VAQT QADRI: BIZ SEZMASDAN YO‘QOTAYOTGAN ENG KATTA BOYLIGIMIZ.

VAQT QADRI: BIZ SEZMASDAN YO‘QOTAYOTGAN ENG KATTA BOYLIGIMIZ

«Inson vaqtni boshqaraman deb o‘ylaydi, aslida esa vaqt uning hayotini shakllantirib boradi».

Kirish

Tasavvur qiling: har tong uyg‘onganingizda hisobingizga 86 400 soniya kelib tushadi. Bu mablag‘ni ertangi kunga saqlab qo‘yish, birovga berish yoki kechagi kundan qarzga olish mumkin emas. Kun oxirida foydalanilmagan barcha soniyalar yo‘qoladi. Ertasi kuni esa sizga yana yangi 86 400 soniya beriladi.

Bu qanday boylik ekanini bilasizmi? Bu — vaqt.

Biz ko‘pincha boylik deganda pul, qimmatbaho buyumlar, uy-joy yoki boshqa moddiy ne'matlarni tasavvur qilamiz. Ammo insonning eng katta boyligi uning qo‘lida qancha pul borligi emas, balki shu boyliklarni yaratish va hayotini mazmunli qilish uchun qancha vaqti borligidir.

Pul yo‘qolsa, uni qayta topish mumkin. Yo‘qotilgan buyumning o‘rnini boshqasi bilan to‘ldirish mumkin. Ammo kecha o‘tgan kunni, aytilmay qolgan yaxshi so‘zni, foydalanilmagan imkoniyatni yoki ortga qaytmaydigan bolalik yillarini qaytarib bo‘lmaydi.

Shunday ekan, nega biz qaytarib bo‘lmaydigan narsaga ba'zan eng kam e'tibor beramiz?

Vaqtning ko‘rinmas qadri

Vaqtning eng qiziq xususiyati shundaki, u hech qachon to‘xtamaydi. Biz xursand bo‘lganimizda ham, qayg‘urganimizda ham, nimanidir kutganimizda ham, hech narsa qilmay o‘tirganimizda ham vaqt o‘taveradi.

Inson ba'zan: «Hali vaqtim ko‘p», deb o‘ylaydi. O‘qishni keyinga qoldiradi, orzulariga erishishni ertangi kunga suradi, yaqinlariga aytmoqchi bo‘lgan yaxshi gaplarini ham boshqa vaqtga qoldiradi. Ammo hayotning eng katta xatolaridan biri — barcha muhim ishlar uchun albatta yana imkoniyat bo‘ladi, deb hisoblashdir.

«Keyin qilaman» degan ikki so‘z ba'zan insonning eng katta rejalarini amalga oshmay qolishiga sabab bo‘ladi.

Bir kun kelib inson ortga qaraydi va o‘sha paytda boshlashi mumkin bo‘lgan ishlarini, o‘rganishi mumkin bo‘lgan bilimlarini, sinab ko‘rishi mumkin bo‘lgan imkoniyatlarini eslaydi. Shunda u bir haqiqatni anglaydi: ko‘pincha bizda vaqt yetishmagan emas, balki vaqtimizni nimaga sarflashni to‘g‘ri tanlamaganmiz.

Bir daqiqa nimani o‘zgartira oladi?

Bir daqiqa juda qisqa vaqtdek tuyuladi. Lekin bir daqiqada muhim qaror qabul qilish, insonning ko‘nglini ko‘taradigan so‘z aytish, yangi bilim olish yoki katta ishning boshlanishiga sabab bo‘lish mumkin.

Bir kun 24 soatdan iborat. Bu vaqtni qanday sarflashimiz esa hayotimizning qanday shakllanishiga ta'sir qiladi.

Keling, oddiy bir hisob-kitob qilamiz.

Agar inson har kuni atigi 30 daqiqa kitob o‘qisa, bir yilda bu 182 soatdan ortiq vaqtni tashkil etadi. Agar har kuni 30 daqiqa yangi til o‘rgansa, bir yil davomida minglab yangi so‘zlar, ko‘plab grammatik qoidalar va yangi imkoniyatlarga ega bo‘lishi mumkin.

