bu insonning fikrlashi, hayotga qarashi, turli mavzulardagi erkin va liberal yondashuvi Rahmatullani o‘ziga tortadi. Bir kuni ish jarayonida ular uzoq suhbat qurishadi. Bu suhbat Rahmatulla uchun oddiy gaplashuv emas, balki hayotni boshqa tomondan ko‘rish tajribasi bo‘ladi. Suhbatdoshining har bir mavzuga keng qarashi, gaplarni diqqat bilan tinglashi, shoshilmay xulosa berishi yosh Rahmatullaning qarashlariga sezilarli ta’sir qiladi.

U o‘sha inson haqida shunday xulosa qiladi: u kulrang hayotni boshqa rakursda ifodalab bera olgan edi. Bu jumla Rahmatullaning ichki olamini yaxshi ochib beradi. Chunki ba’zan insonni o‘zgartirish uchun katta voqea shart emas — ba’zan bir samimiy suhbat, bir to‘g‘ri savol, bir hayotiy tajriba butun dunyoqarashni yangilab yuboradi.

Bu uchrashuv Rahmatullaga shuni anglatdi: har bir odam — alohida kitob. Har bir taqdir — o‘qilmagan sahifa. Har bir suhbat — insonni o‘ziga qaytaradigan ko‘zgu bo‘lishi mumkin.

Kitob, falsafa va tafakkur bilan shakllangan dunyo

Rahmatulla kitobni inson hayotidagi eng katta imkoniyatlardan biri deb biladi. Uning fikricha, kitob o‘qish — birgina bilim olish emas, balki bir nechta taqdirni yashab ko‘rish, turli ruhiy holatlarni his qilish, boshqa insonlarning tajribasidan o‘tish imkonidir.

U badiiy, ilmiy va falsafiy asarlarni o‘qib boradi. Kitoblar unga fikrni chuqurlashtirish, dunyoni kengroq ko‘rish va hayotga bir yoqlama emas, ko‘p qirrali nigoh bilan qarash imkonini beradi. Rahmatulla uchun kitobsiz dunyo tor, cheklangan va rangsiz bo‘lib ko‘rinadi. Shu bois u kitob o‘qimasdan turib “yashayapman” degan gapga ishonish qiyin, deb hisoblaydi.

Uning nazarida kitob insonni o‘zidan kattaroq dunyo bilan bog‘laydi. Har bir asar odamni yangilaydi, unga boshqa bir ko‘z, boshqa bir yurak, boshqa bir ong beradi. Kitob o‘qigan inson faqat ma’lumotli emas, balki sezgirroq, chuqurroq va mas’uliyatliroq bo‘lishi mumkin.

Rahmatullaning yana bir katta qiziqishi — kino. U filmlarni ham faqat hordiq vositasi sifatida emas, balki fikr, obraz, muammo va jamiyat aksini ko‘rsatadigan san’at turi sifatida ko‘radi. Unga ko‘ra, kitob va kino ba’zan vaqtni bekor sarflashdek tuyulishi mumkin, ammo aslida bu ikki mashg‘ulot inson tafakkurini yangilaydigan, uni o‘zini qayta kashf qilishga undaydigan kuchga ega.

Hayotiy falsafasi: kurashning o‘zida yashash bor

Rahmatullaning hayotiy qarashlari chuqur falsafiy mazmunga ega. U hayotni yengil, silliq va faqat rohatdan iborat jarayon deb bilmaydi. Aksincha, uning nazarida insonni shakllantiradigan narsa — sinov, azob, qayta turish va yana harakat qilishdir.

U Dostoyevskiyga nisbat beriladigan bir fikrni o‘ziga shior sifatida qabul qiladi:

“Rohat-farog‘atda baxt yo‘q, baxt azoblar orqali sotib olinadi.”

Bu fikr Rahmatulla uchun tushkunlik emas, aksincha uyg‘onish chaqirig‘idir. U hayotdagi og‘riqlar, qiyinchiliklar va sinovlar insonni ma’nosizlikka olib borishi mumkinligini tan oladi. Ammo aynan shu sinovlardan o‘tish, yiqilgandan keyin qayta turish va yana yo‘lni davom ettirish haqiqiy yashash hissini beradi.

Uning hayotiy prinsipida Sizif obrazi muhim o‘rin egallaydi. Sizif har kuni toshni tepalikka yumalatadi, lekin tosh yana pastga qulaydi. Tashqaridan qaraganda bu mashaqqat behuda ko‘rinadi. Ammo Rahmatulla uchun mohiyat natijada emas, kurashning o‘zida. Inson har kuni o‘z “tosh”ini tepaga olib chiqadi: bilim oladi, mehnat qiladi, o‘zini yengadi, fikrini charxlaydi, hayot bilan bahslashadi.