Aksincha, har kuni vaqtimizning ozgina qismini maqsadsiz sarflasak ham, oylar va yillar davomida bu katta yo‘qotishga aylanadi.

Demak, katta natijalar har doim ham katta qadamlar bilan boshlanmaydi. Ba'zan ular har kuni takrorlanadigan kichik, ammo foydali odatlardan boshlanadi.

Zamonaviy dunyo va vaqt uchun kurash

Bugungi kunda insoniyat tarixidagi eng katta imkoniyatlardan biriga egamiz. Dunyoning istalgan nuqtasidagi ma'lumotni bir necha soniyada topishimiz, xorijiy tillarni o‘rganishimiz, turli mamlakatlardagi insonlar bilan muloqot qilishimiz mumkin.

Biroq imkoniyatlar ko‘paygani sari vaqtni yo‘qotish yo‘llari ham ko‘paydi.

Ijtimoiy tarmoqlar, cheksiz videolar, keraksiz bahslar va maqsadsiz internet kezish ko‘plab insonlarning vaqtini sezilmasdan egallaydi. Ba'zan inson telefonini atigi besh daqiqaga oladi, ammo undan ancha uzoq vaqt foydalanib qo‘yganini keyin anglaydi.

Muammo texnologiyaning o‘zida emas. Muammo undan qanday foydalanishimizda.

Telefon orqali bir soat davomida foydali bilim olish ham mumkin, shunchaki vaqt o‘tkazish ham. Farq qurilmada emas, insonning maqsadidadir.

Shuning uchun o‘zimizga bir savol berishimiz kerak: «Men texnologiyadan foydalanayapmanmi yoki texnologiya mening vaqtimdan foydalanayaptimi?»

Bu savol har birimizni o‘ylantirishi kerak.

Yoshlar uchun vaqt — kelajak poydevori

Yoshlik — inson hayotidagi eng muhim imkoniyatlar davrlaridan biri. Bu davrda olingan bilim, shakllangan odatlar va orttirilgan tajribalar kelajakdagi hayotga katta ta'sir ko‘rsatadi.

Bugun o‘rganilgan bitta xorijiy til ertaga yangi mamlakatda ta'lim olish imkoniyatini yaratishi mumkin. Bugun o‘qilgan bitta kitob insonning dunyoqarashini o‘zgartirishi mumkin. Bugun boshlangan kichik loyiha kelajakda katta tashabbusga aylanishi mumkin.

Lekin buning uchun inson o‘z vaqtini faqat orzu qilishga emas, harakat qilishga ham sarflashi lozim.

Yoshlarga beriladigan eng katta maslahat shuki: o‘zingizni boshqalar bilan emas, kechagi holatingiz bilan solishtiring. Kecha bilmagan narsangizni bugun o‘rgandingizmi? Kecha boshlay olmagan ishingizni bugun boshladingizmi? Kechagiga qaraganda bugun biror jihatdan rivojlandingizmi?

Agar javob «ha» bo‘lsa, demak, vaqtingiz behuda ketmayapti.

Vaqtni qadrlash uchun nimalar qilish kerak?

Vaqtni qadrlash faqat chiroyli gaplarni aytish bilan amalga oshmaydi. Buning uchun kundalik hayotda aniq odatlarni shakllantirish zarur.

1. Har kun uchun kichik maqsad belgilang.

Bir kunda bajarishingiz kerak bo‘lgan eng muhim uchta vazifani yozib qo‘ying. Barcha ishlarni birdan bajarishga urinmang. Muhimlaridan boshlang.

2. «Keyin» so‘zini kamaytiring.

Agar biror foydali ishni hozir boshlash imkoningiz bo‘lsa, uni sababsiz kechiktirmang. Katta maqsadni kichik vazifalarga ajrating va birinchi qadamni bugun tashlang.

3. Telefon bilan o‘tkazadigan vaqtingizga e'tibor bering.

Internetdan foydalanishdan oldin nima maqsadda kirayotganingizni aniqlang. Keraksiz bildirishnomalarni kamaytiring va o‘qish yoki ishlash vaqtida chalg‘ituvchi narsalarni chetga qo‘ying.

4. Dam olishni ham rejalashtiring.

Vaqtni qadrlash degani har daqiqada ishlash degani emas. Dam olish, uyqu va yaqinlar bilan vaqt o‘tkazish ham mazmunli hayotning bir qismidir.

5. Har kecha kuningizni tahlil qiling.

O‘zingizdan uchta savol so‘rang:

• Bugun qanday foydali ish qildim?
• Vaqtimni qaysi mashg‘ulotga ortiqcha sarfladim?
• Ertaga nimani yaxshiroq qilishim mumkin?

Bu oddiy odat insonning o‘z hayotiga ongli munosabatda bo‘lishiga yordam beradi.

Vaqt va insoniy munosabatlar

Vaqt haqida gapirganda, faqat o‘qish, mehnat va muvaffaqiyatni eslash yetarli emas. Chunki hayot faqat maqsadlarga erishishdan iborat emas.

Ba'zan ota-onamiz bilan suhbatlashishga vaqt topolmaymiz. Yaqinlarimizning holidan xabar olishni keyinga qoldiramiz. Do‘stlarimizga minnatdorchilik bildirishni unutamiz.

Ammo inson hayotida eng qadrli xotiralar ko‘pincha katta yutuqlardan emas, oddiy lahzalardan tashkil topadi: oilaviy suhbatlar, birgalikdagi sayrlar, samimiy kulgular va unutilmas uchrashuvlar.

Shu sababli vaqtni qadrlash — nafaqat o‘z kelajagimizga, balki atrofimizdagi insonlarga ham e'tiborli bo‘lishdir.

Bugun yaqinlaringizga aytishingiz mumkin bo‘lgan yaxshi so‘zni ertaga qoldirmang. Chunki ayrim imkoniyatlar qayta kelmasligi mumkin.

Vaqt haqida o‘ylashga majbur qiladigan beshta savol

1. Agar bugungi kuningiz hayotingizdagi oxirgi oddiy kunlardan biri bo‘lsa, uni qanday o‘tkazgan bo‘lardingiz?

2. Bir yil oldingi o‘zingizga besh daqiqa vaqt berilsa, qanday maslahat bergan bo‘lardingiz?

3. Hozir sarflayotgan vaqtingiz sizni orzularingizga yaqinlashtiryaptimi yoki ulardan uzoqlashtiryaptimi?

4. Sizni rivojlantirayotgan odatlar ko‘pmi yoki vaqtingizni olayotgan odatlar?

5. Agar bugundan boshlab har kuni atigi bir foiz yaxshilanishga harakat qilsangiz, bir yildan keyin qanday inson bo‘lishingiz mumkin?

Bu savollarga samimiy javob berishning o‘zi insonning hayotiga boshqacha nazar bilan qarashiga yordam beradi.

Xulosa: Vaqtni kutmang, undan foydalaning!

Inson hayotida ko‘plab narsalarni qayta boshlash mumkin. Yangi bilim olish, yangi kasb o‘rganish, yangi maqsad belgilash va xatolarni tuzatish mumkin. Ammo bularning barchasi uchun bizga berilgan vaqt cheklangan.

Eng muhimi, vaqtni qadrlash uchun albatta katta imkoniyat, boylik yoki mukammal sharoit kerak emas. Ba'zan oddiy bir daftar, kichik maqsad va chin dildan qilingan harakatning o‘zi yetarli.

Bugun boshlashingiz mumkin bo‘lgan ishni ertaga qoldirmang. O‘rganishingiz mumkin bo‘lgan bilimdan voz kechmang. Yaxshi inson bo‘lish, boshqalarga yordam berish va o‘z ustingizda ishlash uchun imkoniyatlaringizdan foydalaning.

Chunki insonning hayoti uning qancha vaqt yashagani bilangina emas, balki shu vaqt ichida nimalarga erishgani, kimlarga yaxshilik qilgani va qanday iz qoldirgani bilan ham qadrlidir.

Unutmang: vaqt bizdan ruxsat so‘ramaydi. U to‘xtamaydi, ortga qaytmaydi va hech kim uchun kutmaydi. Bizga esa har kuni uni qanday sarflashni tanlash imkoniyati beriladi.

Bugun — kechagi orzularingizni amalga oshirish uchun sizda mavjud bo‘lgan eng yaxshi imkoniyatdir.