Uningcha, baxt doimiy rohatda emas. Baxt — to‘xtamaslikda. Baxt — kurashdan qochmaslikda. Baxt — qulagan joyingdan yana turib, hayotga qayta yuzlanishda.

Yetakchilik haqidagi qarashlari

Rahmatulla kuchli liderlikni quruq maqom, lavozim yoki tashqi obro‘ bilan o‘lchamaydi. Uning fikricha, haqiqiy lider odamlarni tushuna olishi, ularning holatini his qilishi va mas’uliyatni chuqur anglay olishi kerak.

U uchun liderlik — buyruq berish emas, ishonch qozonishdir. Kuchli lider jamoani orqasidan ergashtirish uchun avvalo ularning dardini, ehtiyojini, kayfiyatini va imkoniyatini tushunishi zarur. Rahmatulla nazarida hurmat talab qilinmaydi — hurmat mehnat, samimiyat va adolat bilan qozoniladi.

“Kuchli lider quruq statusga talpinmaydi, u jamoa ishonchi va hurmatini qozonishga intiladi.”

Bu qarash Rahmatullaning shaxsiy fe’l-atvorini ham ochib beradi. U odamlarni tinglashni, vaziyatga bir tomonlama baho bermaslikni, har bir muammoni tahliliy va tanqidiy fikr orqali ko‘rib chiqishni muhim deb biladi. Uning uchun liderlikning eng muhim jihatlaridan biri — odamning ichki dunyosini ko‘ra olish, uni anglash va kerak bo‘lsa, unga yo‘l ko‘rsatishdir.

Jurnalistika sari maqsadli yo‘l

Rahmatullaning eng asosiy maqsadlaridan biri — jurnalistika sohasida nufuzli nashrlarda o‘z o‘rnini topish. U o‘zini yuzaki xabarlar bilan cheklanadigan emas, balki ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy va sotsiologik mavzularda chuqur qalam tebratadigan jurnalist sifatida ko‘rishni istaydi.

U tahliliy materiallar tayyorlash, jamiyatdagi jarayonlarni tanqidiy nigoh bilan o‘rganish, insonlar hayoti va muammolarini kengroq kontekstda ko‘rsatishni niyat qilgan. Buning uchun doimiy ravishda bilimlarini mustahkamlashga, o‘z ustida ishlashga va fikrlash doirasini kengaytirishga harakat qilmoqda.

Rahmatulla uchun jurnalistika — faqat kasb emas. Bu jamiyat oldidagi mas’uliyatdir. Chunki jurnalist yozgan har bir matn, bergan har bir savol, ko‘targan har bir muammo odamlarning fikriga, munosabatiga va ba’zan taqdiriga ta’sir qilishi mumkin. Shu sababli u jurnalistikaga yengil qarashni emas, unga halollik, tayyorgarlik va chuqur tafakkur bilan kirishni maqsad qilgan.

Kino orqali jamiyatni aks ettirish orzusi

Rahmatullaning yana bir katta orzusi — kino san’atiga kirish. U ssenaristlikdan boshlab rejissyorlik darajasigacha asta-sekin ko‘tarilishni, mustaqil filmlar yaratishni xohlaydi. Uning nazarida kino — jamiyatni eng ta’sirli aks ettira oladigan san’at turlaridan biridir.

U filmlar orqali inson ruhiyati, jamiyat muammolari, ijtimoiy tengsizlik, tanlovlar, ichki iztiroblar va davrning og‘riqli savollarini professional darajada ko‘rsatib berishni istaydi. Rahmatulla uchun kino shunchaki tasvirlar ketma-ketligi emas; u fikr, his, qarash va tanqidiy pozitsiyadir.

U kelajakda yaratadigan filmlarida jamiyatni bezab ko‘rsatishni emas, uni bor murakkabligi, ziddiyatlari va haqiqatlari bilan aks ettirishni maqsad qiladi. Chunki haqiqiy san’at odamni faqat ovutmaydi — uni o‘ylantiradi, bezovta qiladi, savol beradi va ichki uyg‘onishga undaydi.

Odamlarga bera oladigan eng katta yordami

Rahmatulla o‘zidagi kuchli jihatlardan biri sifatida odamlarni tushuna olish, ularni his qilish va fikrlarini tartibga solishga yordam berishni ko‘radi. U zamonaviy shovqinli dunyoda inson uchun eng zarur narsalardan biri — o‘z fikrlari bilan yolg‘iz qola olish, atrof-muhitni qayta kashf qilish va ongni bir muddat xotirjam qo‘yish deb hisoblaydi.

U odamlarni maqsadlarini kichik odatlar orqali aniq rejalarga aylantirishga undaydi. Uning fikricha, katta orzular ko‘pincha kichik, muntazam va ongli qadamlar orqali amalga oshadi. Rejasiz orzu odamni hayajonlantirishi mumkin, ammo tartibli odat uni natijaga olib boradi.

Rahmatulla har bir mavzu, muammo va voqeaga tahliliy-tanqidiy tafakkur bilan yondashishni muhim deb biladi. U odamlarning mantiqiy fikrlashini rivojlantirish, hayotini tartibga solish, keraksiz shovqinlardan uzoqlashib, mohiyatga qaytishiga yordam berishga tayyor.

Muxtasar aytganda, u odamlarga shunchaki maslahat berishni emas, balki ularni chuqurroq fikrlashga, o‘z hayotiga ongli qarashga va ichki tartibni tiklashga undashni istaydi.

Yoshlik, vaqt va imkoniyat haqidagi qarashlari

Rahmatulla uchun yoshlik — beparvo o‘tadigan davr emas. U yoshlikni inson hayotidagi eng kuchli, eng xavfli va eng mas’uliyatli bosqichlardan biri deb biladi. Chunki bu davrda inson o‘zini topishi ham, o‘zini yo‘qotishi ham mumkin.

U Oskar Uayldning “Dorian Greyning portreti” asaridagi Lord Genri obrazining yoshlik haqidagi fikrlarini o‘ziga xos tarzda talqin qiladi. Uningcha, vaqt insondan eng go‘zal tuyg‘ularni, kuchni va imkoniyatlarni asta-sekin tortib oladi. Shuning uchun ham yoshlikni bekor gaplar, soxta g‘oyalar, ma’nosiz bahslar va riyokor odamlar orasida isrof qilish eng katta xatolardan biridir.

Rahmatulla yoshlarga shuni eslatgandek bo‘ladi: oltin kunlarni qadrlash kerak. Ichkarida yashirinib yotgan haqiqiy hayotni yashash, yangi tuyg‘ularni his qilish, yangi fikrlar izlash, dunyoni anglash va o‘z imkoniyatlarini qo‘ldan chiqarmaslik lozim. Chunki butun dunyo inson qarshisida ochiq bo‘lishi mumkin, ammo vaqt juda qisqa.

Bu qarash uning hayotga bo‘lgan shoshilinch, ammo mazmunli munosabatini ko‘rsatadi. U yoshlikni shunchaki davr emas, balki kelajakni belgilaydigan mas’uliyat deb tushunadi.

Kelajak sari qarash

Rahmatulla bugun jurnalistika, adabiyot, falsafa va kino oralig‘ida o‘z yo‘lini izlayotgan yosh avlod vakilidir. Uning intilishlarida faqat shaxsiy muvaffaqiyat emas, balki jamiyatni tushunish, odamlar fikriga ta’sir qilish, muammolarni ko‘rsatish va haqiqatga yaqinroq borish istagi bor.

U o‘z kelajagini so‘z, tasvir va tahlil bilan bog‘laydi. Bir tomondan, jurnalistika orqali jamiyatning og‘riqli nuqtalarini yoritishni, ikkinchi tomondan, kino orqali inson ruhiyati va davr muammolarini san’at tilida ifodalashni xohlaydi.

Rahmatulla uchun hayotning mohiyati tayyor javoblarda emas. U savol berishda, izlanishda, o‘qishda, ko‘rishda, anglashda va har kuni o‘z “tosh”ini tepaga yumalatishda. Uning yo‘li oson bo‘lmasligi mumkin, ammo aynan shu murakkablik uning xarakterini shakllantiradi.

U shuni isbotlamoqda: zamonaviy yosh faqat imkoniyat kutadigan avlod emas. U o‘z fikri, o‘z tanlovi, o‘z kurashi va o‘z mas’uliyati bilan kelajakni yaratishga urinayotgan kuchdir.

Abduqahhorov Rahmatulla Xasan o‘g‘li — hayotni yuzaki emas, chuqurroq anglashga urinayotgan, so‘z orqali haqiqatga, kino orqali jamiyatga, kitob orqali inson ruhiyatiga yaqinlashayotgan izlanuvchan yoshdir. Uning hikoyasi hali boshlanish bosqichida, ammo bu boshlanishning o‘zida bir haqiqat bor: katta yo‘llar ko‘pincha ichki savollardan, og‘riqli izlanishlardan va to‘xtovsiz harakatdan boshlanadi.